NHỮNG TRANG NHẬT KÝ KHÔNG NGỦ QUÊN - BÁC SĨ, LIỆT SĨ ĐẶNG THÙY TRÂM (1942–1970)
Có những con người đã rời xa cuộc đời, nhưng những điều họ để lại vẫn tiếp tục kể chuyện với các thế hệ sau. Bác sĩ Đặng Thùy Trâm là một người như thế. Cuộc đời chị khép lại giữa chiến trường Quảng Ngãi năm 1970, nhưng những trang nhật ký chị viết trong những năm tháng kháng chiến vẫn lưu giữ hình ảnh chân thực về một thế hệ thanh niên Việt Nam sống, cống hiến và chiến đấu vì đất nước.
Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942 tại Huế, lớn lên ở Hà Nội trong một gia đình trí thức có truyền thống ngành y. Năm 1966, sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Y khoa Hà Nội, chị tình nguyện vào chiến trường miền Nam. Tháng 3 năm 1967, chị đến Quảng Ngãi và được phân công công tác tại Bệnh xá Đức Phổ.
Giữa chiến tranh khốc liệt, công việc của người bác sĩ trẻ không chỉ là chữa bệnh trong những điều kiện thiếu thốn. Chị cùng đồng nghiệp cứu chữa thương binh, chăm sóc người dân và di chuyển địa điểm hoạt động để tránh những đợt càn quét. Phía sau nhiệm vụ nặng nề ấy là một người phụ nữ trẻ vẫn biết nhớ gia đình, trăn trở trước những mất mát và đau lòng khi không thể cứu chữa tất cả người bệnh. Chính những điều bình dị ấy khiến hình ảnh chị trở nên gần gũi, chân thực hơn bao giờ hết.
Từ ngày 8 tháng 4 năm 1968 đến ngày 20 tháng 6 năm 1970, Đặng Thùy Trâm ghi lại những suy nghĩ và trải nghiệm của mình trong hai cuốn nhật ký. Đó không đơn thuần là những dòng ghi chép cá nhân, mà còn phản ánh cuộc sống của người thầy thuốc nơi chiến trường, tình đồng đội, tình yêu quê hương và những suy tư của một người trẻ giữa chiến tranh.
Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trong một chuyến công tác từ vùng núi Ba Tơ về đồng bằng, chị hy sinh khi chưa tròn 28 tuổi. Nhưng câu chuyện của chị không dừng lại ở đó. Hai cuốn nhật ký được một cựu sĩ quan quân đội Mỹ là Frederic Whitehurst lưu giữ sau khi tìm thấy tại chiến trường. Cuối tháng 4 năm 2005, chúng được trao trả cho gia đình chị. Sau đó, Nhật ký Đặng Thùy Trâm được xuất bản, giúp những ký ức từ chiến trường đến với đông đảo bạn đọc. Năm 2006, chị được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những trang viết ấy vẫn nhắc chúng ta rằng lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những chiến công lớn lao, mà còn bởi những con người bình dị đã kiên trì làm tròn trách nhiệm của mình. Đặng Thùy Trâm đã chọn dùng kiến thức y khoa để gìn giữ sự sống giữa chiến tranh; chị cũng để lại những trang viết giúp thế hệ sau hiểu hơn về con người và những năm tháng ấy.
Nhớ về chị, chúng ta không chỉ tưởng nhớ một người đã hy sinh vì Tổ quốc, mà còn học được cách sống có trách nhiệm, biết yêu thương và trân trọng hòa bình. Những trang nhật ký đã đi qua chiến tranh để đến với hôm nay, như một lời nhắc rằng tuổi trẻ có thể ngắn ngủi, nhưng những giá trị tốt đẹp mà con người để lại sẽ còn sống mãi.
