NHỮNG TRANG NHẬT KÝ Ở ĐỨC PHỔ
NHỮNG TRANG NHẬT KÝ Ở ĐỨC PHỔ
Có những con người dù đã đi xa rất lâu nhưng câu chuyện về họ vẫn còn sống mãi trong ký ức của nhiều thế hệ. Với tôi, một trong những người như thế là bác sĩ, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm – người đã dành những năm tháng tuổi trẻ của mình để cứu chữa thương binh tại chiến trường Đức Phổ, Quảng Ngãi.
Tôi biết đến chị Đặng Thùy Trâm qua những trang nhật ký được viết trong những năm tháng chiến tranh. Chị sinh năm 1942, quê gốc ở Huế nhưng lớn lên tại Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội năm 1966, chị tình nguyện vào chiến trường miền Nam và được phân công công tác tại bệnh viện huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi. (Bảo Tàng Lịch Sử)
Đức Phổ ngày ấy không phải là một vùng đất bình yên. Trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, chị vừa làm công việc của một người thầy thuốc, vừa đối mặt với những khó khăn và nguy hiểm của chiến trường. Bệnh xá nhiều lần phải di chuyển để tránh những trận càn. Có những lúc thiếu thốn thuốc men, lương thực và điều kiện chữa trị, nhưng chị vẫn cố gắng chăm sóc từng thương binh, từng người bệnh.
Điều khiến tôi ấn tượng nhất về chị không phải chỉ là sự dũng cảm, mà là những tình cảm rất đời thường được thể hiện trong hai cuốn nhật ký.
Chị viết về công việc, về đồng đội, về những người bệnh mà mình chăm sóc. Chị cũng có những lúc nhớ gia đình, nhớ Hà Nội, có những phút yếu lòng và những suy nghĩ của một cô gái trẻ trước chiến tranh. Chính những điều bình dị ấy khiến hình ảnh Đặng Thùy Trâm trở nên gần gũi hơn với tôi.
Tôi đặc biệt xúc động khi biết rằng hai cuốn nhật ký ấy đã trở thành một kỷ vật quan trọng của cuộc đời chị. Sau khi chị hy sinh, hai cuốn nhật ký được một cựu sĩ quan quân báo Hoa Kỳ là Frederic Whitehurst nhặt được và giữ lại trong nhiều năm. Đến cuối tháng 4 năm 2005, chúng được trao trả cho gia đình chị. Sau đó, những trang viết ấy được xuất bản thành cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm. (Bảo Tàng Lịch Sử)
Tôi nghĩ về điều đó và tự hỏi: Nếu những cuốn nhật ký ấy không được giữ lại, liệu chúng ta có thể hiểu rõ hơn về tâm hồn của một người con gái đã sống và hy sinh trên mảnh đất Quảng Ngãi?
Có lẽ, chính những trang viết ấy đã giúp khoảng cách giữa hai thế hệ trở nên gần hơn.
Đứng trước câu chuyện về Đặng Thùy Trâm, tôi không chỉ nhìn thấy một nữ bác sĩ trong chiến tranh. Tôi nhìn thấy một người trẻ tuổi đã lựa chọn cống hiến khi đất nước còn nhiều gian khổ. Chị cũng có những ước mơ, có nỗi nhớ gia đình, có những phút mệt mỏi và lo lắng. Nhưng vượt lên trên tất cả, chị vẫn tiếp tục làm công việc của mình và ở lại với những người bệnh nơi chiến trường.
Chị đã hy sinh vào năm 1970 khi chưa đầy 28 tuổi. Nhân dân địa phương đã an táng chị ngay trên mảnh đất nơi chị hy sinh. Ngày nay, những địa điểm gắn với cuộc đời và hoạt động của chị ở Đức Phổ đã trở thành một phần của Khu di tích Đặng Thùy Trâm. (Bảo Tàng Lịch Sử)
Đối với tôi, Quảng Ngãi vì thế không chỉ là một vùng đất có cảnh đẹp và những địa danh quen thuộc. Quảng Ngãi còn là nơi lưu giữ dấu chân của những con người đã dành tuổi trẻ cho đất nước.
Mỗi khi nghĩ về Đức Phổ, tôi lại nhớ đến hình ảnh một nữ bác sĩ trẻ giữa những năm tháng chiến tranh. Chị đã sống một cuộc đời ngắn ngủi nhưng để lại một câu chuyện dài cho nhiều thế hệ.
Thế hệ trẻ hôm nay không phải sống trong hoàn cảnh chiến tranh như chị. Chúng tôi được học tập, được lựa chọn tương lai và được sống trong hòa bình. Vì vậy, điều chúng tôi có thể làm để tiếp nối thế hệ đi trước là biết trân trọng cuộc sống, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và quê hương; đồng thời không để những ký ức lịch sử bị lãng quên.
Câu chuyện về Đặng Thùy Trâm khiến tôi hiểu rằng lịch sử không chỉ nằm trong những con số hay những bài học khô cứng. Lịch sử còn nằm trong một cuốn nhật ký, một kỷ vật, một địa danh và trong cuộc đời của một con người cụ thể.
Những trang nhật ký của chị đã đi qua chiến tranh để đến với thế hệ hôm nay. Và tôi tin rằng, khi chúng ta đọc, nhớ và kể lại câu chuyện ấy, chúng ta đang góp một phần nhỏ để giữ gìn ký ức của quê hương Quảng Ngãi và của cả một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh vì hòa bình.
