NHỮNG VẾT THƯƠNG KHÔNG NHÌN THẤY

Khi chiến tranh kết thúc, người ta thường nhìn vào những vết thương trên cơ thể để đo đếm mất mát. Nhưng có những vết thương không hiện hữu trên da thịt, không để lại sẹo, không được ghi trong hồ sơ thương binh, mà vẫn đau đớn và dai dẳng suốt một đời người. Đó là những vết thương không nhìn thấy.

Ông em – Nguyễn Đức Tấng, sinh năm 1954, quê ở thôn Thọ Vân, xã Bắc Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên – trở về sau chiến tranh với một cơ thể gần như lành lặn. Ông không mang trên mình những vết sẹo lớn, không phải điều trị dài ngày. Nhưng chiến tranh không vì thế mà buông tha ông.

Những vết thương của ông nằm sâu trong ký ức.

Những năm đầu sau ngày hòa bình, ông ít khi nhắc đến chiến tranh. Gia đình chỉ nghĩ rằng ông muốn quên đi quá khứ để bắt đầu cuộc sống mới. Nhưng càng lớn lên, em càng nhận ra: không phải ông quên, mà là ông không thể kể hết.

Có những đêm, ông giật mình tỉnh giấc giữa khuya. Mồ hôi ướt đẫm lưng áo, ánh mắt hoảng hốt như vừa thoát khỏi một cơn nguy hiểm. Hỏi ra, ông chỉ bảo: “Mơ linh tinh thôi”. Nhưng em biết, trong những giấc mơ ấy, chiến tranh vẫn còn đó.

Tiếng động cơ xe tải bất chợt vang lên trong đêm yên tĩnh cũng có thể khiến ông lặng đi một lúc lâu. Tiếng sấm lớn trong cơn mưa giông đôi khi khiến ông khựng lại, như đang lắng nghe một âm thanh quen thuộc nào đó từ quá khứ. Những phản xạ ấy không phải do sợ hãi hiện tại, mà là do ký ức chiến tranh chưa từng rời đi.

Ông từng kể rằng, trong những năm tháng ở Trường Sơn, cái chết luôn ở rất gần. Bom có thể rơi xuống bất cứ lúc nào, tai nạn có thể xảy ra trong chớp mắt. Con người phải sống trong trạng thái căng thẳng kéo dài, luôn chuẩn bị tinh thần cho tình huống xấu nhất. Khi chiến tranh kết thúc, trạng thái ấy không dễ gì biến mất.

Những vết thương không nhìn thấy còn nằm ở nỗi day dứt. Ông mang theo trong lòng câu hỏi mà nhiều cựu chiến binh khác cũng từng trăn trở: vì sao mình còn sống, trong khi nhiều đồng đội đã mãi mãi nằm lại? Câu hỏi ấy không có lời đáp, nhưng lại đè nặng lên tâm trí.

Có những người đồng đội của ông ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ chưa kịp lập gia đình, chưa kịp sống một cuộc đời trọn vẹn. Ông trở về, sống tiếp phần đời của mình, nhưng trong mỗi niềm vui, vẫn thấp thoáng bóng dáng của những người không còn nữa.

Chiến tranh không chỉ cướp đi sinh mạng, mà còn để lại những khoảng trống không thể lấp đầy. Những khoảng trống ấy chính là vết thương tinh thần, âm ỉ nhưng bền bỉ.

Sau chiến tranh, ông hòa nhập vào cuộc sống đời thường như bao người khác. Ông lao động, xây dựng gia đình, nuôi dạy con cháu. Bề ngoài, ông là một người đàn ông bình dị, ít nói, chịu khó. Nhưng sâu bên trong, chiến tranh vẫn để lại dấu ấn.

Ông không thích những nơi quá đông người, không quen với sự ồn ào kéo dài. Ông quý trọng sự yên tĩnh, bởi yên tĩnh đối với ông không phải là điều hiển nhiên, mà là thứ từng rất xa xỉ trong chiến tranh.

Những vết thương không nhìn thấy ấy không khiến ông trở nên bi quan. Ngược lại, chúng khiến ông trân trọng hòa bình hơn bất cứ ai. Ông sống chậm, sống chắc, và luôn nhắc nhở con cháu phải biết giữ gìn những gì mình đang có.

Ông chưa từng than vãn về những gì đã trải qua. Ông coi đó là nghĩa vụ của một người lính trong thời đất nước cần. Nhưng điều đó không có nghĩa là những vết thương ấy không tồn tại. Chúng chỉ được ông giấu kín, âm thầm chịu đựng.

Nghe ông kể chuyện, em hiểu rằng, chiến tranh không kết thúc vào ngày hòa bình lập lại. Nó còn kéo dài rất lâu trong ký ức của những người đã đi qua nó. Những vết thương không nhìn thấy ấy chính là minh chứng rõ ràng nhất cho cái giá của chiến tranh.

Với thế hệ hôm nay, khi nhìn vào những cựu chiến binh như ông, chúng ta dễ thấy những tấm huân chương, những bằng khen. Nhưng phía sau những phần thưởng ấy là cả một thế giới ký ức đầy tổn thương mà không phải ai cũng nhìn thấy.

Những vết thương không nhìn thấy vì thế cần được lắng nghe và thấu hiểu. Không phải để khơi lại nỗi đau, mà để hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng những hi sinh không chỉ trên chiến trường, mà còn trong suốt quãng đời sau đó của những người lính trở về.

Bài học lớn nhất mà ông để lại cho em không nằm trong những câu chuyện chiến đấu, mà nằm trong cách ông sống sau chiến tranh: điềm đạm, nhân hậu và luôn đặt lợi ích chung lên trên bản thân. Đó là cách ông chữa lành những vết thương không nhìn thấy của mình.

Và cũng chính từ những vết thương âm thầm ấy, thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình: sống xứng đáng với những hi sinh mà mình không phải trực tiếp gánh chịu.