NHỮNG VIÊN GẠCH GIẤU KÍN MỘT TRẬN ĐÁNH

Có những trận đánh được chuẩn bị bằng súng đạn. Nhưng cũng có những trận đánh được bắt đầu từ... những viên gạch. Giữa lòng Sài Gòn hoa lệ những năm 1960, khi xe cộ vẫn tấp nập trên các đại lộ, khi những quán cà phê vẫn đông khách và các biệt thự vẫn sáng đèn mỗi đêm, rất ít người biết rằng ngay dưới chân mình, có những căn hầm bí mật đang dần hình thành. Và người xây nên những căn hầm ấy lại là một người thợ khoán hiền lành.

Tên ông là Trần Văn Lai. Sinh ra trong một gia đình yêu nước, Trần Văn Lai sớm tham gia cách mạng. Để hoạt động bí mật giữa Sài Gòn, ông mang nhiều vỏ bọc khác nhau. Trong đó, nổi bật nhất là nghề thầu xây dựng và trang trí nội thất.  Đó là một công việc tưởng như rất bình thường. Nhưng chính nghề ấy đã giúp ông đi đến nhiều nơi mà người khác khó có thể tiếp cận. Ông nhận sửa chữa nhà cửa. Đóng tủ, Làm trần, Trang trí biệt thự, Thậm chí còn tham gia thi công cho một số cơ quan và gia đình có liên quan đến chính quyền Sài Gòn. Không ai nghi ngờ người thợ khéo tay, nói năng nhỏ nhẹ ấy. Cũng không ai biết rằng, sau mỗi lần nhận công trình, ông đều âm thầm quan sát địa hình, ghi nhớ từng con hẻm, từng lối thoát và tìm cách xây dựng những cơ sở bí mật phục vụ cách mạng.

Năm 1967, cuộc kháng chiến bước vào giai đoạn quyết liệt. Lực lượng Biệt động Sài Gòn được giao chuẩn bị cho một chiến dịch đặc biệt. Muốn đánh được vào trung tâm đầu não của đối phương, trước hết phải có nơi cất giấu vũ khí. Đó là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm. Nếu bị phát hiện, không chỉ một người mà cả mạng lưới sẽ phải trả giá. Sau nhiều lần khảo sát, Trần Văn Lai quyết định mua một căn nhà trên đường Nguyễn Đình Chiểu. Bề ngoài, ngôi nhà chẳng có gì khác biệt. Ngày ngày vẫn có người ra vào. Vẫn có tiếng cưa, tiếng bào của người thợ mộc. Nhưng phía dưới nền nhà, từng viên gạch được bóc lên cẩn thận. Một căn hầm bí mật dần được hình thành. Mọi việc đều diễn ra trong im lặng. Đất đào lên không được đổ bừa bãi. Vật liệu xây dựng được vận chuyển từng ít một. Ngay cả những người sống gần đó cũng không hề hay biết. Đó là một công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn, khéo léo và tuyệt đối bí mật. Khi căn hầm hoàn thành, từng khẩu súng, từng quả lựu đạn, từng bánh thuốc nổ được bí mật đưa vào cất giấu.

Theo các tư liệu lịch sử, chính những hầm vũ khí do Trần Văn Lai và đồng đội chuẩn bị đã góp phần bảo đảm cho lực lượng Biệt động Sài Gòn thực hiện nhiệm vụ trong Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968. Mỗi lần vận chuyển vũ khí là một lần đối mặt với hiểm nguy. Có khi xe chỉ còn cách trạm kiểm soát vài chục mét. Có khi lính gác yêu cầu mở hàng để kiểm tra. Chỉ một sơ suất nhỏ, tất cả sẽ chấm dứt. Nhưng bằng sự bình tĩnh và mưu trí, Trần Văn Lai cùng đồng đội đã nhiều lần vượt qua. Không phải bằng may mắn. Mà bằng sự chuẩn bị kỹ lưỡng đến từng chi tiết.

Rạng sáng Tết Mậu Thân năm 1968, Sài Gòn bừng tỉnh bởi tiếng súng, Lực lượng Biệt động từ nhiều hướng đồng loạt xuất kích. Những vũ khí từng được cất giấu dưới lòng đất nay được đưa lên mặt đất.  Chúng trở thành phương tiện chiến đấu của những người lính cảm tử. Ít ai biết rằng, trước giờ nổ súng ấy là biết bao tháng ngày âm thầm của những người như Trần Văn Lai. Họ không trực tiếp xuất hiện trên trang nhất của các tờ báo. Không có những trận xung phong giữa làn đạn. Nhưng nếu không có họ, sẽ không có những căn hầm. Không có nơi cất giấu vũ khí. Và cũng không có sự chuẩn bị chu đáo cho một chiến dịch lớn. Sau ngày đất nước thống nhất, nhiều căn hầm bí mật của lực lượng Biệt động Sài Gòn được phát hiện và bảo tồn. Ngôi nhà do Trần Văn Lai xây dựng cùng căn hầm cất giấu vũ khí ngày nào nay đã trở thành Di tích lịch sử quốc gia, đón nhiều người đến tham quan, tìm hiểu. Những viên gạch cũ vẫn còn đó. Những bậc thang dẫn xuống căn hầm vẫn còn đó. Như một lời nhắc nhở rằng, giữa lòng thành phố từng có những con người đã lặng lẽ chuẩn bị cho lịch sử.

Thông điệp cuối câu chuyện

Không phải mọi người anh hùng đều xuất hiện nơi tuyến đầu. Có những người cống hiến bằng sự thầm lặng. Họ xây từng bức tường, đặt từng viên gạch, đào từng mét đất. Mỗi việc làm nhỏ đều hướng về một mục tiêu lớn: độc lập của dân tộc. Trần Văn Lai không chỉ xây những căn nhà. Ông đã góp phần xây nên niềm tin, sự chuẩn bị và ý chí cho một lực lượng chiến đấu ngay giữa lòng đô thị.

Đó là một kiểu anh hùng rất Việt Nam. Âm thầm. Kiên nhẫn. Và tuyệt đối trung thành với Tổ quốc.