Niềm tin không tắt trong những ngày bị truy lùng

Trong những năm tháng hoạt động bí mật, có lẽ điều đáng sợ nhất không chỉ là đói rét hay thiếu thốn, mà là cảm giác luôn bị theo dõi, bị truy lùng, không biết khi nào cánh cửa sẽ bị gõ mạnh giữa đêm khuya. Thế nhưng, điều kỳ lạ của những người cách mạng năm xưa là càng trong hiểm nguy, niềm tin của họ càng không dễ bị dập tắt.

Câu chuyện tôi nghe được từ một cán bộ lão thành ở Việt Bắc. Ông kể về một thời điểm năm 1943, khi nhiều cơ sở cách mạng bị lộ, địch mở những đợt lùng bắt liên tiếp. Danh sách truy nã được dán ở chợ huyện, ở đầu đường, ở các đồn lính. Nhiều đồng chí phải rời nơi ở chỉ trong vài phút.

Ông khi ấy mới ngoài hai mươi tuổi, làm liên lạc cho tổ chức. Một buổi chiều, vừa đến đầu bản, ông nhận được tin khẩn: “Địch đang vào khám nhà cơ sở, không được quay lại.”

Ông đứng lặng giữa rừng chiều. Trong túi chỉ có ít cơm nắm và mấy tờ tài liệu quan trọng. Phía trước không biết đi đâu, phía sau không thể trở lại.

Đêm ấy, ông trú dưới một mái đá ven suối. Mưa rừng rơi lạnh buốt. Ông kể:

— Lần đầu tiên tôi thấy mình cô độc đến thế.

Tiếng chó sủa vọng từ xa, thỉnh thoảng lại có ánh đuốc của toán lính đi tuần dưới chân núi. Ông phải nằm im hàng giờ, không dám ho hay cựa mạnh.

Nhưng điều khiến tôi xúc động nhất là giữa lúc ấy, ông lấy từ túi áo ra một mảnh giấy nhỏ đã nhàu. Đó là mấy dòng chép lời căn dặn của cấp trên: “Khó khăn chỉ là tạm thời. Cách mạng nhất định thắng, nhân dân nhất định đứng về phía chúng ta.”

Ông đọc đi đọc lại trong ánh trăng mờ.

Sáng hôm sau, một bà cụ người Tày phát hiện ông đang ẩn bên suối. Cụ không hỏi tên, không hỏi quê quán, chỉ khẽ nói:

— Theo tôi.

Cụ đưa ông về một chòi ngô trên nương, cho bát cháo nóng và dặn:

— Ban ngày đừng ra ngoài, tối tôi sẽ mang thêm thức ăn.

Trong những ngày bị truy lùng, chính những con người bình dị như thế đã giữ cho niềm tin của cán bộ không tắt.

Có lần, nghe tin một đồng chí thân thiết bị bắt, ông buồn đến mức không ăn nổi. Bà cụ ngồi bên bếp lửa, chậm rãi nói:

— Cây trong rừng có cây bị gãy, nhưng rừng vẫn còn. Người cách mạng cũng vậy.

Câu nói mộc mạc của người phụ nữ vùng cao khiến ông nhớ suốt đời.

Những ngày sau, ông tiếp tục chuyển tài liệu, nối lại liên lạc với cơ sở. Địch vẫn truy lùng gắt gao, nhiều đêm phải đi trong mưa, ngủ trong hang đá, ăn củ rừng thay cơm. Nhưng ông bảo rằng từ sau bữa cháo bên bếp lửa của bà cụ, ông không còn thấy mình đơn độc nữa.

Ông hiểu rằng cách mạng không chỉ là những người bị truy nã. Đằng sau họ là niềm tin của nhân dân.

Nhiều năm sau, khi đất nước đã hòa bình, ông trở lại bản cũ tìm bà cụ năm xưa. Cụ đã mất từ lâu. Trước căn nhà sàn đơn sơ, ông đứng rất lâu rồi nói nhỏ:

— Chính những người như cụ đã giữ cho chúng tôi không gục ngã.

Khi kể lại câu chuyện “Niềm tin không tắt trong những ngày bị truy lùng”, tôi luôn nghĩ rằng sức mạnh lớn nhất của con người không phải là không biết sợ. Những người cách mạng năm xưa cũng có lúc lo lắng, cô đơn, nhớ nhà và đau đớn trước mất mát của đồng đội.

Nhưng giữa mưa rừng, giữa tiếng chân lính truy đuổi, giữa những đêm không biết ngày mai ra sao, họ vẫn giữ được một điều không bị lấy mất: niềm tin rằng dân tộc mình nhất định sẽ có ngày tự do.

Và chính niềm tin ấy đã giúp họ đi tiếp trên con đường mà lịch sử đã chọn cho