Niềm vui sau chiến thắng Đông Khê

Trong Chiến dịch Biên giới năm 1950, chiến thắng Đông Khê là một dấu mốc đặc biệt. Đó không chỉ là trận mở màn thắng lợi, mà còn là khoảnh khắc mà nhiều chiến sĩ lần đầu tiên cảm nhận rất rõ rằng: cuộc kháng chiến đang bước sang một chặng đường mới.

Một cựu chiến sĩ từng tham gia trận đánh kể với tôi rằng, khi tiếng súng cuối cùng lắng xuống, trời Đông Khê đã về chiều. Khói còn bay là là trên các lô cốt bị phá, mùi thuốc súng vẫn nồng trong gió núi.

Anh em bộ đội ngồi tựa vào vách đá, người còn băng vết thương, người lau súng, người lặng lẽ gọi tên những đồng đội đã hy sinh. Niềm vui có, nhưng không ồn ào.

Rồi tin được truyền đi từ tổ này sang tổ khác:

— Đông Khê đã hoàn toàn giải phóng!

Lúc ấy, cả đơn vị như bừng tỉnh sau nhiều giờ căng thẳng.

Có người bật cười thật to. Có người ôm chầm lấy đồng đội. Một chiến sĩ trẻ vừa cười vừa khóc:

— Mình thắng thật rồi!

Người cựu chiến binh kể:

— Đó là lần đầu tôi thấy nước mắt và tiếng cười đi cùng nhau.

Đêm hôm ấy, bộ đội đóng quân ngay gần vị trí vừa chiếm được. Không có liên hoan lớn, không có cờ hoa rực rỡ. Bữa cơm vẫn chỉ là cơm độn và ít rau rừng, nhưng ai cũng thấy ngon hơn mọi ngày.

Anh nuôi vét nồi chia thêm cho mỗi người một ít cơm rồi nói vui:

— Hôm nay ăn mừng Đông Khê!

Cả tiểu đội cười vang.

Điều khiến tôi xúc động nhất là hình ảnh những người dân quanh vùng tìm đến sau chiến thắng. Các bà mẹ mang ngô, khoai, bầu bí đến cho bộ đội. Một cụ già chống gậy đi rất chậm, tay cầm túi muối nhỏ.

Cụ nói:

— Nhà tôi chẳng có gì quý, gửi các chú chút muối mừng thắng trận.

Không ai cầm được xúc động.

Một cô gái dân công hỏi các chiến sĩ:

— Các anh có mệt lắm không?

Một chiến sĩ trẻ cười:

— Mệt chứ, nhưng nghe tin thắng là hết nửa cái mệt rồi.

Tiếng cười lại vang lên giữa núi rừng.

Trong đêm, bên bếp lửa, anh em nhắc lại từng giờ chiến đấu. Người kể chuyện xung phong đánh lô cốt, người kể lúc thiếu đạn, người kể cách đồng đội kéo mình khỏi làn đạn.

Nhưng rồi câu chuyện thường dừng lại khi nhắc đến những người không còn ngồi quanh bếp lửa nữa.

Tiểu đội trưởng lặng im một lúc rồi nói:

— Chiến thắng này có phần của những anh em đã nằm lại.

Mọi người cúi đầu rất lâu.

Sau phút lặng ấy, một chiến sĩ lấy trong túi ra chiếc kèn harmonica cũ. Anh thổi khẽ một điệu dân ca quê nhà. Tiếng kèn không thật tròn, nhưng ấm áp lạ thường giữa đêm biên giới.

Người cựu chiến binh kể rằng lúc ấy ông ngẩng lên nhìn bầu trời đầy sao và lần đầu tiên cảm thấy niềm tin trong lòng mình khác hẳn trước đây.

Ông nói:

— Trước Đông Khê, chúng tôi tin mình có thể kháng chiến. Sau Đông Khê, chúng tôi tin mình có thể thắng.

Đó chính là ý nghĩa lớn nhất của niềm vui sau chiến thắng ấy.

Sáng hôm sau, khi đoàn tiếp tế đầu tiên đi qua con đường vừa được mở thông, nhiều chiến sĩ đứng nhìn rất lâu. Những bao gạo, hòm đạn, thuốc men nối nhau tiến về phía trước.

Một đồng chí khẽ nói:

— Từ đây đường ra biên giới đã mở rồi.

Không ai hò reo, nhưng ai cũng hiểu rằng chiến thắng Đông Khê không chỉ là một trận thắng. Nó mở ra một cánh cửa mới cho cuộc kháng chiến.

Nhiều năm sau, khi đã là một cựu binh tóc bạc, ông kể lại câu chuyện ấy cho con cháu. Ông không nói nhiều về chiến công của mình. Ông chỉ nhớ mãi bữa cơm giản dị, túi muối của cụ già, tiếng kèn trong đêm và cảm giác cả đơn vị cùng tin vào ngày thắng lợi cuối cùng.

Khi kể lại “Niềm vui sau chiến thắng Đông Khê”, tôi hiểu rằng niềm vui của người lính năm xưa không phải niềm vui của sự kiêu hãnh cá nhân. Đó là niềm vui của những con người đã đi qua gian khổ, mất mát và lần đầu thấy con đường chiến thắng hiện ra rõ hơn trước mắt.

Giữa núi rừng Cao Bằng mùa thu năm 1950, tiếng cười của những người lính sau chiến thắng Đông Khê đã trở thành một âm thanh đặc biệt của lịch sử — âm thanh của niềm tin lớn lên sau thử thách, của một dân tộc bắt đầu bước những bước vững chắc hơn trên con đường đi tới độc lập hoàn toàn.