“Nồi cháo cuối cùng trước giờ ra trận”

Ngày ấy, cuộc sống ở Ngã ba Đồng Lộc luôn bị bao phủ bởi tiếng bom. Những người dân địa phương đã trở thành chỗ dựa của lực lượng thanh niên xung phong đang ngày đêm bám trụ giữ đường.

Bà Nguyễn Thị Ý là một trong những người thường xuyên nấu ăn, chăm sóc các cô gái thanh niên xung phong. Những cô gái tuổi đôi mươi sống giản dị, gần gũi với nhân dân như những người con trong gia đình.

Ngày 24/7/1968, trước khi Tiểu đội 4 nhận nhiệm vụ ra mặt đường san lấp hố bom, các cô vẫn sinh hoạt bình thường. Bà Ý chuẩn bị đồ ăn cho các cô. Sau khi ăn uống, các cô giặt giũ rồi nhận lệnh lên đường làm nhiệm vụ.

Khoảng thời gian ấy, không ai nghĩ rằng đó sẽ là bữa ăn cuối cùng của 10 cô gái.

Khi các cô rời đi chưa lâu, tiếng máy bay và tiếng bom lại vang lên. Người dân trong làng nghe những tiếng nổ dữ dội từ phía Ngã ba Đồng Lộc. Bà Ý linh cảm có chuyện chẳng lành.

Đến gần 5 giờ chiều, tin dữ truyền về: 10 nữ thanh niên xung phong đã hy sinh.

Bà Ý kể lại rằng trong số những cô gái thường ở nơi mình, có nhiều người đã không trở về. Chỉ một nữ đồng đội vì bị ốm nên hôm đó ở lại, tránh được trận bom định mệnh.

Điều khiến câu chuyện trở nên ám ảnh không chỉ là sự khốc liệt của bom đạn mà còn bởi sự bình dị của những phút giây ngay trước khi các cô hy sinh. Họ vẫn ăn một bữa cơm, giặt quần áo, trò chuyện với nhau và rồi cầm cuốc, xẻng ra đường thực hiện nhiệm vụ.

Những công việc tưởng như rất bình thường ấy lại diễn ra giữa một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất.

Cũng trong ngày hôm đó, ông Nguyễn Thế Linh, nguyên Đại đội trưởng Đại đội 552, là một trong những người trực tiếp chỉ huy và chứng kiến sự việc. Theo lời kể của ông, Tiểu đội 4 được lệnh ra trọng điểm để san lấp hố bom, sửa chữa đường và khơi rãnh thoát nước nhằm bảo đảm xe tiếp tục qua Đồng Lộc. Khi máy bay địch quay lại ném bom, cả 10 cô gái đã hy sinh.

Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Ý vì thế không chỉ kể về một bữa ăn cuối cùng, mà còn giúp người hôm nay hình dung rõ hơn cuộc sống của những nữ thanh niên xung phong: họ cũng có những phút giây đời thường, có tình cảm, có những người dân yêu thương, chăm sóc; nhưng khi nhiệm vụ gọi, họ lại sẵn sàng bước ra tuyến lửa.

Thông điệp:

Có những sự hy sinh bắt đầu từ những điều rất đỗi bình dị: một bữa ăn, một nồi cháo, một lời hỏi han của người dân và một lần các cô gái cầm cuốc, xẻng bước ra mặt đường. Chính những khoảnh khắc bình dị ấy làm cho câu chuyện về 10 cô gái Đồng Lộc càng trở nên gần gũi và lay động.