Nồi cháo hành trong hầm trú ẩn

(Câu chuyện về bà Nguyễn Thị Láng – dân quân tự vệ Vĩnh Bảo, Hải Phòng)
(Hiện đang sinh sống tại thôn Tân Thượng, xã Xuân Quang, tỉnh Lào Cai.)

Năm 1971, chiến tranh phá hoại miền Bắc bước vào những tháng ngày khốc liệt nhất. Ở Trấn Dương – Vĩnh Bảo, bà Nguyễn Thị Láng, khi ấy mới đôi mươi, thường xuyên cùng đội dân quân trực chiến dài ngày trong hầm trú ẩn cạnh đê sông Hoá. Đêm nào tiếng máy bay Mỹ cũng gào thét trên bầu trời, bom nổ chớp sáng phía xa, đất dưới chân cũng rung lên từng nhịp.

Trong những đêm căng thẳng ấy, cả đội dân quân hầu như không ai được ngủ trọn một tiếng. Mắt thâm quầng, áo quần ám đầy khói bom. Một trận bom ngày hôm trước khiến một người trong đội—chị Hảo—bị choáng nặng, sốt cao và gần như không đứng nổi.

Giữa khói bụi chiến tranh, sự lo lắng lan khắp hầm trú ẩn. Không có thuốc, không có điều kiện nghỉ ngơi, chị Hảo chỉ nằm đó, mặt nóng bừng, người run lên cầm cập.

Thấy vậy, bà Láng chạy vội về căn nhà nhỏ gần đó của mình. Trong gian bếp còn vương mùi khói rơm, bà tìm được nắm gạo trong vại và mấy củ hành tươi sau vườn. Gom được chút nào, bà mang hết xuống hầm.

“Mình nấu nồi cháo. Có gì ăn nấy, cứ nóng là đỡ sốt.” – bà nói, tay châm lại bếp lò nhỏ bằng gạch vụn.

Khói bếp quyện với bụi bom, gió rít qua miệng hầm, nhưng ngọn lửa trong tay bà vẫn bập bùng sáng. Tiếng máy bay gầm trên đầu, đất rung từng hồi, vậy mà mùi cháo hành ấm nóng cứ bay dần trong không khí lạnh buốt của hầm trú ẩn.

Khi nồi cháo sôi, bà múc từng thìa nhỏ, thổi nhẹ rồi đút cho chị Hảo. Chị yếu đến mức tay run quá không tự cầm được bát. Cả đội dân quân lặng lẽ nhìn cảnh ấy—giữa gian khổ, một nồi cháo hành lại trở thành thứ quý như thuốc tiên.

Một người trong đội nghẹn ngào nói:
“Ở giữa bom đạn mà vẫn có hơi cháo nóng… ấm bằng cả nhà.”

Ăn được nửa bát cháo, mồ hôi chị Hảo bắt đầu túa ra. Cơn sốt giảm dần. Đến khi chị mở mắt, nhìn mọi người rồi khẽ nói:
“Nếu không có Láng chắc tôi không trụ nổi…”

Bà Láng cười hiền:
“Đồng đội với nhau, sống chết có nhau. Cháo nóng thôi có gì đâu mà kể.”

Nhưng cả đội dân quân hiểu—đó không chỉ là nồi cháo. Đó là tấm lòng, là tình chị em, là sự ấm áp hiếm hoi giữa những ngày khốc liệt nhất.

Nhiều năm trôi qua, rời quê Hải Phòng để sống tại thôn Tân Thượng, xã Xuân Quang, tỉnh Lào Cai, bà Láng vẫn nhớ mãi mùi cháo hành trong hầm trú ẩn năm ấy. Đó là mùi của tình người, của lòng dũng cảm, và của một thời thanh xuân đã cháy sáng giữa hoa lửa chiến tranh.