NƠI ĐÁ HÓA THÀNH NHỮNG NGƯỜI LÍNH

Mặt trận Vị Xuyên từng được ví như một “Lò vôi thế kỷ”, hay “Thung lũng gọi hồn” – nơi từng dải núi đá vôi bị hàng triệu quả đạn pháo cày xới đến trơ trụi. Ở đó, giữa những triền núi khô cằn, những vách đá dựng đứng và những hố bom chồng lên nhau, hàng nghìn người lính tuổi đời còn mười tám, đôi mươi đã bám trụ từng góc hầm, từng điểm cao, kiên cường giữ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

Có những người ra đi khi tuổi đời còn quá trẻ. Họ mang theo ba lô, khẩu súng và lời thề của người lính, nhưng không phải ai cũng có ngày trở về.

Máu của các anh đã hòa vào đất đá Hà Giang. Có người nằm lại dưới những sườn núi mà đến nhiều năm sau đồng đội vẫn chưa thể tìm thấy. Có người chỉ kịp để lại một lá thư, một tấm ảnh nhỏ, hay vài dòng viết vội gửi về gia đình. Và cũng có những người may mắn trở về, nhưng ký ức về những năm tháng ấy thì chưa bao giờ thực sự rời khỏi họ.

Một cụ cựu chiến binh tại phường Nông Tiến từng trực tiếp chiến đấu tại Vị Xuyên kể rằng, điều ám ảnh nhất đối với ông không phải là những ngày tháng thiếu thốn, mà là tiếng pháo.

Pháo địch có lúc dội xuống liên tục, tiếng nổ nối tiếp tiếng nổ, rung chuyển cả núi rừng. Đất đá từ trên cao trút xuống như mưa. Có những lúc đang ngồi trong hầm, người lính chỉ biết ôm chặt lấy khẩu súng, ép người xuống đất và chờ đợi. Không ai biết quả đạn tiếp theo sẽ rơi ở đâu.

Có những ngày, anh em gần như không có một giấc ngủ trọn vẹn. Cơm thiếu, nước thiếu, thuốc men thiếu. Nhiều hôm lương thực chưa kịp đưa lên, người lính phải chia nhau từng ngụm nước, từng miếng lương khô. Có người bị sốt, bị thương nhưng vẫn cố gắng chịu đựng, bởi rời vị trí chiến đấu đồng nghĩa với việc đồng đội phía trước sẽ phải gánh thêm một phần nhiệm vụ.

Trong những căn hầm chật hẹp, những người lính trở thành chỗ dựa của nhau.

Người khỏe dìu người yếu. Người còn tỉnh chăm người bị thương. Có khi chỉ là một ngụm nước chuyền tay, một miếng lương khô được bẻ đôi, một cái nắm tay giữa tiếng pháo rung chuyển mặt đất. Những điều tưởng như rất nhỏ bé ấy lại trở thành sức mạnh giúp họ vượt qua những ngày tháng khắc nghiệt nhất.

Ông kể, có những khoảnh khắc chỉ cách nhau một lằn ranh rất mong manh giữa sự sống và cái chết.

Một tiếng nổ lớn.

Đất đá tung lên.

Khi khói bụi tan dần, người lính bên cạnh có thể đã không còn nữa.

Có những người đồng đội vừa mới nói chuyện với nhau vài phút trước, còn nhắc về quê nhà, về mẹ, về người vợ trẻ hay cô gái đang chờ đợi ở hậu phương… vậy mà chỉ một quả pháo trút xuống, tất cả những lời hẹn ước ấy dừng lại mãi mãi.

Người sống không có thời gian để khóc.

Bởi phía trước vẫn là trận địa.

Vẫn là tiếng súng.

Vẫn là những điểm cao phải giữ bằng mọi giá.

Có lẽ chính trong những thời khắc tưởng như không thể vượt qua ấy, người lính mới hiểu sâu sắc nhất giá trị của hai chữ “đồng đội”.

Họ không chỉ cùng chiến đấu, mà còn cùng chia sẻ từng cơn đói, từng cơn khát, từng trận sốt, từng phút giây đối diện với cái chết. Và khi một người ngã xuống, những người còn lại lại tiếp tục đứng lên.

Bởi phía sau họ là quê hương.

Là những người mẹ đang chờ con.

Là những người vợ đang đợi chồng.

Là những mái nhà bình yên phía sau núi.

Và trên hết là Tổ quốc.

Giữa chiến trường khốc liệt ấy đã vang lên lời thề:

“Sống bám đá đánh địch, chết hóa đá tiến công.”

Đó không chỉ là một câu nói. Đó là ý chí của những con người đã xác định rằng, dù phải đối mặt với bom đạn khủng khiếp đến đâu, họ cũng không lùi bước trước nhiệm vụ bảo vệ từng tấc đất quê hương.

Hôm nay, Vị Xuyên đã mang một diện mạo khác. Những người lính năm xưa giờ nhiều người đã bạc mái đầu. Có người trở lại chiến trường cũ, đứng rất lâu trước những ngọn núi từng in dấu chân mình.

Đá vẫn còn đó.

Núi vẫn còn đó.

Nhưng những người đồng đội năm xưa thì đã nằm lại.

Có lẽ, với những cựu chiến binh từng chiến đấu ở Vị Xuyên, mỗi lần trở lại nơi này không đơn thuần là một chuyến đi. Đó là cuộc trở về với tuổi trẻ của mình, với những người đã cùng sống, cùng chiến đấu và cùng chia sẻ sinh tử.

Những ký ức tưởng đã ngủ yên bỗng ùa về.

Tiếng pháo.

Tiếng gọi nhau trong hầm.

Những đêm không ngủ.

Những bữa cơm vội giữa trận địa.

Những người đồng đội lần lượt nằm xuống.

Và cả những lời hẹn mà họ không bao giờ có cơ hội thực hiện.

Không có cuộc chiến nào mà chúng ta được phép quên.

Bởi mỗi tấc đất hôm nay đều mang trong mình dấu chân của cha anh. Mỗi bình minh bình yên trên mảnh đất Hà Giang đều được đánh đổi bằng máu, nước mắt và tuổi xuân của biết bao người lính.

Các anh đã đến Vị Xuyên khi tuổi đời còn rất trẻ.

Các anh đã nằm lại khi tuổi đời còn rất trẻ.

Nhưng sự hy sinh ấy đã hóa thành bất tử.

Năm tháng có thể phủ xanh những ngọn núi từng cháy đỏ vì bom đạn, có thể làm những hố pháo dần biến mất, nhưng không thể xóa đi ký ức về một thế hệ đã sống và chiến đấu bằng tất cả những gì mình có.

Vị Xuyên hôm nay không chỉ là một địa danh.

Đó là một phần ký ức của dân tộc.

Là nơi nhắc chúng ta phải biết trân trọng hòa bình.

Là nơi mỗi người khi đặt chân đến đều nên một lần cúi đầu trước những người đã nằm lại.

Và là nơi để thế hệ hôm nay hiểu rằng:

Có những người đã dùng tuổi thanh xuân của mình để giữ lấy bình yên cho chúng ta.

Họ đã đi qua “Thung lũng gọi hồn” và để lại nơi ấy một phần máu thịt của mình.

Để hôm nay, chúng ta được sống trong hòa bình.

Để những đứa trẻ được lớn lên mà không phải nghe tiếng pháo.

Để những người mẹ không phải tiễn con ra trận.

Và để lời thề năm xưa vẫn còn vang vọng giữa núi rừng Hà Giang:

“Sống bám đá đánh địch, chết hóa đá tiến công.”

Xin được cúi đầu tưởng nhớ những người lính đã nằm lại Vị Xuyên.

Xin được tri ân những người đã trở về nhưng mang theo suốt đời những ký ức không thể nào quên.