Nỗi đau của mẹ và đứa con tiên phong trong kháng chiến

Trong ký ức của vùng đất Hưng Long, hình ảnh Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Bảy luôn gắn liền với nếp nhà tranh nhỏ ven rặng dừa nước — nơi đã chứng kiến những giọt mồ hôi tảo tần nuôi con và cả những giọt nước mắt thầm lặng lăn dài qua hai cuộc chiến tranh. Trong số ba người con trai lần lượt ngã xuống của mẹ, người con cả Nguyễn Văn Gấm chính là người đã gieo hạt giống cách mạng đầu tiên vào lòng mẹ, và cũng là người để lại vết thương đầu tiên hằn sâu trong trái tim người mẹ Hưng Long.

Những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, cuộc sống của mẹ Nguyễn Thị Bảy cùng các con vô cùng gian nan. Ban ngày, mẹ dầm mưa quầy nắng trên ruộng lúa, mương cạn để chắt chiu từng gánh gạo nuôi con. Khi người con trai lớn Nguyễn Văn Gấm bước vào tuổi trưởng thành, chứng kiến cảnh giặc Pháp càn quét, bắt bớ xóm làng, anh đã bày tỏ nguyện vọng gia nhập lực lượng du kích xã. Thương con bước vào chốn hòn tên mũi đạn, nhưng với lòng yêu nước chân chất của người phụ nữ Nam Bộ, mẹ Bảy đã gật đầu, tự tay gói cho con nắm cơm khô và dặn dò con phải sống sao cho trọn nghĩa với xóm làng, với Tổ quốc.

Từ ngày anh Nguyễn Văn Gấm trở thành đội viên du kích xã Hưng Long, căn nhà nhỏ của mẹ Bảy trở thành một "trạm dừng chân" thầm lặng. Mẹ vừa làm lụng, vừa giấu từng hũ gạo, theo dõi từng bước chân tuần tra của giặc để làm mắt xích cảnh giới cho con trai và đồng đội. Anh Gấm – với sự mưu trí và thông thuộc từng con rạch, bờ tre quê nhà – đã kiên cường cùng tổ du kích gài bẫy, phục kích, bẻ gãy nhiều đợt càn quét của địch. Mỗi lần anh trở về sau trận đánh với manh áo sờn vai, mẹ Bảy lại lặng lẽ vá áo cho con dưới ánh đèn dầu, trong lòng vừa tự hào vừa nơm nớp lo sợ hiểm nguy rình rập.

Thế nhưng, sự nghiệt ngã của chiến tranh đã không bỏ qua nếp nhà nhỏ. Bước sang năm 1954, khi cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn vô cùng gay go, quân giặc điên cuồng trút hỏa lực xuống vùng căn cứ Hưng Long. Trong một trận chiến đấu chống càn ác liệt, anh Nguyễn Văn Gấm đã dũng cảm bám trụ công sự, nổ súng đánh chặn đà tiến của kẻ thù để bảo vệ an toàn cho cơ sở cách mạng. Giữa làn mưa đạn tàn bạo, người đội viên du kích dũng cảm ấy đã bị trúng đạn và anh dũng ngã xuống.

Hay tin đứa con trai cả – giọt máu đầu tiên của mình – vĩnh viễn nằm lại dưới lòng đất mẹ vào năm 1954, trái tim mẹ Nguyễn Thị Bảy như vỡ vụn. Đó là vành tang trắng đầu tiên giáng xuống mái đầu người mẹ 43 tuổi. Mẹ đau đớn đến lặng người khi chiến thắng Điện Biên Phủ vang dội, hòa bình lập lại ở miền Bắc, nhưng người con trai ngoan cường của mẹ lại không thể trở về ăn mâm cơm đoàn viên.

Nỗi đau mất anh Nguyễn Văn Gấm đã trở thành nốt trầm bi tráng mở đầu cho chuỗi ngày giông bão của mẹ Bảy. Tấm gương hy sinh oanh liệt của người anh cả không làm mẹ gục ngã, mà ngược lại, nó trở thành ngọn lửa tiếp thêm ý chí cho hai người em trai là Nguyễn Văn Nho và Nguyễn Văn Nhãn tiếp bước anh dấn thân vào con đường giao liên thời chống Mỹ, để rồi cả hai cũng lần lượt anh dũng ngã xuống.

Sự xả thân của Liệt sĩ Nguyễn Văn Gấm đã được Nhà nước ghi nhận bằng tấm bằng Tổ quốc ghi công số 1797/TTga (Quyết định IC 832K ngày 30/12/1977, Hồ sơ số 13951). Và chính sự hy sinh trọn vẹn của ba người con đã làm nên danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” cao quý truy tặng cho mẹ Nguyễn Thị Bảy vào năm 1994.

Hôm nay, tại ngôi nhà mang số hiệu E14/58 ấp 5, xã Hưng Long, người cháu của mẹ là ông Nguyễn Văn Khương vẫn ngày ngày chăm lo khói hương chu đáo. Tấm bằng Tổ quốc ghi công của Liệt sĩ Nguyễn Văn Gấm được đặt ngay cạnh chân dung mẹ Nguyễn Thị Bảy. Nén hương trầm thơm ngát tỏa bay trong ngày giỗ mẹ 06 tháng 06 hằng năm như lời nhắc nhở vĩnh cửu về tình mẫu tử thiêng liêng và sự hy sinh vĩ đại của người mẹ Hưng Long bên người con trai tiền phong anh dũng.