Nỗi đau hơn 50 năm tìm hài cốt em trai liệt sĩ của nữ cựu Thanh niên xung phong

Nỗi đau hơn 50 năm tìm hài cốt em trai liệt sĩ của nữ cựu Thanh niên xung phong

Hơn 50 năm qua, cựu Thanh niên xung phong 80 tuổi Nguyễn Thị Hồng Kính miệt mài tìm em trai liệt sĩ Nguyễn Ngọc Quế với giấy báo tử chỉ ghi vỏn vẹn "hy sinh tại mặt trận phía Nam".

Gia đình 4 anh chị em, 3 người để lại máu xương cho tổ quốc

Đứng lặng trước những hố khai quật hài cốt liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng, bà Nguyễn Thị Hồng Kính (80 tuổi) không kìm được nước mắt. Từng là một Thanh niên xung phong vào sinh ra tử trên cung đường Hồ Chí Minh, nhưng nỗi đau lớn nhất đời bà là hơn nửa thế kỷ trôi qua, người chị tóc bạc trắng vẫn mỏi mòn dò tìm tung tích em mình trong vô vọng, mang theo nỗi xót xa khôn nguôi về những người lính đã ngã xuống.

Bà Nguyễn Thị Hồng Kính với những bước chân khó khăn phải nhờ đồng đội đỡ để đi đến các hố khai quật hài cốt liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: Lê Giang

Sáng sớm, từ phường Trung Mỹ Tây (TP.HCM), bà Nguyễn Thị Hồng Kính cùng đoàn cựu chiến binh Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh tìm đến khu vực đang khai quật hài cốt liệt sĩ.

Dù đôi chân đã chậm, đôi mắt đã mờ theo vết hằn của thời gian, bà vẫn nương theo dòng người, bước dò dẫm vào tận nơi để được tận mắt chứng kiến mảnh đất đang ôm trọn thi thể của hàng trăm con người vô danh.

Nhìn những dải đất được đào xới, nơi hàng trăm bộ hài cốt của các chiến sĩ vừa được đưa lên sau nhiều thập kỷ nằm sâu dưới lòng đất lạnh lẽo, lòng người cựu Thanh niên xung phong như quặn thắt. Những giọt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo. Khi được hỏi về cảm xúc của mình, giọng bà run run, nghẹn ngào, ngắt quãng bởi những tiếng nấc.

Đến hết ngày 17/8, đã quy tập 358 bộ hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: Lê Giang

"Cảm động. Thương xót. Vì tôi cũng có em trai hy sinh. Cho nên thấy, thấy những hài cốt liệt sĩ nằm đó, cầm không được nước mắt. Xúc động quá, mà lòng đau đớn", bà Hồng Kính ngậm ngùi.

Với bà Kính, mỗi hài cốt, mỗi di vật được đưa lên không chỉ là câu chuyện bi hùng của lịch sử, mà còn khơi dậy nỗi đau đáu vô bờ về người em trai ruột thịt của mình. Em bà cũng ngã xuống ở chiến trường miền Nam, cũng đang nằm lại đâu đó trên dải đất này mà gia đình chưa thể đón về.

Bà Nguyễn Thị Hồng Kính đượm buồn khi nhắc về em trai liệt sĩ. Ảnh: Lê Giang

Bà Kính sinh năm 1946, quê Tiên Điền, Nghi Xuân, Hà Tĩnh mảnh đất gần khu nhà thờ đại thi hào Nguyễn Du. Trong chiến tranh, bà tham gia Thanh niên xung phong thuộc Đoàn 72 Giao liên, vào sinh ra tử trên những cung đường lửa đạn.

Sự khốc liệt của bom đạn không chừa một ai. Cả gia đình bà có bốn anh chị em thì có đến ba người để lại máu xương cho Tổ quốc: anh trai là thương binh, bản thân bà cũng mang thương tật, và người em út liệt sĩ Nguyễn Ngọc Quế đã vĩnh viễn nằm lại chiến trường.

Hành trình ròng rã nửa thế kỷ tìm hài cốt em trai liệt sĩ

Kể về liệt sĩ Nguyễn Ngọc Quế, ánh mắt bà chùng xuống buồn bã. Ngày gia đình nhận giấy báo tử, thông tin duy nhất có được là dòng chữ chung chung: hy sinh tại mặt trận phía Nam. Không có tọa độ, không có phiên hiệu đơn vị cuối cùng, không một ai biết chàng thanh niên gốc Hà Tĩnh ấy đã ngã xuống ở cánh rừng hay bến sông nào.

Bà Nguyễn Thị Hồng Kính kể về câu chuyện của mình, hy vọng sẽ tìm được em trai liệt sĩ. Ảnh: Lê Giang

“Giấy báo tử ghi là mặt trận phía Nam chứ không biết chỗ nào hết, giờ không biết chỗ nào để tìm. Đi tìm, đi kiếm, cũng nhờ thầy tâm linh nhưng chả biết ở đâu. Năm mươi mấy năm rồi. Không tin tức gì hết", bà Kính xót xa kể lại hành trình vô vọng của gia đình.

Hòa bình lập lại, bà Kính vào miền Nam công tác và lập gia đình, sinh sống tại Trung Mỹ Tây cho đến lúc nghỉ hưu. Việc sống ở phương Nam cũng nhen nhóm trong bà hy vọng có cơ hội dò hỏi tung tích của em trai. Nhưng thời gian cứ thế trôi đi, manh mối vẫn bặt tăm.

Mỗi khi nghe tin có đợt quy tập hài cốt nào, bà lại tìm đến, dõi theo với một tia hy vọng mong manh. "Thấy thông tin nơi nào thì đi tìm chỗ đó, mà mình cũng tìm đâu có hết được, biết đâu mà tìm", bà ngậm ngùi nói.

Người Thanh niên xung phong cường từng băng rừng, xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước nay lại không cầm được lòng mình, xúc động nghẹn ngào tại công viên Lê Thị Riêng. Bà Ảnh: Lê Giang

Trưa, bà Kính lầm lũi bước ra xe cùng đoàn cựu chiến binh Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh TP.HCM. Ánh mắt bà vẫn còn chút tiếc nuối ngoái nhìn lại khi khai quật hài cốt liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng trước khi lên xe. Nơi đây tìm được 358 bộ hài cốt liệt sĩ, thắp lên trong bà niềm hy vọng. Bóng dáng người cựu Thanh niên xung phong nhỏ bé khuất dần sau dòng người.

Đất nước đã im tiếng súng mấy chục năm. Nhưng ở đâu đó dưới lòng đất phương Nam này, vẫn còn người những người lính như liệt sĩ Nguyễn Ngọc Quế chưa thể trở về. Và trên mặt đất, vẫn còn người chị 80 tuổi đang cõng trên lưng nỗi khắc khoải đi tìm em cho đến những năm tháng cuối cùng của cuộc đời.