Nỗi Đau Mộ Tổ Và Sự Hy Sinh Gia Đình
Phan Đình Phùng chấp nhận để kẻ thù quật mộ tổ tiên và bắt giữ người thân chứ quyết không đầu hàng.
Khi lời dụ dỗ thất bại, thực dân Pháp và tay sai đã dùng đến thủ đoạn tàn độc nhất: bắt giữ người thân của Phan Đình Phùng và đe dọa sẽ quật đào mồ mả tổ tiên ông tại làng Đông Thái nếu ông không ra nộp mình. Đây là một đòn đánh tàn nhẫn vào đạo hiếu của người sĩ phu phong kiến.
Đứng trước sự lựa chọn nghiệt ngã giữa chữ "Hiếu" với gia đình và chữ "Trung" với đất nước, Phan Đình Phùng đã gạt nước mắt, dằn lòng đưa ra quyết định đau đớn. Ông nhắn lại với kẻ thù rằng: "Từ khi tôi cùng chư huynh đệ dấy binh chống Pháp, tôi đã coi cả nước là nhà, nhân dân là thân thích. Mồ mả tổ tiên tôi có bị quật lên thì mồ mả của hàng triệu người dân Việt Nam cũng đang bị kẻ thù xâm phạm!". Sự hy sinh tình cảm riêng tư vì đại nghĩa của ông đã làm kẻ thù phải kinh ngạc và khiếp sợ.
