Nỗi đau người Mẹ và hai phần mộ chưa tìm thấy

BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG TRẦN THỊ NHỊ

Sinh năm: 1913

Quê quán: Văn Sơn, Văn Hải, Tp. Phan Rang-Tháp Chàm

Có 3 con liệt sĩ:

• Nguyễn Giải

Vào một ngày đầu tháng 4 lịch sử, chúng tôi cùng anh Lê Đặng Trường - Trưởng Ban quản lý thôn Văn Sơn, xã Văn Hải đến thăm nơi thờ phụng Mẹ Trần Thị Nhị. Mẹ sinh năm 1913, qua đời năm 1997, hưởng thọ 84 tuổi và ngày giỗ Mẹ là 18-4 Âm lịch. Mẹ đã được phong tặng danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng năm 1994.

Chị Nguyễn Thị Lẹ, người con gái thứ bảy của Mẹ cùng chồng là anh Lê Văn Châu đón tiếp chúng tôi bằng câu chuyện của gia đình mình: Cha mẹ tôi sinh được 11 người con, nhưng chỉ còn 7 người và trưởng thành. Rồi chiến tranh tàn khốc lại cướp đi 3 người nữa; đó là người anh trưởng và 2 đứa em, một trai một gái.

Liệt sĩ Nguyễn Giải, khi hoạt động cách mạng anh đổi tên là Nguyễn Giới, là cán bộ cơ sở hoạt động tại địa phương. Hy sinh năm 1972 trong một đêm anh từ hầm bí mật lẩn về làng để nắm tình hình thì bị địch phục kích bắn chết.

Liệt sĩ Nguyễn Xuân, cũng như anh Nguyễn Giải là cán bộ cơ sở hoạt động tại địa bàn xã Văn Hải, trong thời điểm 1973, dù đã có lệnh ngừng bắn mà em Xuân của tôi vẫn bị địch phục kích bắt và thủ tiêu đến nay vẫn không tìm được hài cốt.

Liệt sĩ Nguyễn Thị Nhiễu, hoạt động cách mạng ở địa bàn huyện Ninh Hải. Năm 1969, trong một chuyến công tác về xã Phương Hải bị lọt vào ổ phục kích của địch và đã hy sinh.

Và cả đứa cháu nội là liệt sĩ Nguyễn Mùi, con trai anh Nguyễn Giải cũng hy sinh tại Vĩnh Hy-Ninh Hải vào đầu năm 1975, khi mà cuộc kháng chiến chống Mỹ đã gần đến ngày kết thúc.

Chị Lẹ kể tiếp: Khi anh và hai em của tôi đi thoát ly làm cách mạng, gia đình tôi luôn bị chính quyền Ngụy đến tra hỏi, dò xét liên miên. Ban ngày, cha mẹ tôi đi làm ruộng rẫy khổ cực, mệt nhọc nhưng đến tối phải đến trụ sở trình diện và ngủ lại ở đó cho chúng quản thúc, kiểm tra. Tôi và hai đứa em gái ở nhà cứ lo sợ nơm nớp, thật là khủng khiếp. Nhiều lần Mẹ bị chúng bắt giam, đánh đập tra tấn nhưng Mẹ vẫn một mực không cho biết các con mình đi đâu. Bị quản thúc, chèn ép quá, trong một lần đang đi làm rẫy, bị chúng kiểm tra gạn hỏi có phải đi tiếp tế cho con làm Việt cộng không; ức quá Mẹ nói với chúng: “Các con tôi lớn rồi, chúng đi đâu, làm gì tôi không biết, các ông có chứng cứ, hình ảnh nào chứng minh rằng con tôi đi theo Việt cộng không?”. Khi bắn chết anh Nguyễn Giải, chúng đã lôi xác anh về trụ sở thôn để uy hiếp tinh thần nhân dân và gia đình. Dù biết đó là con mình nhưng cha Mẹ tôi phải nghiến răng chịu đựng và nhờ bà con trong thôn đấu tranh để đem xác đi chôn cất. Em Nguyễn Xuân đã một lần bị địch bắt và đày đi Côn Đảo năm 1967 đến 1972, do bị giam cầm đói khát và bị đánh đập nên khi được thả về, chân tay rất yếu, gần như bại liệt không đi lại được, gia đình phải thuốc men bồi bổ mới hồi phục lại sức khỏe. Khi đó gia đình có khuyên thôi đừng đi nữa, nhưng em tôi vẫn tiếp tục thoát ly hoạt động và năm sau thì hy sinh.

Sau năm 1975, cũng như những người Mẹ khác mất con trong 2 cuộc kháng chiến, Mẹ tôi vẫn sống bình thường vui vầy với con cháu và không đòi hỏi gì về sự hy sinh của con mình cho đất nước. Mẹ chỉ trăn trở và ân hận một điều là chưa tìm được phần mộ của 2 người con đang ở đâu, đó là liệt sĩ Nguyễn Xuân và Nguyễn Thị Nhiễu.

Vào những ngày giỗ chạp, khi con cháu nhắc đến những người đã khuất với niềm thương tiếc, bùi ngùi, Mẹ thường chỉ nói: “Đất nước chiến tranh, giặc giã; chúng nó đi chiến đấu bảo vệ tự do, độc lập cho đất nước, cho dân tộc. Nếu có mất mát, hy sinh thì đó cũng là trách nhiệm, nghĩa vụ của mọi người, mọi nhà chứ có riêng gì gia đình mình”