NỖI ĐAU NGƯỜI MẸ - Viết về Mẹ Việt Nam anh hùng Lý Thị Tám
Những ngày tham gia công tác ở xã Phú Sơn, huyện Chợ Lách dịp lễ thương binh liệt sĩ 27/7 hay tết Nguyên đán được phân công đi thăm viếng, chúc tết gia đình thương binh liệt sĩ tôi luôn cảm nhận được ánh mắt của những người vợ, người mẹ bên bàn thờ chồng, con rất triễu nặng ân tình đã ám ảnh và in sâu vào tâm thức tôi cho đến bây giờ. Ánh mắt ấy biểu hiện một nỗi buồn sâu thẳm tận đáy lòng không thốt nên lời, ánh mắt biểu hiện nỗi đau xé lòng của người vợ mất chồng, người mẹ mất con “ sinh ly tử biệt”, “tre già khóc măng”, ánh mắt ấy chứa đựng bao nỗi lòng thương cảm và ánh mắt ấy có nỗi lòng của Mẹ Lý Thị Tám, ấp Kinh Gãy, xã Phú Sơn, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre. Người Mẹ có 2 con là liệt sĩ. Nay dù Mẹ đã đi xa nhưng sự cống hiến của Mẹ, sự hi sinh của 2 con vẫn được Đảng, Nhà nước trân trọng và vừa qua năm 1995 Mẹ vinh dự được chủ tịch nước truy tặng danh hiệu cao quý Mẹ Việt Nam anh hùng.
Mẹ Tám tên thật là Lý Thị Tám, sinh năm 1919 quê quán ở xã Tiên Thủy, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre trong một gia đình tá điền nghèo, đông con. Từ nhỏ Mẹ sống chung với ba mẹ ở Tiên Thủy, đến tuổi trưởng thành qua mai mối Mẹ được gả cho ông Võ Văn Hưng, sinh năm 1917, quê quán ấp Kinh Gãy, xã Phú Sơn, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre cũng là một gia đình tá điền nông dân nghèo, kể từ đó cuộc đời Mẹ gắn liền với ruộng đồng ấp Kinh Gãy, xã Phú Sơn trở thành quê hương thứ 2 của Mẹ và Mẹ chỉ về quê khi có việc... !
Ấp Kinh Gãy là cái rúng của xã Phú Sơn, là cánh đồng bưng, biển nhiều kinh, mương có con kinh tắc nối rạch Mỹ Sơn qua kinh Bảo Vàng, đất rộng người thưa, đất ruộng khó canh tác mỗi năm chỉ làm được 1 lúa mùa, đa số người dân ấp Kinh Gãy trước đây nghèo khó. Nay ấp Kinh Gãy là trung tâm văn hóa, xã hội của xã Phú Mỹ, huyện Mỏ Cày Bắc, nhà của Mẹ Tám ấp Kinh Gãy nay được sáp nhập về ấp Mỹ Sơn Tây, xã Phú Sơn, huyện Chợ Lách. Khi Mẹ còn sống mỗi khi tập hợp sinh hoạt đoàn hay cấm trại, tổ chức văn nghệ về nhà Mẹ tổ chức ăn, nghỉ, nghe Mẹ kể chuyện xưa nhà nghèo lắm, ăn uống rất thiếu thốn, áo quần chỉ có 2 bộ cũng không lành, cuộc sống đạm bạc thế nhưng rất hạnh phúc bởi vì xã Phú Sơn là vùng giải phóng. Ông bà chung sống với nhau được 7 người con (5 gái, 2 trai).
Nhưng hòa bình không được bao lâu xã Phú Sơn bị địch chia thành 2 xã Phú Sơn và Phú Mỹ (ấp Kinh Gãy là ranh giới 2 xã Phú Sơn và xã Phú Mỹ), xã Phú Mỹ là vùng giải phóng, xã Phú Sơn là vùng tranh chấp, lính bót Phú Hiệp xây dựng vành đai ấp chiến lược từ nhà thờ Phú Hiệp đến lộ cản giáp ranh 2 ấp Lân Đông, Kinh Gãy nên cuộc sống người dân ngày càng khó khăn. Anh Võ Văn Khương, sinh năm 1940, con trai thứ 3 của Mẹ lúc này đã tham gia lực lượng du kích ấp để tuần tra bảo vệ xóm làng.
Suốt 3 năm, từ năm 1961 đến năm 1964, giặc xây dựng ấp chiến lược nhân dân ấp Kinh Gãy chịu không biết bao nhiêu nỗi cay đắng vất vả khó khăn không có lúc nào được bình yên, với những trận càng quét gom dân để xây dựng ấp chiến lược và một lần đội du kích vận động dân quân các ấp về phá ấp chiến lược đã bị địch phục kích anh Võ Văn Khương, du kích ấp Kinh Gãy con của Mẹ đã bị giặc bắt đem về bót Phú Hiệp đánh dập, dã man hơn thế nữa chúng đã treo đá vào chân dìm xuống sông Cầu Tàu bót Phú Hiệp đến chết. Xác của anh Võ Văn Khương đứt dây treo đá trôi theo dòng nước nổi lên ở Vàm nước trong (Mỏ Cày Nam) được nhân dân vớt lên gia đình đến nhận xác đem về chôn cất ngày 20/6/1964 khi tuổi tròn 24 vừa mới cưới vợ chưa có con.
Nỗi đau mất con và cái chết dã man của anh Khương do lính bớt Phú Hiệp gây ra đã gieo vào lòng Mẹ, nỗi căm hờn tột độ không nói thành lời. Những năm 1970, giặc bình định ác liệt vùng giải phóng xã Phú Sơn không còn, lực lượng du kích xã phải chuyển sang địa phương xã Thạnh Ngãi, xã Tân Phú hoạt động. Không để con đi lính cho giặc khi anh Võ Văn Út trưởng thành, Mẹ đã cưới vợ cho anh và đưa anh vào lực lượng du kích xã, không bao lâu sau anh út đã có 2 người con (1 gái, 1 trai) Mẹ rất yêu quý 2 đứa cháu nội và chiến tranh không nói trước điều gì. Trong một lần về công tác xã nhà anh Võ Văn Út và đội du kích đã bị phục kích đặt mìn, anh Võ Văn Út đã hi sinh ngày 5/7/1974 vừa tròn 24 tuổi (sinh 1951 mất 1974).
Theo lời kể của cô Điệp con của anh Võ Văn Út "...trong đoàn người về tiếp quản xã Phú Sơn, xã Phú Mỹ, cô Điệp lúc đó mới 4 tuổi đứng bên cây cầu tre trước sân nhà hỏi bác Bảy, bác Tư ( bác bảy là đồng chí Võ Hùng Sơn nguyên chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã, bác Tư là đồng chí Võ Văn Mưa nguyên là xã đội trưởng xã Phú Sơn) sau 2 Bác về mà ba con không về với con?. Mọi người chết lặng lưng tròng nước mắt với tiếng gọi của cô Điệp....chiến tranh là thế. Hồi đó tôi đâu có biết cuộc chiến ra sao? Chết là gì! Đến bây giờ tôi mới hiểu ba tôi đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược. Ký ức ngày xưa với câu nói hồn nhiên của tuổi trẻ vẫn còn trong tâm thức tôi cho đến ngày nay..."
Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng 30/4/1975, Mẹ và Ông sống trong tình yêu thương của gia đình, hàng xóm nhưng cũng không được bao lâu tháng 8/1979, ông Võ Văn Hưng chồng Mẹ đã ra đi bỏ lại Mẹ cùng người con dâu nuôi 2 đứa cháu nội trưởng thành và Mẹ vui mừng nhất là trong đội quân tóc dài dự lễ duyệt binh ở Hà Nội kỷ niệm 15 năm ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng thống nhất đất nước có đứa cháu nội gái của Mẹ tham gia duyệt binh cô Võ Thị Ngọc Điệp nay là đảng viên trưởng ấp- phó bí thư chi bộ ấp Mỹ Sơn Tây, xã Phú Sơn. Những năm 1990, Mẹ được xét cất căn nhà tình nghĩa để an dưỡng tuổi già, thờ cúng gia tiên cùng liệt sĩ Võ Văn Khương, liệt sĩ Võ Văn Út, Mẹ đã về cõi vĩnh hằng ngày 20/11/2011 hưởng thọ 92 tuổi.
Những công lao của Mẹ, những thành tích của 2 anh vừa qua được Chủ tịch nước Trương Tấn Sang quyết định truy tặng danh hiệu cao quý cho Mẹ. Danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng theo quyết định số 544/QĐ.CTN ngày 30/4/2015 (vào sổ vàng số 83).
