"Nỗi đau như dao c.ắt từng khúc ruột, nhưng vì độc lập dân tộc, vì thống nhất nước nhà, Mẹ chịu được."

"Nỗi đau như dao c.ắt từng khúc ruột, nhưng vì độc lập dân tộc, vì thống nhất nước nhà, Mẹ chịu được."

Đó là lời tự an ủi của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ mỗi lần nhận tin báo t.ử của các con. Đứng trước những mất mát quá đỗi mênh mông, Mẹ chọn cách dốc trọn sức chịu đựng phi thường của một người mẹ nông dân xứ Quảng, tự nhủ lòng rằng sự hy sinh của các con là vì hai chữ "Độc lập", vì ngọn cờ "Thống nhất" của non sông. Lời tự trấn an nghẹn ngào ấy vừa là chỗ dựa tinh thần giúp Mẹ không gục ngã, vừa là biểu tượng cao đẹp của lòng yêu nước mãnh liệt của người phụ nữ Việt Nam.

Giữa nhịp sống yên bình hôm nay, lật lại từng trang ký ức về Mẹ, bất kỳ ai cũng không khỏi rưng rưng trước những tổn thất tột cùng mà Mẹ đã lặng lẽ gánh chịu vì bình yên của Tổ quốc.

​ Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại vùng đất Điện Bàn, Quảng Nam – nơi giàu truyền thống yêu nước và kiên trung. Sinh ra trong thời cuộc đất nước đắm chìm trong b.om đạn, Mẹ kết duyên cùng cụ Lê Tự Trị và sinh được tất cả 12 người con (gồm 11 người con trai và 1 người con gái cả là Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Trị). Cũng như bao người phụ nữ nông thôn khác, Mẹ gắn chặt cuộc đời mình với ruộng đồng, lam lũ tảo tần nuôi con. Nhưng khi Tổ quốc lâm nguy, Mẹ đã sẵn sàng gạt tình riêng, động viên từng người con lần lượt lên đường ra trận.

​Trong những năm tháng kháng chiến gian khổ, ngôi nhà nhỏ của Mẹ ở xóm Rừng (thôn Thanh Quýt 2) không chỉ là nơi tiễn các con đi, mà còn là một pháo đài bí mật. Ngay trong khu vườn nhà, Mẹ cùng người con gái cả – Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Trị – đã âm thầm đào tới 5 căn hầm bí mật dưới các bụi tre để nuôi giấu cán bộ, du kích. Nhiều lần địch càn quét, Mẹ vẫn điềm nhiên lùa đàn bò ra buộc quanh bụi tre lấy lý do tránh nắng, khéo léo che mắt kẻ thù để bảo vệ an toàn cho lực lượng cách mạng.

​Thế nhưng, chiến tranh càng khốc liệt thì những vết thương trong lòng Mẹ lại càng chồng chất. Chín người con trai lần lượt tiễn ra trận là chín lần Mẹ hy vọng, để rồi nhận lại chín lần đứ.t ruột khi không một ai trở về. Tang tóc dồn dập bắt đầu từ năm 1948, khi chỉ trong vòng vỏn vẹn 4 tháng, Mẹ nhận liên tiếp 3 tin báo tử: người con Lê Tự Xiến hy sinh ngày 18/6, chưa nguôi nỗi đau thì ngày 5/10 người con Lê Tự Hàn Anh ngã xuống, và chỉ 10 ngày sau, ngày 15/10, người con Lê Tự Hàn Em cũng vĩnh viễn ra đi.

​Nỗi đau không dừng lại ở đó. Những năm tháng sau này, vết thương lòng Mẹ tiếp tục rỉ m.áu khi lần lượt các người con Lê Tự Lem (hy sinh năm 1954), Lê Tự Nự (1966), Lê Tự Mười (1972), Lê Tự Trịnh (1972) và Lê Tự Thịnh (1974) ngã xuống trên khắp các chiến trường. Nghiệt ngã và đau đớn nhất là ngày 30/4/1975 – khi cả dân tộc vỡ òa trong niềm vui thống nhất, thì Mẹ Thứ lại nhận tin người con trai Lê Tự Chuyển, chiến sĩ biệt động thành, đã anh dũng hy sinh ngay cửa ngõ Sài Gòn trước giờ chiến thắng.

​Không chỉ dâng hiến 9 người con ruột, Mẹ Thứ còn chịu đựng nỗi đau mất đi 1 người con rể (ông Ngô Tưởng - chồng của người con gái cả Lê Thị Trị, hy sinh năm 1957 trong nhà lao Hội An) và 2 người cháu ngoại (chị Ngô Thị Điểu hy sinh năm 1970 và chị Ngô Thị Cúc hy sinh năm 1973). Từng tờ giấy báo t.ử gửi về là từng khúc ruột Mẹ bị đứt đoạn, nỗi đau dồn nén đến mức nước mắt Mẹ dường như cạn khô. Thế nhưng Mẹ vẫn lặng lẽ nuốt nước mắt vào trong, nén đau thương để tiếp tục bám đất, giữ làng và làm chỗ dựa vững chắc cho cách mạng.

​Mẹ Nguyễn Thị Thứ qua đời ngày 10/12/2010, hưởng thọ 106 tuổi. Mẹ đã đi xa để đoàn tụ với các con của mình, nhưng hình bóng và tấm lòng vĩ đại của Mẹ vẫn còn sống mãi với thời gian. Ngôi nhà nhỏ xóm Rừng giờ đây đã trở thành di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh, nơi di ảnh của Mẹ cùng 9 người con liệt sĩ đặt cạnh nhau trên bàn thờ như những khoảng trời ký ức chưa bao giờ khép lại. Tượng đài Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Quảng Nam, lấy nguyên mẫu từ hình ảnh Mẹ Thứ, chính là sự tri ân sâu sắc của cả dân tộc dành cho Mẹ và hàng vạn người mẹ Việt Nam khác.

Câu chuyện về Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ sẽ mãi là ngọn lửa thắp sáng lòng biết ơn, nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau về giá trị đắt giá của hai chữ "Độc lập" và trách nhiệm sống sao cho xứng đáng với những hy sinh vô bờ bến ấy.