Nỗi đau thời chiến tranh

Sau vài lần điện thoại, nhắn tin hẹn trước với anh Bùi Trọng Song, người con trai thứ ba của Bà mẹ Việt Nam anh hùng Cao Thị Mau, chúng tôi mới có dịp tìm về xã Bắc Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa. Ngôi nhà nhỏ của mẹ Mau nằm bình yên bên cánh đồng lúa đang thì con gái. Làn gió quê mơn man mang theo hương lúa non nồng nàn thổi nhẹ, làm phất phơ mái tóc bạc trắng của mẹ đang ngồi trầm ngâm bên bộ bàn ghế đá ở ngoài sân.

Mẹ Mau vẫn còn khá minh mẫn, dù đôi tai có lúc không còn nghe rõ những tiếng động xung quanh. Ngồi quây quần quanh mẹ hôm nay không chỉ có chúng tôi, mà còn có anh Song vừa từ Nha Trang ra chăm mẹ, anh Bùi Trọng Anh (con trai thứ năm), cùng chị Điệp con dâu và những đứa cháu, đứa chắt. Bầu không khí quây quần ấy khiến căn nhà ngập tràn sự ấm áp. Thế nhưng, khi câu chuyện về những năm tháng chiến tranh đã lùi xa được gợi lại, không gian như lắng lại trong từng khoảng trống ngậm ngùi.

Mẹ Cao Thị Mau sinh năm 1933 tại xã Đức Lợi, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi (nay thuộc xã Long Phụng, tỉnh Quảng Ngãi). Sau khi lập gia đình, mẹ cùng chồng chuyển vào vùng đất Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa sinh sống. Năm 19 tuổi, mẹ theo cách mạng đào hầm, phá ấp chiến lược, vót chông tre chống địch càn quét và lặng lẽ gom góp từng bát gạo, cân muối tiếp tế cho bộ đội ngoài căn cứ. Chồng mẹ là ông Bùi Hữu Định (sinh năm 1930) từng là cán bộ đội công tác xã Ninh Thọ, huyện Ninh Hòa (nay là xã Bắc Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa).

Trong đợt Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, ông Bùi Hữu Định bị quân Đại Hàn phục kích và hy sinh ngay trên mảnh đất Ninh Hòa. Nỗi đau mất chồng còn chưa kịp nguôi ngoai thì chỉ hơn một năm sau, vào tháng 5-1969, dông bão lại một lần nữa giội xuống vai mẹ. Người con trai cả Bùi Hữu Tính (sinh năm 1953), từ nhỏ đã làm liên lạc cho cơ sở cách mạng cũng bị quân Đại Hàn phục kích và hy sinh khi mới tròn 16 tuổi. Hai năm liên tiếp, mẹ lần lượt mất đi người chồng tri kỷ rồi đến đứa con đầu lòng chưa kịp lớn khôn, để lại khoảng trống miên man.

Nỗi đau đè lên nỗi đau, những tưởng cay đắng ấy đã rút cạn sức lực của một người phụ nữ. Thế nhưng, 6 năm sau, chiến tranh lại một lần nữa xé tạc lòng mẹ. Người con gái thứ hai Bùi Thị Qua (sinh năm 1955), cũng là cán bộ đội công tác xã Ninh Thọ trong một lần thực hiện nhiệm vụ đã bị địch phục kích, bắn bị thương nặng tại xã Ninh Thượng. Dù được đồng đội cứu chữa và đưa về căn cứ Đá Bàn để điều trị, nhưng chị Qua vẫn không qua khỏi. Chị trút hơi thở cuối cùng vào tháng 11-1974 khi vừa 19 tuổi. Vậy là, ba người thân yêu nhất - người chồng tri kỷ và hai đứa con ruột thịt đã lần lượt ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Trải qua bao mất mát, đau thương nhưng điều giặc không thể quật ngã được mẹ Mau chính là ý chí kiên cường ẩn sau vóc dáng nhỏ bé. Sau khi chồng và hai con hy sinh, suốt những năm tháng còn lại trong chiến tranh, mẹ nuốt nỗi đau vào lòng, một tay vừa tần tảo nuôi dạy 5 đứa con nhỏ dại giữa vòng vây kìm kẹp dày đặc của kẻ thù, vừa kiên trung bám trụ với phong trào cách mạng. Bản thân mẹ bị địch bắt giam, tra tấn dã man tới 5 lần, lần cuối cùng vào năm 1973. Dù phải chịu đủ mọi đòn thâm hiểm trong lao tù, mẹ vẫn một lòng trung kiên với Đảng, nhất quyết không đầu hàng địch.