Nỗi đau tột cùng và bản lĩnh thép của người mẹ mất chồng cùng bốn con trai

Mẹ Lê Thị Mùi sinh năm 1904, quê gốc tại làng Đức Thạnh, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, sau đó chuyển vào vùng Đồng Nai sinh sống. Khi chiến tranh nổ ra, với tinh thần yêu nước sâu sắc, mẹ chỉ mong muốn các con mình đi theo con đường đúng đắn, biết cầm súng đánh đuổi kẻ thù để giành lại tự do cho quê hương. Dưới sự động viên của gia đình, cả mười người con của mẹ, không phân biệt trai gái, đều hăng hái tham gia cách mạng. Trong khi đó ở nhà, hai vợ chồng mẹ trở thành cơ sở mật, đào hầm bí mật trong khu vườn để che chở, nuôi giấu cho biết bao cán bộ, chiến sĩ. Những lúc tổ chức họp hành, mẹ cùng các con phải cẩn thận canh gác, thậm chí thay phiên nhau cõng cán bộ đi lại để tuyệt đối không lưu lại dấu vết trên mặt đất.Sự hoạt động tích cực của gia đình đã khiến bọn giặc nhiều lần sinh nghi, tổ chức phục kích lùng sục nhưng nhờ sự mưu trí, chúng hoàn toàn thất bại trong việc phát hiện ra hầm bí mật. Tức tối trước tinh thần bất khuất ấy, kẻ thù đã trút những đòn thù tàn bạo lên gia đình mẹ bằng cách nhiều lần châm lửa đốt phá nhà cửa. Bản thân mẹ cũng không ít lần bị giặc bắt bớ, chịu đựng những đòn tra tấn dã man chỉ vì tội danh "làm cách mạng và cho con theo cách mạng". Thế nhưng, trước sự hung hãn và tàn độc của quân thù, mẹ Mùi vẫn một dạ sắt son, cắn răng chịu đựng đòn roi, không hề nao núng hay khai báo nửa lời để bảo vệ tổ chức.Những năm cuối thập niên 1960 là khoảng thời gian đen tối và bi thương nhất khi đế quốc Mỹ đổ quân ào ạt, càn quét gắt gao nhằm tiêu diệt phong trào cách mạng, cũng là lúc gia đình mẹ đón nhận bao nhiêu nỗi tang thương chồng chất. Năm 1966, người con trai Nguyễn Xuân Việt anh dũng hy sinh, mở đầu cho chuỗi mất mát tột cùng của gia đình. Ngay năm sau (1967), người con tên Nguyễn Cường (tự Đô) cũng ngã xuống không toàn thây dưới làn bom đạn oanh tạc của máy bay địch khi đang làm nhiệm vụ. Đến năm 1968, mẹ lại gánh thêm nỗi đau mất đi người con thứ mười là Nguyễn Tiến Hưng - một Tiểu đội trưởng dũng cảm thuộc Quân khu 4, và đớn đau tột cùng là phải tận mắt chứng kiến người chồng của mình bị giặc bắn chết ngay trước họng súng trong một trận chống càn. Nỗi đau đứt từng khúc ruột chưa dừng lại ở đó, năm 1969, người con trai Nguyễn Kiểm đang làm nhiệm vụ thu gom gạo cho cách mạng cũng bị địch vây bắt và đánh đập dã man cho đến chết. Bốn năm liên tiếp, bốn người con và người chồng thân yêu lần lượt hy sinh, tưởng chừng nỗi đau ấy có thể quật ngã người mẹ gầy yếu, nhưng bằng một nghị lực phi thường, mẹ đã gượng dậy đi nốt quãng đời còn lại để làm chỗ dựa cho các con cháu và chứng kiến ngày đất nước hòa bình.