Nơi ghi dấu những bước ngoặt lịch sử

Những dấu son lịch sử

Nhìn lại chặng đường vẻ vang trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, nhiều nhà lãnh đạo, nghiên cứu lịch sử, quân sự nhận định những chiến công của quân và dân Quảng Ngãi đều mang tính bước ngoặt trong dòng chảy lịch sử của dân tộc.

Từ núi rừng Ba Tơ, Tỉnh ủy lâm thời Quảng Ngãi đã lãnh đạo quân và dân đứng lên khởi nghĩa. Cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ thắng lợi (11/3/1945), góp phần cùng với cả nước làm nên cuộc cách mạng “long trời lở đất” vào tháng 8/1945 - Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên toàn quốc.

Bước vào thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, vùng đất Ấn - Trà tiếp tục làm nên những dấu son chói lọi. Sau Hiệp định Giơnevơ 1954, Mỹ nhảy vào miền Nam, dựng nên chính quyền tay sai hòng chia cắt lâu dài nước ta. Đế quốc Mỹ và tay sai Ngô Đình Diệm thực hiện chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” để bình định miền Nam bằng cách lập ấp chiến lược, nhằm tách nhân dân ra khỏi lực lượng cách mạng; lê máy chém khắp miền Nam để xử tử lực lượng cách mạng.

Căm phẫn trước những hành động của kè thù, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy đồng bào các dân tộc ở miền Tây Quảng Ngãi đã đứng lên thực hiện Cuộc Khởi nghĩa Trà Bồng và miền Tây Quảng Ngãi vào tháng 8/1959.

Từ ngày 28/8/1959, nhân dân Trà Bồng cùng sự hỗ trợ của lực lượng vũ trang, nòng cốt là đơn vị 339 đồng loạt nổi dậy, bao vây, uy hiếp tinh thần binh lính địch. Vùng cao Trà Bồng bừng bừng khí thế quật khởi. Quân địch ở các đồn khiếp sợ, bỏ cả đồn chạy về quận lỵ. Đến trưa 31/8/1959, trước khí thế cách mạng hừng hực của nhân dân, chính quyền và dân vệ của địch ở các xã đã nhanh chóng đầu hàng, quận trưởng và quận phó Trà Bồng trốn chạy về tỉnh lỵ Quảng Ngãi. Bộ máy ngụy quyền của địch ở Trà Bồng hoàn toàn bị tê liệt, chính quyền cách mạng ở các xã được thành lập.

Từ Trà Bồng, cuộc khởi nghĩa nhanh chóng lan ra khắp các huyện Sơn Hà, Sơn Tây, Minh Long, Ba Tơ. Lực lượng vũ trang và nhân dân nổi dậy tiêu diệt chính quyền địch ở cơ sở, xóa bỏ các tổ chức kìm kẹp của chúng, lập chính quyền nhân dân tự quản. Ngày 5/9/1959, Khu 7 (nay thuộc huyện Sơn Tây) được giải phóng. Thắng lợi của Cuộc khởi nghĩa Trà Bồng và miền Tây Quảng Ngãi tạo một vùng căn cứ giải phóng rộng lớn ở miền Tây Quảng Ngãi kéo dài từ Nam Trà My (Quảng Nam) đến Bắc An Lão (Bình Định).

Đây là một trong những cuộc khởi nghĩa vũ trang đầu tiên của đồng bào các dân tộc ở vùng căn cứ miền núi Trung Bộ và sớm nhất ở miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, mang lại niềm tin tất thắng của cách mạng ở Quảng Ngãi, Liên khu 5 và cả miền Nam trong các chặng đường cách mạng tiếp theo.

Đồng chí Võ Chí Công, lúc bấy giờ là Bí thư Liên khu ủy Khu 5, đã khẳng định: “Cuộc khởi nghĩa Trà Bồng và miền Tây Quảng Ngãi đã mở đầu trang sử đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang song song, đó là đỉnh cao nhất trong phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân Quảng Ngãi trong thời kỳ bấy giờ”