Nơi "giữ lửa" của Chiến dịch Đại thắng

"Hiện vật sống” và bài học giáo dục sâu sắc

Buổi sáng cuối tuần, hòa cùng dòng người vào tham quan Bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh, chúng tôi may mắn gặp được vợ chồng Đại tá Nguyễn Hoàng Vỵ. Ông bà đang xem lại cuốn sổ trực ban Chiến dịch Hồ Chí Minh mà 40 năm trước, ở sở chỉ huy chiến dịch tại Căm Xe, Dầu Tiếng, Bình Dương, ông là người trực tiếp đặt bút ghi chép. Theo dòng chảy thời gian, anh Trung úy Nguyễn Hoàng Vỵ năm xưa, nay chân đã chậm, mắt đã mờ, sức khỏe giảm sút bởi những vết thương chiến tranh, nhưng ký ức về chiến thắng vĩ đại của Chiến dịch Hồ Chí Minh trong người cựu chiến binh này vẫn vẹn nguyên. Mỗi lần nhớ lại, kể lại, ông đều cảm thấy tự hào khi mình được sống trong những giây phút lịch sử hào hùng của đất nước và không khỏi tiếc thương nhiều đồng đội của ông đã hy sinh vì sự nghiệp thống nhất nước nhà.Suốt những ngày diễn ra chiến dịch, ông Vỵ cùng hai đồng chí khác có nhiệm vụ trực ban tác chiến, ghi chép, tổng hợp tình hình mới nhất để phục vụ công tác chỉ huy, chỉ đạo của cấp trên. Ông là người vinh dự được ghi ghép ngày 26-4 và từ ngày 29-4 đến 1-5-1975. Ông kể: “Đó là những ngày đêm gần như không ngủ, đặc biệt là khi các đơn vị ngày càng áp sát Sài Gòn - Gia Định, mọi người hầu như thức trắng đêm bởi lo lắng trước con số thương vong của bộ đội khi gặp sự phản kháng quyết liệt của địch, hay vì vui sướng khi các cánh quân báo tin thắng trận. Khi các đơn vị chưa kịp báo cáo, tôi chủ động liên lạc, nắm tình hình, những số liệu, thời gian cụ thể và những thời điểm giải phóng từng mảnh đất, từng địa phương. Cứ như vậy, có hôm đến tận sáng vì 6 giờ phải có đầy đủ thông tin báo cáo sở chỉ huy vạch phương án tác chiến”.

Đại tá Nguyễn Hoàng Vỵ nhớ như in giây phút nhận tin báo ngày 30-4-1975. 9 giờ 30 phút sáng hôm đó, ông là người đầu tiên ở sở chỉ huy nhận được điện báo từ Phòng Tình báo, Bộ Tư lệnh Miền về việc Tổng thống ngụy quyền Dương Văn Minh có ý định đầu hàng. “Và đến 11 giờ 30 phút, khi các đơn vị báo về đã tiến vào dinh Độc Lập, tôi đã đi như chạy vào phòng chỉ huy để báo cáo. Cả hội trường lặng đi để nghe lời tuyên bố đầu hàng vô điều kiện của ngụy quyền Sài Gòn, rồi tất cả mọi người đều đứng dậy, vỗ tay hoan hô và ôm nhau, nhiều người đã bật khóc” - ông nhớ lại. Hơn 30 năm lưu giữ cuốn sổ, mỗi năm đến dịp 30-4, ông đều trân trọng đặt cuốn sổ lên bàn thờ để thắp hương tưởng nhớ đồng đội của mình. Năm 2006, ông trao tặng cuốn sổ lại cho bảo tàng để được gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống lâu dài. Nói đến đây, khóe mắt người cựu chiến binh này cũng không cầm được những giọt nước mắt đang chực trào ra.

Đại úy Phạm Văn Tính, Chính trị viên Đại đội 2, Tiểu đoàn Thiết giáp, Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh, bày tỏ: "Hôm nay, chúng tôi đưa bộ đội đi tham quan, học tập truyền thống tại bảo tàng và thật vinh dự, xúc động khi được nghe Đại tá Nguyễn Hoàng Vỵ kể lại thời khắc quyết định của Chiến dịch Hồ Chí Minh. Chúng tôi hiểu, để có những dòng ghi về đơn vị này, đơn vị kia đánh chiếm Xuân Lộc, Biên Hòa, Tân An, cầu Rạch Chiếc, dinh Độc Lập… là xương máu của bao nhiêu người đã ngã xuống. Đọc những dòng “ta thương vong…” là những con số biết nói về cuộc kháng chiến ác liệt, gian khổ của quân và dân ta. Đây là bài học giáo dục truyền thống sâu sắc, không cần nhiều trang giấy, rất thực tiễn, chỉ nghe và hiểu hơn cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc”.

Riêng với Trung sĩ Nguyễn Tiến Dũng, Đại đội 1, Tiểu đoàn 40, Lữ đoàn Thông tin 23, Quân khu 7, thì đây là cơ hội gặp nhân chứng “có một không hai”. Dũng ghi chép đầy đủ lời kể của Đại tá Nguyễn Hoàng Vỵ. Không những vậy, Dũng còn ghi chép lại những hiện vật, tư liệu bổ ích ở các phòng trưng bày. Dũng tâm sự: "Được nghe những câu chuyện người thật, việc thật trong kháng chiến, chúng tôi thấm thía giá trị hòa bình mà mình được hưởng hôm nay. Chúng tôi hy vọng sẽ được đơn vị tổ chức nhiều chuyến tham quan học tập thực tế hơn nữa để được trải nghiệm bên cạnh bài học chính trị ở đơn vị”.

Địa chỉ đỏ về giáo dục truyền thống

Bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh nằm trong hệ thống bảo tàng quân đội, được Bộ Quốc phòng giao cho Quân khu 7 trực tiếp quản lý. Nội dung trưng bày về cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 mà trọng tâm là Chiến dịch Hồ Chí Minh - trận quyết chiến chiến lược cuối cùng giải phóng Sài Gòn - Gia Định, thống nhất đất nước với 4 chuyên đề: Từ Hiệp định Pa-ri đến cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, Chiến dịch Tây Nguyên, Chiến dịch Huế - Đà Nẵng và Chiến dịch Hồ Chí Minh.Bước vào bên trong bảo tàng, ngay bên phải là sa bàn lớn về hình thái chung của Chiến dịch Hồ Chí Minh, kết hợp thuyết minh bằng hệ thống loa và đèn điện tử giúp du khách có cái nhìn tổng thể về chiến dịch từ công tác chuẩn bị, các đợt tiến công, trận đánh tiêu biểu và thời khắc chiến thắng. Sức sống của bảo tàng là hệ thống hiện vật, hình ảnh, tư liệu quý và hiếm, nhiều loại là “độc bản” về cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Hai mô hình: Sở chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh lúc nghe Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng và chế độ ngụy quyền sụp đổ với kích thước 1/1 tạo ấn tượng sâu sắc cho khách tham quan. Hằng năm, bảo tàng đón hàng ngàn du khách đến tham quan, trong đó có rất nhiều du khách quốc tế, những cựu binh đã từng chiến đấu tại Việt Nam. Mỗi dịp đất nước kỷ niệm ngày thống nhất, bảo tàng không chỉ đón khách là các cựu chiến binh, mà còn rất nhiều cán bộ, chiến sĩ, các cháu thanh, thiếu niên đến tìm hiểu về truyền thống vẻ vang mà cha ông mình đã sống và chiến đấu.

Đại tá Đoàn Thành, nguyên Giám đốc Bảo tàng LLVT miền Đông Nam Bộ, nhớ lại: “Hiện vật là tài nguyên, linh hồn tạo nên giá trị của Bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh. Có những hiện vật quý, hiếm là bảo vật quốc gia nhưng cũng có những hiện vật không chờ khi được công nhận là bảo vật mới có giá trị mà bản thân đã có giá trị lớn về hiện vật và ý nghĩa lịch sử. Những ngày đầu hoạt động, hiện vật, hình ảnh của bảo tàng còn ít. Nghe ở đâu có người sưu tầm kỷ vật kháng chiến, chúng tôi đều đến vận động hiến tặng. Chúng tôi cũng đến các đơn vị từng tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh để sưu tầm hiện vật. Chúng tôi tự hào đây là bảo tàng duy nhất trong cả nước mang tên “Bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh”.

Còn Đại tá Nguyễn Duy Thiệu, Giám đốc Bảo tàng LLVT miền Đông Nam Bộ, nhìn nhận: “Bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh nằm ngay đầu đường Lê Duẩn, nơi ghi dấu tích xe tăng Quân Giải phóng tiến thẳng vào dinh Độc Lập ngày 30-4-1975 càng thể hiện tầm vóc, là địa chỉ đỏ về giáo dục truyền thống cho thế hệ hôm nay. Nhận thức về vinh dự, trách nhiệm của mình, chúng tôi luôn làm tốt công tác quản lý, để bảo tàng là nơi nuôi dưỡng giá trị văn hóa cao đẹp trong cuộc kháng chiến cứu nước của dân tộc, luôn là điểm đến của du khách trong và ngoài nước mỗi khi đặt chân đến Thành phố mang tên Bác”.