NỖI LÒNG NGƯỜI CON XỨ ĐÔNG VÀ LỜI NHẮN NHỦ NGHẸN NGÀO NƠI ĐẤT KHÁCH

0

Trong dòng chảy hàng ngàn năm của lịch sử dân tộc, Danh y Tuệ Tĩnh hiện lên không chỉ là một người thầy thuốc đơn thuần, mà là một vị Thánh, một biểu tượng vĩ đại của trí tuệ và lòng nhân ái Việt Nam. Ông tên thật là Nguyễn Bá Tĩnh, sinh ra tại làng Nghĩa Phú, tổng Văn Thai, huyện Cẩm Giàng, phủ Thượng Hồng (nay thuộc xã Cẩm Vũ, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương) — mảnh đất Thành Đông vốn nổi tiếng với truyền thống hiếu học và trọng đạo lý.

Mồ côi cha mẹ từ năm sáu tuổi, cậu bé Bá Tĩnh được các sư thầy tại chùa Hải Triều và chùa Giao Thủy nuôi nấng, dạy bảo. Chính tiếng chuông chùa thanh tịnh và lòng từ bi của cửa Phật đã nhào nặn nên một nhân cách lớn, giúp ông sớm thấu hiểu nỗi đau khổ của kiếp người trước bệnh tật và nghèo đói. Dù xuất sắc đỗ tới bậc Hoàng giáp (Tiến sĩ) dưới triều vua Trần Duệ Tông ở tuổi 22 — cái tuổi của danh vọng và quyền lực đang mở rộng trước mắt — nhưng ông đã khước từ mọi vinh hoa chốn quan trường để chọn con đường tu hành, dùng cuộc đời mình làm nhịp cầu cứu thế độ dân.

Suốt nhiều thập kỷ cống hiến, Tuệ Tĩnh đã đặt những viên gạch đầu tiên cho nền y dược cổ truyền độc lập của nước nhà với tôn chỉ bất hủ: "Nam dược trị Nam nhân". Đây không chỉ là một phương châm y học mà còn là một bản tuyên ngôn về tinh thần tự tôn dân tộc, khẳng định rằng cỏ cây, hoa lá trên chính dải đất hình chữ S này chứa đựng nguồn dược tính nhiệm màu, hoàn toàn đủ khả năng bảo vệ sức khỏe cho con người Việt mà không cần phụ thuộc vào những vị thuốc Bắc xa xỉ từ phương Bắc. Ông đã miệt mài đi khắp các vùng miền, thu thập kinh nghiệm dân gian, quan sát từng ngọn cỏ ven đường để hệ thống hóa thành những bộ sách quý giá như Nam dược thần hiệu và Hồng nghĩa giác tư y thư. Di sản của ông để lại là một kho tàng khổng lồ với 580 vị thuốc Nam và gần 4.000 phương thuốc chữa trị cho hàng trăm loại bệnh khác nhau, được viết bằng chữ Nôm giản dị để người dân nghèo cũng có thể học và tự chữa bệnh cho mình. Không dừng lại ở việc trị bệnh, ông còn là bậc thầy về y học dự phòng khi truyền dạy triết lý dưỡng sinh: "Bế tinh, dưỡng khí, tồn thần; Thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình", nhắc nhở con người phải biết rèn luyện cả thân thể lẫn tâm hồn để đạt được sự trường thọ.

Bi kịch lớn nhất và cũng là minh chứng cảm động nhất cho tình yêu quê hương của ông chính là giai đoạn cuối đời. Ở tuổi 55, ông bị triều đình đưa đi cống cho nhà Minh (Trung Quốc). Dù tại phương Bắc, tài năng xuất chúng của ông được nể trọng đến mức được phong là Đại y Thiền sư sau khi chữa khỏi bệnh cho Vương phi, nhưng sâu thẳm trong lòng, vị thiền sư ấy chưa bao giờ nguôi ngoai nỗi nhớ về làng Nghĩa Phú, về mảnh đất Cẩm Giàng yêu dấu. Lời nhắn nhủ nghẹn ngào khắc trên bia mộ của ông nơi xứ người: "Ai về nước Nam cho tôi về với" đã trở thành một biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước, khiến hậu thế sau này mỗi khi nhắc đến đều không khỏi xót xa, bùi ngùi. Ngày nay, đền bia thờ ông tại quê nhà Hải Dương không chỉ là nơi chiêm bái, mà còn là nơi lưu giữ linh hồn của một vị thánh y suốt đời dâng hiến. Cuộc đời Tuệ Tĩnh chính là bài học rực rỡ nhất về đạo đức nghề nghiệp và tinh thần dân tộc, nhắc nhở chúng ta rằng sự vĩ đại thật sự không nằm ở chức tước cao sang, mà nằm ở những giá trị nhân văn cao cả mà ta để lại cho cuộc đời.