Nỗi nhớ bờ tre đầu ngõ

Có những điều rất lạ.

Đi xa hàng nghìn cây số, người ta có thể không nhớ rõ một con đường lớn, nhưng lại nhớ như in một bờ tre đầu ngõ.

Đêm ấy, đơn vị nghỉ bên một triền đồi.

Gió thổi qua rừng nghe ào ào như tiếng sóng.

Nguyễn Văn Được nằm trên võng, mắt không ngủ được.

Không hiểu vì sao, trong đầu anh hiện lên hình ảnh bờ tre ở quê.

Bờ tre nằm ngay đầu ngõ nhà anh.

Mỗi chiều đi học về, anh đều chạy qua đó.

Mùa hè, tre đổ bóng mát xuống con đường đất.

Mùa mưa, lá tre ướt nước, gió thổi rào rạt.

Có lần anh trèo lên bụi tre bị mẹ mắng.

Có lần cùng lũ bạn cắt lá tre làm chong chóng.

Những chuyện nhỏ bé đến mức ngày còn ở nhà chẳng bao giờ nghĩ sẽ nhớ.

Vậy mà giữa rừng Trường Sơn, chúng lại hiện về rõ mồn một.

Lâm nằm võng bên cạnh khẽ hỏi:

— Chưa ngủ à?

— Chưa.

— Lại nhớ nhà hả?

Được im lặng một lúc rồi nói:

— Tự nhiên nhớ bờ tre đầu ngõ.

Lâm cười khẽ:

— Cậu nhớ lạ thật. Tôi thì nhớ bờ sông.

Được nói:

— Không biết giờ bờ tre còn không.

Lâm đáp:

— Còn chứ. Tre quê mình khó mất lắm.

Câu nói ấy làm Được thấy lòng dịu lại.

Anh nhắm mắt và tưởng tượng buổi chiều quê.

Mẹ đang quét sân.

Khói bếp bay lên.

Gió thổi qua bờ tre.

Tiếng lá tre chạm vào nhau xào xạc.

Âm thanh ấy theo anh suốt tuổi thơ.

Ở chiến trường cũng có tiếng gió, nhưng không giống.

Gió rừng mạnh và dữ.

Còn gió qua bờ tre quê nhà thì mềm và hiền.

Tôi nhớ có lần nhận thư mẹ viết:

“Bờ tre đầu ngõ năm nay xanh lắm con ạ.”

Chỉ một dòng thôi mà tôi đọc đi đọc lại nhiều lần.

Tôi hình dung những măng tre mới nhú.

Những tàu lá non rung trong nắng.

Và con đường đất vẫn dẫn vào nhà như ngày tôi đi.

Hòa nghe chúng tôi nói chuyện liền chen vào:

— Mai hòa bình, việc đầu tiên các cậu làm là gì?

Lâm nói:

— Ra bờ sông.

Được cười:

— Tôi sẽ đứng dưới bờ tre đầu ngõ.

Páo hỏi:

— Để làm gì?

Được đáp rất khẽ:

— Để biết mình thật sự đã về nhà.

Mọi người im lặng.

Có lẽ ai cũng có một nơi như thế trong lòng.

Không phải nơi lớn lao.

Chỉ là một góc quê hương đủ để nhận ra mình thuộc về đâu.

Nhiều năm sau, bác Được kể:

“Điều tôi nhớ nhất về quê không phải nhà cao hay ruộng rộng. Tôi nhớ bờ tre đầu ngõ, nơi mỗi lần đi đâu xa cũng phải bước qua.”

Bác nói rằng ngày trở về, khi xe dừng ở đầu làng, việc đầu tiên bác nhìn thấy chính là bờ tre ấy.

Nó đã già hơn.

Một vài cây đã bị gãy sau những mùa bão.

Nhưng tiếng lá tre vẫn như ngày nào.

Và lúc ấy, bác mới thật sự tin rằng chiến tranh đã ở lại phía sau.

Nỗi nhớ quê hương đôi khi không bắt đầu từ những điều lớn lao. Nó bắt đầu từ tiếng lá tre xào xạc, từ con đường đất nhỏ, từ bờ tre đầu ngõ nơi một người lính từng bước đi năm nào và luôn mong có ngày được bước trở lại.