Nỗi Niềm Của Mẹ và Kỷ Vật Trở Về Từ Bên Kia Bán Cầu Trái Đất

Đến bây giờ, 60 năm (1965-2025) kể từ ngày liệt sỹ Trần Văn Dần lên đường nhập ngũ, gia đình hầu như không có nhiều tin tức từ anh. Trong ký ức còn lại của ông Trần Thanh Tân (SN 1944) là lần gặp cuối cùng trước lúc em trai nhập ngũ và bức thư anh Dần báo tin đã vào bộ đội.

Ông Tân kể: “Tháng 8/1964, lúc ấy tôi đang cùng đơn vị là Đại đội 49, Pháo binh bờ biển tại Vịnh Mốc (Quảng Trị) di chuyển ra Quỳnh Lưu (Nghệ An) để chiến đấu. Trên đường đi, đơn vị dừng lại ở Cửa Lò thì em Dần và mợ Thu (vợ người chú ruột) có đến thăm. Hai anh em ở với nhau 3 ngày, Dần thường xuyên hỏi tôi về cuộc sống trong quân ngũ nhưng không bày tỏ việc em mong muốn đi bộ đội. Đến gần cuối năm 1965 thì tôi nhận được thư Dần, cho biết em đã nhập ngũ. Tôi nhớ mãi lời em viết: Anh về trước thì nhớ chăm sóc mẹ giùm em…”

Kể từ đó, ông Tân không còn nhận được tin tức gì từ em hay gia đình. Cuối năm 1973, khi đang cùng đơn vị chiến đấu ở Quảng Trị, ông Tân chột dạ khi nghe thông tin từ một bản tin của đài Mặt trận Giải phóng miền Nam. “Bản tin phát trong lúc tôi đang nghỉ sau một trận đánh. Nghe danh sách 31 anh hùng liệt sỹ hy sinh, bất chợt tôi khựng lại, tim như nhói lên khi nghe phát thanh viên đọc liệt sỹ Trần Văn Dần quê ở Nghi Xuân – Hà Tĩnh. Lúc đó, tôi tin chắc em đã hy sinh rồi”- ông Trần Thanh Tân xúc động kể.

Năm 1976, ông Tân xuất ngũ trở về địa phương, lập gia đình và chăm sóc mẹ già. Thông tin về người em trai chỉ còn lại 1 giấy báo tử, 1 Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba và 1 Huân chương Chiến sỹ giải phóng hạng Nhất của liệt sỹ Trần Văn Dần (đã được ông Tân trao tặng cho Bảo tàng Quân khu 4 cuối năm 2024). Mộ phần và các thông tin về người em trai hoàn toàn không có manh mối. Ông Tân chia sẻ: “Mong tìm được mộ em là niềm trăn trở, đau đáu trong lòng mẹ tôi lúc còn sống”.

Đến năm 2008, gia đình ông Tân bất ngờ nhận được cuốn sách lịch sử về Trung đoàn 10 đặc công rừng Sác. Căn cứ vào thông tin từ cuốn sách, năm 2011, ông Tân và con trai (hiện sống ở tỉnh Đắk Lắk) lần tìm về nghĩa trang đơn vị tại miền Nam. Tại đây, ông tìm thấy phần mộ của liệt sỹ Trần Văn Dần nhưng chỉ là “mộ gió”. Do đặc điểm địa hình nơi chiến đấu, thi thể liệt sỹ Trần Văn Dần cùng hàng trăm đồng đội đã hòa vào đất mẹ. Dẫu vậy, năm 2012, ông Tân vẫn quyết định xin phép đơn vị làm lễ di dời mộ em trai về Nghĩa trang Liệt sỹ huyện Nghi Xuân (cũ). “Dù là một nắm đất nơi em hy sinh, tôi vẫn muốn đưa em về quê hương, thỏa nguyện niềm mong ước của mẹ khi còn sống”-ông Tân nghẹn ngào.

Thời gian trôi qua, dẫu chưa thực sự trọn vẹn nhưng tâm nguyện về việc tìm kiếm thông tin người em trai phần nào được xoa dịu trong ông Trần Thanh Tân thì một ngày giữa tháng 7/2025, ông nhận được thêm tin mới.

Vào cuối tháng 5/2025, khi đồng chí Trần Nhật Tân - Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh nhận được thông tin từ một người quen ở Hà Nội, báo về việc tìm thấy di vật, tư liệu về một liệt sỹ quê Hà Tĩnh có tên Trần Văn Dần. Đây là tư liệu mật do tình báo Hoa Kỳ thu thập năm 1971 trong một trận càn, sau 50 năm đã được giải mã và hiện lưu trữ tại Đại học Công nghệ Texas. Ngay sau đó, đồng chí Trần Nhật Tân đã liên hệ với ông Lâm Hồng Tiên (TP Hà Nội) để tiếp nhận bộ hồ sơ. Bằng sự trăn trở, tâm huyết và tinh thần trách nhiệm cao, đồng chí đã chỉ đạo Ban Thường vụ Tỉnh đoàn tiến hành xác minh, phục dựng tư liệu một cách bài bản để kịp thời trao cho thân nhân gia đình. Nhận nhiệm vụ, các cán bộ Tỉnh đoàn Hà Tĩnh đã nhanh chóng bắt tay vào tìm hiểu thông tin, khai thác và phục dựng di vật, tư liệu, phục chế ảnh màu chân dung liệt sỹ Trần Văn Dần.

Quá trình tiếp nhận, nghiên cứu các bản phim chụp lại cuốn sổ, trang viết tay của liệt sỹ Trần Văn Dần là hành trình đầy xúc động với cán bộ Tỉnh đoàn. Từng con chữ khắc họa lại những thời khắc chiến đấu cam go, những chiến công vang dội và cả khát vọng cống hiến mãnh liệt của người lính đặc công.