NỖI OAN THẤU TRỜI XANH TRÊN ĐẤT LỆ CHI VIÊN

Nguyễn Trãi là linh hồn của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Sau khi đất nước thái bình, ông dâng bản "Bình Ngô Đại Cáo" hào sảng, rồi mong muốn xây dựng một đất nước thái bình, nơi "khắp thôn cùng xóm vắng không có tiếng hờn giận oán sầu". Tuy nhiên, với tính cách cương trực, không màng danh lợi, ông trở thành cái gai trong mắt bọn quyền thần tham lam. Chán nản chốn quan trường hiểm ác, ông xin cáo quan về ở ẩn tại Côn Sơn (Hải Dương).

Tháng 7 năm 1442, Vua Lê Thái Tông đi tuần phương Đông, trên đường về có ghé thăm Nguyễn Trãi tại Côn Sơn. Cảm mến tài đức của thiếp thất Nguyễn Trãi là Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ, Vua lệnh cho bà theo xa giá hầu hạ. Đêm ngày 4 tháng 8, khi đoàn ngự giá nghỉ tại Lệ Chi Viên (Vườn Vải, thuộc Bắc Ninh ngày nay), Vua Lê Thái Tông bất ngờ đột tử.

Chớp lấy thời cơ, bọn quyền thần vu oan giá họa cho Nguyễn Thị Lộ đã hạ độc giết Vua, và khép Nguyễn Trãi vào tội chủ mưu phản nghịch. Bầu trời Đại Việt chấn động trước bản án tàn khốc nhất lịch sử: Chu di tam tộc (Giết sạch cả ba họ) đối với Nguyễn Trãi. Đứng trước sự vu oan hèn hạ, vị quân sư từng viết những áng văn lay động đất trời chọn cách im lặng đầy khí tiết. Ông không quỵ lụy van xin, bởi ông biết "Án oan này ngàn năm sau lịch sử sẽ soi xét". Hàng trăm sinh mạng gia tộc họ Nguyễn phải rơi đầu dưới lưỡi đao oan nghiệt. Hai mươi năm sau, Vua Lê Thánh Tông mới chính thức minh oan cho ông, khẳng định "Ức Trai tâm thượng quang khuê các" (Tâm hồn Nguyễn Trãi sáng như sao Khuê).

III. CẢM NHẬN CỦA TÁC GIẢ

Vụ án Lệ Chi Viên là trang sử đẫm nước mắt nhất, nhưng cũng làm ngời sáng nhất nhân cách thanh cao của Nguyễn Trãi. Dù chịu hàm oan tàn khốc, tài năng và đức độ của ông vẫn sống mãi trong lòng dân tộc. Từ câu chuyện bi tráng này, tôi răn dạy các em học sinh về lòng chính trực: Sống trên đời phải ngay thẳng, dù đôi khi sự thật bị che lấp, nhưng thời gian và lẽ phải sẽ luôn đứng về phía những người có tâm hồn trong sáng như sao Khuê.