Nôi quê hương An Xá và khát vọng tuổi trẻ

Đại tướng Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 tại làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Sinh ra trong một gia đình nhà nho giàu truyền thống yêu nước và hiếu học, ngay từ nhỏ, tâm hồn ông đã được bồi đắp bởi những câu chuyện lịch sử đánh đuổi ngoại xâm của dân tộc cùng tình yêu quê hương đất nước tha thiết. Dòng sông Kiến Giang hiền hòa cùng mảnh đất Quảng Bình gian lao mà kiên cường đã rèn luyện cho ông tính cách điềm tĩnh, nhẫn nại và bản lĩnh vững vàng.

Năm 1925, khi rời quê nhà vào Huế học tại Trường Quốc Học Huế, Võ Nguyên Giáp nhanh chóng dấn thân vào các phong trào yêu nước của học sinh, sinh viên. Tại đây, ông tham gia các cuộc bãi khóa, tiếp cận các tư tưởng tiến bộ và gia nhập Tân Việt Cách mạng Đảng — một trong những tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam. Những năm tháng học tập và hoạt động sôi nổi tại Huế đã giúp ông mở rộng tầm mắt, nhận thức rõ con đường duy nhất để giải phóng dân tộc là con đường cách mạng.

Năm 1930, trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, ông bị chính quyền thực dân Pháp bắt giam tại nhà lao Thừa Phủ (Huế). Sau khi ra tù, dưới sự theo dõi gắt gao của kẻ thù, ông không nản chí mà tiếp tục ra Hà Nội vừa học Đại học Luật, vừa dạy học tại Trường Tư thục Thăng Long, vừa viết báo đấu tranh công khai. Với vai trò một thầy giáo dạy môn Lịch sử, ông đã đem lòng yêu nước và tư duy phân tích thời cuộc truyền đến hàng ngàn học sinh. Những bài báo sắc bén của ông trên các tờ báo tiếng Pháp và tiếng Việt thời kỳ Mặt trận Dân chủ (1936-1939) đã góp phần thức tỉnh quần chúng nhân dân. Bước ngoặt lớn diễn ra vào tháng 5 năm 1940, khi ông cùng đồng chí Phạm Văn Đồng nhận lệnh xuất dương sang Trung Quốc để gặp Nguyễn Ái Quốc. Cuộc gặp gỡ lịch sử tại Thụy Khuất (Côn Minh) đã đưa người thầy giáo dạy sử chính thức bước vào con đường hoạt động cách mạng chuyên nghiệp, mở ra một chương mới lừng lẫy trong lịch sử dân tộc.