Nông Văn Dền (Kim Đồng) (1929 – 1943) – Người đội trưởng đầu tiên của Đội Thiếu niên Tiền phong và biểu tượng sáng ngời của thế hệ măng non anh hùng

Nông Văn Dền sinh năm 1929 tại xóm Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng trong một gia đình nông dân nghèo dân tộc Nông (Tày - Nùng). Sớm chịu đựng cảnh áp bức dưới ách thống trị của thực dân Pháp và phỉ tay sai, cậu bé Kim Đồng đã sớm giác ngộ cách mạng nhờ sự dìu dắt trực tiếp của Đảng và lãnh tụ Hồ Chí Minh khi Người về hoạt động tại khu căn cứ địa Pác Bó. Năm 1941, khi Đội Thiếu niên Cứu quốc được thành lập tại Nà Mạ, Kim Đồng vinh dự được cử làm tổ trưởng (sau này là đội trưởng). Dù tuổi còn nhỏ, anh cùng các đội viên đã hoàn thành xuất sắc nhiều nhiệm vụ quan trọng như làm giao thông liên lạc, đưa đón cán bộ cách mạng, canh gác các cuộc họp bí mật của Đảng và nắm bắt tình hình hoạt động của địch để báo cáo cho lực lượng kháng chiến.

​Sáng ngày 15 tháng 15 năm 1943 (theo lịch sử truyền thống thường ghi nhận), trong một lần làm nhiệm vụ canh gác tại khu vực Nà Mạ, Kim Đồng phát hiện một toán lính Pháp và phỉ đang bất ngờ kéo về vây ráp căn cứ nơi các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng đang họp. Nhận rõ tình thế hiểm nghèo, bằng sự mưu trí và dũng cảm tuyệt vời, anh đã dùng tiếng kêu lớn cùng loạt đạn đánh lạc hướng để thu hút sự chú ý của địch, giúp các đồng chí cán bộ kịp thời vượt suối rút lui an toàn vào rừng sâu. Trúng đạn dã man của kẻ thù trong lúc làm nhiệm vụ bảo vệ cách mạng, người đội trưởng thiếu niên Kim Đồng đã anh dũng hy sinh ngay bên bờ suối Lê-nin khi vừa tròn 14 tuổi. Sự hy sinh oanh liệt của anh đã hóa thành khúc ca bất tử, khơi dậy tinh thần yêu nước nồng nàn và ý chí kiên cường cho các thế hệ thiếu niên, nhi đồng Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử.