NÔNG VĂN DỀN – KIM ĐỒNG: NGƯỜI ĐỘI TRƯỞNG NHỎ TUỔI, TẤM GƯƠNG BẤT TỬ

CẬU BÉ NÀ MẠ VÀ NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG BÌNH YÊN

Ở vùng núi Cao Bằng, nơi những dãy núi trùng điệp nối tiếp nhau và những con suối len qua bản làng, có một cậu bé người Nùng tên là Nông Văn Dền.

Dền sinh ra và lớn lên tại bản Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, Cao Bằng. Tuổi thơ của cậu gắn với núi rừng, với bản làng và cuộc sống giản dị của đồng bào miền núi.

Nhưng đó không phải là một tuổi thơ bình yên.

Đất nước khi ấy đang chìm trong những năm tháng bị thực dân Pháp đô hộ. Ở vùng Cao Bằng, phong trào cách mạng phát triển mạnh. Những cán bộ Việt Minh hoạt động bí mật trong các bản làng, vận động nhân dân tham gia cách mạng và xây dựng cơ sở.

Dền còn nhỏ, nhưng cậu đã sớm hiểu rằng quê hương mình đang sống trong cảnh mất tự do.

Từ những người cán bộ cách mạng, Dền được giáo dục, giác ngộ. Cậu bắt đầu tham gia những công việc phù hợp với lứa tuổi: làm liên lạc, chuyển thư từ, tài liệu, đưa đón cán bộ và quan sát tình hình địch.

Những con đường núi quanh bản Nà Mạ từ đó trở thành những con đường công tác của một cậu bé.

Cậu đi qua núi rừng không chỉ bằng đôi chân của một đứa trẻ.

Mà bằng ý thức trách nhiệm của một người đã sớm hiểu rằng mình cũng có thể góp sức cho cách mạng.

TỪ NÔNG VĂN DỀN ĐẾN CÁI TÊN KIM ĐỒNG

Tháng 5 năm 1941, Đội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập tại khu vực Pác Bó, Cao Bằng.

Nông Văn Dền là một trong những đội viên đầu tiên của tổ chức. Cậu mang bí danh Kim Đồng và được giao làm đội trưởng. Cùng với Kim Đồng là những thiếu niên tiêu biểu khác như Cao Sơn, Thanh Minh, Thanh Thủy và Thủy Tiên.

Một tổ chức dành cho thiếu nhi, nhưng nhiệm vụ trong những năm tháng ấy lại không hề đơn giản.

Các đội viên làm những công việc bí mật như đưa đón cán bộ, liên lạc, truyền tin, quan sát và báo cáo tình hình.

Kim Đồng nhanh chóng cho thấy sự thông minh, nhanh nhẹn và gan dạ.

Cậu hiểu địa hình quê hương.

Biết những lối mòn trong rừng.

Biết cách quan sát động tĩnh của quân địch.

Và quan trọng hơn, cậu biết khi nào cần lên tiếng cảnh báo, khi nào phải im lặng và khi nào cần hành động.

Trong những năm tháng chiến tranh, một cậu bé có thể trở thành người bảo vệ cho cả một cuộc họp bí mật.

Đó chính là công việc mà Kim Đồng đã làm.

NHỮNG CON ĐƯỜNG LIÊN LẠC GIỮA NÚI RỪNG

Có thể chúng ta hôm nay khó hình dung được một cậu bé mới chỉ hơn mười tuổi lại phải đảm nhận những nhiệm vụ nguy hiểm như thế nào.

Không có điện thoại.

Không có những phương tiện liên lạc hiện đại.

Những bức thư, tài liệu hay thông tin quan trọng phải được chuyển đi bằng những con đường bí mật.

Một người đưa tin nếu bị phát hiện có thể bị bắt.

Một cán bộ cách mạng nếu bị lộ vị trí có thể gặp nguy hiểm.

Bởi vậy, sự nhanh trí của những thiếu niên như Kim Đồng có ý nghĩa rất lớn đối với hoạt động cách mạng ở vùng Cao Bằng.

Kim Đồng đã nhiều lần hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Cậu không có vóc dáng của một người lính.

Không khoác quân phục.

Không mang trên vai những trang bị của một chiến sĩ trưởng thành.

Nhưng cậu có một thứ vũ khí đặc biệt:

Sự thông minh, lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm.

RẠNG SÁNG 15 THÁNG 2 NĂM 1943

Rồi ngày định mệnh ấy cũng đến.

Rạng sáng ngày 15/2/1943, Kim Đồng được giao nhiệm vụ canh gác, bảo vệ một cuộc họp bí mật của cán bộ cách mạng.

Trong bóng tối của núi rừng Cao Bằng, quân địch phát hiện hoạt động của lực lượng cách mạng và tổ chức bao vây nhằm bắt các cán bộ đang họp.

Tình thế trở nên vô cùng nguy hiểm.

Kim Đồng nhận ra rằng nếu địch tiến vào, những cán bộ bên trong có thể bị bắt.

Không có nhiều thời gian để suy nghĩ.

Cậu đã lựa chọn hành động.

Kim Đồng tìm cách đánh lạc hướng địch, khiến chúng tập trung sự chú ý và hỏa lực về phía mình, đồng thời phát tín hiệu để các cán bộ rút lui an toàn.

Một cậu bé đứng trước vòng vây của quân địch.

Một bên là sự sống của chính mình.

Một bên là sự an toàn của những người cán bộ cách mạng.

Kim Đồng đã chọn phía sau.

Cậu đã chọn để những người khác có cơ hội sống và tiếp tục hoạt động.

NGƯỜI ĐỘI TRƯỞNG NHỎ TUỔI NGÃ XUỐNG

Trong cuộc đối đầu ấy, Kim Đồng đã anh dũng hy sinh.

Ngày 15/2/1943 trở thành ngày mà một người thiếu niên vĩnh viễn nằm lại với núi rừng Cao Bằng.

Cậu ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Nhưng trước khi hy sinh, Kim Đồng đã hoàn thành nhiệm vụ của mình.

Những người cán bộ được bảo vệ.

Còn cậu bé Nông Văn Dền – người đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc – đã trở thành một biểu tượng của lòng dũng cảm.

Có những người sống một cuộc đời rất dài nhưng dấu ấn để lại trong lịch sử lại không lớn.

Cũng có những người chỉ sống một tuổi đời ngắn ngủi nhưng sự hy sinh của họ khiến nhiều thế hệ không thể quên.

Kim Đồng là một trong những người như thế.

TUỔI MƯỜI BỐN HÓA THÀNH MÙA HOA ĐỎ

Điều khiến câu chuyện về Kim Đồng lay động lòng người không chỉ nằm ở sự hy sinh.

Mà còn ở tuổi đời của anh.

Mười bốn tuổi.

Đó đáng lẽ phải là tuổi của những trang sách học trò, những trò chơi giữa bạn bè, những buổi chiều chạy trên con đường làng và những ước mơ còn chưa thành hình.

Nhưng với Kim Đồng, chiến tranh đã khiến tuổi thơ phải trưởng thành quá sớm.

Anh không được lựa chọn một tuổi trẻ bình thường.

Anh đã chọn cách sống có trách nhiệm với quê hương trong hoàn cảnh mà đất nước cần đến những con người dũng cảm.

Vì vậy, khi nhắc đến Kim Đồng, người ta không chỉ nhớ đến một người đội trưởng thiếu niên.

Người ta nhớ đến một tuổi trẻ đã biết sống vì người khác.

DANH HIỆU ANH HÙNG CHO NGƯỜI THIẾU NIÊN NÀ MẠ

Hơn nửa thế kỷ sau ngày Kim Đồng hy sinh, Nhà nước đã truy tặng anh danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 23/9/1997.

Danh hiệu ấy là sự ghi nhận đối với một người thiếu niên đã hy sinh vì sự nghiệp cách mạng.

Nhưng có lẽ, điều quý giá hơn cả là cái tên Kim Đồng đã vượt qua thời gian.

Tên anh được đặt cho trường học.

Cho những con đường.

Cho những tổ chức thiếu nhi.

Và đặc biệt, tên anh trở thành một phần ký ức tuổi thơ của hàng triệu thiếu nhi Việt Nam.

Mỗi khi câu chuyện về Kim Đồng được kể lại, hình ảnh một cậu bé người Nùng giữa núi rừng Cao Bằng lại hiện lên – nhỏ bé nhưng kiên cường, giản dị nhưng phi thường.