NÔNG VĂN LẠC VÀ CÂU NÓI “CHẾT CŨNG ĐI”

Nông Văn Lạc sinh năm 1914 trong một gia đình nghèo ở Phai Khắt, Tam Kim, Nguyên Bình. Ông không biết chữ khi còn nhỏ và từng là một người nông dân bình dị giữa núi rừng Việt Bắc. Nhưng khi cách mạng đến với vùng đất này, cuộc đời ông cũng thay đổi.

Năm 1941, ông tham gia Việt Minh; từ một người nông dân mù chữ, ông dần trở thành một cán bộ cách mạng quan trọng của vùng Việt Bắc. Tháng 1/1944, Nông Văn Lạc cùng Dương Mạc Hiếu và Tùng Vân tham gia Ban Cán sự Đảng tỉnh Bắc Kạn.

Ông trực tiếp tham gia xây dựng phong trào cách mạng ở Bắc Kạn và tháng 5/1945 còn được giao nhiệm vụ đón, hộ tống Chủ tịch Hồ Chí Minh qua địa bàn Bắc Kạn trên hành trình từ Pác Bó đến Tân Trào.

Nhưng câu chuyện đáng nhớ nhất về ông lại diễn ra trong những ngày tháng Tám năm 1945. Khi thời cơ giành chính quyền xuất hiện, Nông Văn Lạc cùng lực lượng cách mạng tiến về thị xã Bắc Kạn. Trên đường đi, lực lượng của ông gặp quân Nhật. Phía Nhật cảnh báo rằng nếu tiếp tục đi sẽ xảy ra giao tranh và có người chết. Nông Văn Lạc trả lời một câu ngắn gọn: “Chết cũng đi.” Đó không phải lời nói của một người liều lĩnh, mà là quyết tâm của một người hiểu rằng thời cơ lịch sử đã đến và nếu không hành động thì cơ hội giành chính quyền có thể bị bỏ lỡ.

Ngày 21/8/1945, lực lượng Việt Minh và Quân Giải phóng tiến vào thị xã Bắc Kạn, tiếp quản các công sở, kho tàng. Ngày 23/8, quân Nhật rút khỏi thị xã. Sau đó, Ủy ban nhân dân Cách mạng lâm thời tỉnh Bắc Kạn được thành lập và Nông Văn Lạc giữ chức Chủ tịch.

Ngày 6/1/1946, cử tri Bắc Kạn bầu ông làm đại biểu Quốc hội khóa I. Cuộc đời ông sau đó tiếp tục gắn với nhiều nhiệm vụ quan trọng của cách mạng. Ông từng giữ nhiều chức vụ trong hệ thống Việt Minh, Khu tự trị Việt Bắc và Quốc hội. Năm 2009, ông được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh.

Nhưng khi kể về Nông Văn Lạc, người ta không nhất thiết phải bắt đầu từ những chức vụ cao nhất. Có lẽ nên bắt đầu từ hình ảnh một người nông dân Tày không biết chữ, rồi từ một niềm tin giản dị trở thành người góp phần dựng nên chính quyền cách mạng đầu tiên trên đất Bắc Kạn.

Và trong những ngày tháng Tám lịch sử ấy, câu nói “Chết cũng đi” đã trở thành một biểu tượng cho quyết tâm của những người cách mạng Bắc Kạn trước thời khắc lịch sử của dân tộc.