Nông Văn Việt – nghiên cứu và xử lý bom bi

NÔNG VĂN VIỆT

Năm sinh – mất: 1938

Quê quán: Phong Châu, Trùng Khánh, Cao Bằng

Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Nông Văn Việt là người Tày, nhập ngũ tháng 4 năm 1962 và phục vụ trong lực lượng công binh. Đầu năm 1965, khi bom bi xuất hiện ở khu vực Nậm Mật trên chiến trường Lào, ông được giao tìm cách nhận biết và xử lý loại bom này. Với công binh, chưa hiểu cơ cấu một loại bom đồng nghĩa chưa thể mở đường an toàn. Công việc nghiên cứu phải được thực hiện ở nơi tách khỏi người dân và đơn vị, rồi mới có thể phổ biến cách xử lý.

Sách tư liệu thuật lại ông thử nghiệm để hiểu điều kiện khiến bom phát nổ và nghiên cứu cấu tạo của các quả thu được. Từ kinh nghiệm rút ra, ông hướng dẫn đơn vị và người dân cách nhận diện, giải quyết tình huống bom còn sót. Bài viết này không diễn đạt lại thao tác tháo bom, vì điều đáng kể trong câu chuyện là nhiệm vụ bảo vệ con người và giữ con đường thông suốt, không phải chỉ dẫn kỹ thuật.

Ngày 14 tháng 4 năm 1965, gần một trăm quả bom nổ chậm rơi xuống khu vực Huôi, làm công trường phải dừng và xe ùn lại. Nông Văn Việt phụ trách tổ ba người tới quan sát hiện trường, xác định vùng an toàn và phân công cảnh giới trước khi đơn vị xử lý các quả còn nguy hiểm. Sau khi tổ hoàn thành nhiệm vụ, công trường và giao thông hoạt động trở lại. Ở tuyến vận tải, vài giờ tắc đường có thể làm chậm cả một chuỗi chuyến hàng phía sau.

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi được tuyên dương, ông là trung đội trưởng thuộc lực lượng công binh. Các sự kiện ở Nậm Mật và vùng Huôi cho thấy việc làm của Nông Văn Việt nằm ở ranh giới giữa tìm hiểu vật liệu nổ, tổ chức người làm việc và bảo vệ các lực lượng đang đi trên con đường đó.