NÔNG VĂN VIỆT – NGƯỜI ANH HÙNG PHÁ BOM MỞ ĐƯỜNG TRÊN CHIẾN TRƯỜNG CHỐNG MỸ

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, có những chiến công không vang lên bằng tiếng súng trên chiến hào mà âm thầm diễn ra giữa những cung đường bị bom đạn cày xới. Đó là công việc của những người lính công binh – những người phải đối mặt trực tiếp với bom mìn để giữ cho con đường chi viện không bị đứt gãy. Nông Văn Việt, người con dân tộc Tày quê Cao Bằng, là một trong những người lính như thế. Bằng lòng dũng cảm, trí thông minh và tinh thần không quản hiểm nguy, ông đã trở thành một trong những chiến sĩ tiêu biểu trong nhiệm vụ rà phá bom, bảo đảm giao thông trên chiến trường, được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 1/1/1967.

Nông Văn Việt sinh năm 1938, là người dân tộc Tày, quê tại xã Phong Châu, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Từ khi còn trẻ, ông đã tích cực tham gia các hoạt động ở địa phương. Năm 1959, ông làm công nhân tại Mỏ thiếc Tĩnh Túc và nổi bật trong phong trào thi đua lao động. Tháng 4/1962, ông tình nguyện nhập ngũ. Sau huấn luyện, ông được biên chế vào Đại đội 6, Tiểu đoàn 2, Sư đoàn 7, thuộc lực lượng công binh. Khi được tuyên dương Anh hùng, ông mang quân hàm Thượng sĩ, Trung đội trưởng.

Bước vào chiến trường, Nông Văn Việt đảm nhiệm một công việc đặc biệt nguy hiểm: nghiên cứu, rà phá bom và bảo đảm giao thông. Những con đường mà bộ đội hành quân, những tuyến vận tải đưa người và hàng hóa vào chiến trường miền Nam thường xuyên trở thành mục tiêu đánh phá. Bom đạn có thể biến một cung đường đang hoạt động thành nơi chết chóc chỉ trong chốc lát. Đặc biệt, những quả bom chưa phát nổ luôn là mối hiểm họa âm thầm đối với bộ đội, lái xe, thanh niên xung phong và nhân dân. Trong hoàn cảnh ấy, Nông Văn Việt đã nhiều lần nhận nhiệm vụ ở những nơi nguy hiểm nhất.

Một trong những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời chiến đấu của ông diễn ra vào ngày 7/2/1965, khi Mỹ lần đầu thả bom bi xuống khu vực Nậm Mật, thuộc chiến trường Lào. Đây là loại bom mới, gây nhiều khó khăn cho lực lượng ta vì chưa có kinh nghiệm xử lý. Nông Văn Việt được giao nghiên cứu cách rà phá. Bằng sự gan dạ, kiên trì và khả năng quan sát, tìm tòi, ông đã nghiên cứu đặc điểm của loại bom này, thử nghiệm trong điều kiện hết sức nguy hiểm và tìm ra cách tháo gỡ phù hợp. Kinh nghiệm sau đó được phổ biến cho đồng đội, các đơn vị bạn và nhân dân, góp phần hạn chế thương vong và khôi phục hoạt động trên những khu vực bị bom đánh phá.

Không chỉ nghiên cứu, Nông Văn Việt còn trực tiếp thực hiện nhiệm vụ phá bom nổ chậm. Một lần, tại khu vực Huội Khiến, địch thả gần một trăm quả bom khiến công việc làm đường phải đình lại, xe cộ ùn tắc. Ông phụ trách một tổ ba người. Thay vì nóng vội đưa đồng đội vào khu vực nguy hiểm, ông chủ động theo dõi tình hình, đánh giá khu vực bị bom đánh phá rồi mới tổ chức trinh sát và phân định khu vực an toàn. Có những quả bom nằm sâu dưới đất, ông trực tiếp tiếp cận và cùng đồng đội xử lý, góp phần giải phóng khu vực, đưa công việc trở lại bình thường và giữ cho tuyến giao thông tiếp tục hoạt động.

Điều làm nên phẩm chất đặc biệt của Nông Văn Việt không chỉ là sự gan dạ. Trong những tình huống mà một quyết định sai có thể phải trả giá bằng tính mạng, ông luôn thể hiện sự bình tĩnh, thận trọng và tinh thần trách nhiệm cao. Ông hiểu rằng phía sau một quả bom được vô hiệu hóa không chỉ là một nhiệm vụ hoàn thành, mà còn là sự an toàn của những người sẽ đi qua con đường ấy. Mỗi lần phá bom thành công là thêm một lần con đường được mở, đoàn xe được tiếp tục hành quân và nguồn chi viện từ hậu phương được đưa về phía trước.

Những đóng góp ấy được ghi nhận bằng nhiều thành tích. Trong ba năm liên tiếp 1963–1965, Nông Văn Việt đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua; năm 1966 đạt danh hiệu Chiến sĩ Quyết thắng trên chiến trường. Ngày 1/1/1967, ông được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi đó, ông mới chỉ là một Thượng sĩ, Trung đội trưởng. Danh hiệu cao quý ấy là sự ghi nhận đối với một người lính đã dành tuổi trẻ của mình cho những nhiệm vụ gian khổ và nguy hiểm nhất trên chiến trường.

Sau những năm tháng trực tiếp chiến đấu, Nông Văn Việt tiếp tục phục vụ trong quân đội và trưởng thành qua nhiều cương vị: Đại đội trưởng, Tiểu đoàn trưởng, Trưởng ban Kỹ thuật Công binh Quân khu 1, Trung đoàn phó, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 522 và Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện Trà Lĩnh. Năm 1993, ông nghỉ hưu theo chế độ. Trong quá trình công tác, ông tiếp tục được Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Quân công hạng Ba và Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng Nhất.

Câu chuyện của Nông Văn Việt là câu chuyện về một người lính đã biến lòng dũng cảm thành hành động cụ thể. Ông không đứng ngoài hiểm nguy mà trực tiếp bước vào nơi nguy hiểm để bảo vệ đồng đội và giữ thông tuyến. Nếu những người lính chiến đấu ngoài mặt trận dùng súng để chống lại quân thù, thì những người lính công binh như Nông Văn Việt lại có một cuộc chiến thầm lặng với những hiểm họa còn sót lại sau mỗi trận bom.

Nông Văn Việt – người chiến sĩ công binh dân tộc Tày quê Cao Bằng – đã để lại một hình ảnh đẹp về người lính Việt Nam trong thời kỳ chống Mỹ: gan dạ nhưng không liều lĩnh, sáng tạo nhưng luôn có trách nhiệm, sẵn sàng nhận về mình phần việc nguy hiểm để đồng đội và những đoàn xe phía sau được an toàn. Tên tuổi ông vì thế không chỉ gắn với những quả bom được phá, mà còn gắn với những con đường được nối lại, những chuyến xe được tiếp tục và một mạch chi viện không ngừng hướng về tiền tuyến.