Nốt nhạc lá nứa bên bến sông Gianh

Năm 1968, sông Gianh (Quảng Bình) là một trong những tuyến đường thủy chiến lược trung chuyển hàng ngàn tấn khí tài và thương binh vượt Trường Sơn. Để chặt đứt tuyến giao thông này, không quân và hải quân Mỹ liên tục thả pháo sáng, bố trí tàu tuần tra trang bị radar rà quét 24/24 giờ và sẵn sàng xả đạn vào bất kỳ bóng đen nào xuất hiện trên mặt nước.

Trần Văn Lực (20 tuổi) là chiến sĩ trinh sát bến thủy thuộc Binh trạm 14. Vốn sinh ra ở vùng quê sông nước Quảng Bình, Lực không chỉ bơi lặn giỏi mà còn có năng khiếu thổi lá nứa thành những giai điệu dân ca ngọt ngào.

Một đêm đông năm 1968, một đoàn 6 chiếc thuyền nan ngụy trang chở đầy đạn pháo và hơn 10 thương binh nặng cần vượt sông Gianh để đưa vào chiến trường Trị - Thiên. Tuy nhiên, khi đoàn thuyền vừa chuẩn bị rời bờ thì hai chiếc tàu tuần tra của địch bất ngờ tắt máy, thả trôi ngay giữa lòng sông – đúng vị trí luồng lách duy nhất để qua bờ Nam.

Trời đêm lạnh giá, sương mù giăng kín mặt sông. Đoàn thuyền buộc phải nấp sát rặng bần ven bờ. Mọi tín hiệu bằng đèn chiếu hay đốt khói đều không thể thực hiện vì sẽ bị phát hiện ngay lập tức.

Trong tình thế cấp bách, Lực đã nảy ra một phương án truyền tin vô cùng độc đáo. Anh ngắt một chiếc lá nứa dại bên bờ sông, nhẹ nhàng bước xuống chiếc xuồng ba lá nhỏ rồi chèo ra bãi bồi giữa dòng, giả làm một anh chài đi cất rập đêm.

Ngồi trên xuồng chao đảo giữa dòng nước xiết, Lực đặt chiếc lá nứa lên môi và bắt đầu thổi. Âm thanh trong trẻo, ngân vang của điệu Hò khoan Quảng Bình cất lên giữa đêm tối, nghe như tiếng lòng giải khuây của người dân chài miền Trung:

"Trời mưa cho lúa thêm xanh...

Nước sông Gianh cuộn chảy, lội qua bờ Bắc nhớ ai..."

Lính địch trên tàu nghe tiếng thổi lá nứa da diết giữa đêm rét nghĩ đó chỉ là một người dân chài vô hại nên không chút nghi ngờ. Nhưng đối với các chiến sĩ giao liên đang cầm lái đoàn thuyền nan, nhịp điệu lá nứa nhún nhảy 3 nấc cao liên tiếp chính là mật hiệu quy ước: "Tàu địch đang thả trôi bờ Nam, khẩn trương bơi sát mép bãi bồi bờ Bắc để vượt sông!"

Nương theo tiếng lá nứa mưu trí và du dương của Lực, đoàn thuyền nan chở đầy thương binh và đạn pháo đã lặng lẽ lách qua bờ Bắc, vượt qua tầm khống chế của tàu địch an toàn tuyệt đối.

Khi chiếc thuyền cuối cùng cập bờ Nam an toàn và cất tín hiệu đã qua sông, Lực mới dừng tiếng thổi lá, thong thả thả lưới rồi chèo thuyền rút vào ngách nhỏ. Tiếng lá nứa thông minh bên dòng sông Gianh năm ấy đã trở thành một kỷ niệm đẹp về sự dũng cảm và tâm hồn kiên cường của tuổi trẻ Việt Nam thời hoa lửa.