N'Trang Lơng thủ lĩnh nổi tiếng ở Tây nguyên

N’Trang Lơng sinh năm 1870, dân tộc M’nông, quê ở làng Bu Par (Pu Pơ) xã Đăk R’Tih, huyện Tuy Đức, tỉnh Đắk Nông (nay là xã Tuy Đức, tỉnh Lâm Đồng). Ông là tù trưởng có uy tín lớn trong vùng, được dân làng kính trọng, nể phục.

Căm thù trước cảnh bị quân xâm lược giày xéo quê hương và thấu hiểu nỗi thống khổ của dân làng, từ năm 1912, N’Trang Lơng cùng tù trưởng, già làng các dân tộc địa phương quyết định xây dựng căn cứ ở thung lũng Bu Siết để khởi nghĩa chống thực dân Pháp. Mục tiêu là đánh đuổi quân Pháp ra khỏi cao nguyên Mnông và toàn bộ vùng Tây Nguyên. Để tập hợp lực lượng, N’Trang Lơng tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia nghĩa quân chống thực dân Pháp. Lúc đầu, lực lượng nghĩa quân do N’Trang Lơng chỉ huy chỉ có 150 người, sau một thời gian phát triển lên khoảng 5.000 người, chủ yếu là người dân tộc Mnông và Xtiêng.

Căn cứ vào địa bàn đứng chân, N’Trang Lơng quyết định chia lực lượng nghĩa quân thành hai bộ phận: Bộ phận thứ nhất ở ngoài rừng là lực lượng chủ lực gồm những trai tráng khỏe mạnh, thoát ly sản xuất, trực tiếp chiến đấu dưới sự chỉ huy của các thủ lĩnh từng đội nghĩa quân. Riêng tại trung tâm căn cứ Bu Siết có 150-170 nghĩa quân, căn cứ Bupa Man có khoảng 200 nghĩa quân được trang bị các loại vũ khí thô sơ như giáo, mác, cung, nỏ, súng kíp và một số súng thu được của địch. Suốt từ năm 1912 đến 1935 lãnh đạo nghĩa quân chống Pháp, N’Trang Lơng đã nêu tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, ý chí quyết tâm đánh giặc Pháp. Cuộc đời và những chiến công của N’Trang Lơng sáng mãi với quê hương, đất nước, trở thành niềm tự hào của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Để phát huy tinh thần của anh hùng dân tộc N’Trang Lơng, giáo dục truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm cho các thế hệ mai sau, ngày 20-12-2022, tỉnh Đắk Nông đã tổ chức Lễ kỷ niệm 110 năm Phong trào khởi nghĩa N’Trang Lơng và khánh thành Tượng đài N’Trang Lơng tại đồi Đắk Nút B, tổ 4, phường Nghĩa Đức, TP Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông (nay là phường Bắc Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng).