Nữ Anh hùng Đặng Thuỳ Trâm
Trong tâm thức của những người yêu chuộng hòa bình và văn chương Việt Nam, cái tên Đặng Thùy Trâm đã trở thành một biểu tượng bất tử về lòng yêu nước, tinh thần nhân đạo và sự hy sinh cao cả. Gắn liền với mảnh đất Đức Phổ (Quảng Ngãi) khốc liệt trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, nữ bác sĩ trẻ tuổi ấy đã để lại cho đời sau không chỉ là sự tận tụy cứu chữa cho thương binh, mà còn là những trang nhật ký đẫm mồ hôi, nước mắt và tình yêu thương. Cuốn nhật ký của chị ra đời từ chảo lửa Đức Phổ đã làm rung động và lay động hàng triệu trái tim trên toàn thế giới, trở thành ngọn lửa thắp sáng niềm tin về tình người giữa muôn trùng bom đạn.
Đặng Thùy Trâm sinh ra trong một gia đình trí thức Hà Nội giàu truyền thống. Mang trong mình lý tưởng sống cao đẹp của tuổi trẻ thời đại Hồ Chí Minh, tốt nghiệp trường Đại học Y Hà Nội, chị đã tình nguyện xếp lại bút nghiên, từ giã sự êm đềm của chốn thủ đô để xung phong lên đường vào Nam chiến đấu. Năm 1967, chị được phân công về công tác tại chiến trường Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi – một trong những tọa độ bom đạn ác liệt và chịu nhiều tàn phá nặng nề nhất của chiến tranh miền Nam. Tại đây, giữa trạm xá dã chiến nghèo nàn, thiếu thốn đủ mọi bề từ thuốc men, băng gạc cho đến lương thực thực phẩm, nữ bác sĩ trẻ tuổi đã ngày đêm đối mặt với ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Chị không chỉ là một người thầy thuốc tận tụy hết lòng cứu chữa cho thương binh, bộ đội và đồng bào, mà còn là chỗ dựa tinh thần ấm áp, mang lại niềm hy vọng lớn lao cho những con người đang oằn mình chịu đựng đau thương.Chính trong hoàn cảnh khốc liệt ngập tràn khói lửa và hy sinh ấy, Đặng Thùy Trâm đã viết nên những dòng nhật ký đầy xúc động từ ngày 8 tháng 4 năm 1968 đến ngày 20 tháng 6 năm 1969. Dọc theo những trang viết được ấp ủ bằng cả mồ hôi và nước mắt ấy, người đọc không hề bắt gặp sự hận thù hay oán trách, mà thay vào đó là một ánh sáng rực rỡ của tình yêu thương bao la. Chị yêu đồng đội, yêu những người dân Đức Phổ nghèo khó nhưng kiên cường, và luôn day dứt khôn nguôi về nỗi nhớ hướng về gia đình, quê hương Hà Nội. Đọc nhật ký, ta thấy một con người bằng xương bằng thịt với những khoảnh khắc yếu lòng, mệt mỏi trước bệnh tật và bom gầm pháo dội. Thế nhưng, vượt lên trên tất cả những nghiệt ngã đó, nghị lực phi thường và lý tưởng cách mạng trong sáng đã vực chị đứng dậy, tiếp tục cầm dao mổ cứu người, tiếp tục bám trụ chiến trường với một niềm tin mãnh liệt vào ngày mai tất thắng.Bi kịch và sự vĩ đại giao hòa vào ngày 22 tháng 6 năm 1969, khi trong một chuyến công tác tại xã Phổ Cường, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời vừa tròn 27, đôi bàn tay vẫn ôm chặt ống nghe và hòm thuốc cứu thương. Cuốn nhật ký của chị sau đó bị quân đội Mỹ thu giữ trên chiến trường, tưởng chừng đã vĩnh viễn vùi lấp trong tro tàn chiến tranh. Thế nhưng, một điều kỳ diệu đã xảy ra nhờ lòng nhân ái của những người lính bên kia chiến tuyến khi họ quyết định giữ lại thay vì tiêu hủy. Trải qua hơn ba thập kỷ lưu lạc ở nước ngoài, cuốn sổ tay ấy đã được gia đình cựu chiến binh Mỹ trao trả lại cho gia đình bác sĩ Đặng Thùy Trâm vào năm 2005. Khi được xuất bản thành sách, tác phẩm ngay lập tức tạo nên một tiếng vang chấn động, vượt qua mọi biên giới quốc gia để chạm đến trái tim của hàng triệu độc giả trên toàn thế giới, trở thành một tượng đài bất tử về lòng nhân đạo, sự cao cả và khát vọng hòa bình.
Nữ anh hùng, liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã ngã xuống trên mảnh đất Đức Phổ, Quảng Ngãi, nhưng linh hồn và những trang nhật ký đẫm mồ hôi nước mắt của chị vẫn mãi trường tồn cùng thời gian. Cuốn nhật ký ấy không chỉ là tài liệu lịch sử vô giá về một thời kỳ máu lửa, mà còn là bài học lớn về nhân cách, về lý tưởng sống và tình yêu thương con người vô bờ bến. Nhắc đến Đặng Thùy Trâm và chiến trường Đức Phổ hôm nay, chúng ta không chỉ nghiêng mình tưởng nhớ một người anh hùng, mà còn thấu hiểu sâu sắc hơn giá trị thiêng liêng của hòa bình, để biết trân trọng và sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh vĩ đại của thế hệ cha ông đi trước.
