NỮ ANH HÙNG HỒ KAN LỊCH – NGƯỜI NỮ ANH HÙNG ĐẦU TIÊN CỦA ĐỒNG BÀO PA CÔ
Tác giả: Nguyễn Thị Trà My
Hồ Kan Lịch sinh năm 1943, là người dân tộc Pa Cô, quê ở A Lưới thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế. Bà là cháu ruột của Anh hùng Hồ Đức Vai và chị ruột của Anh hùng Hồ A Nun.
Trước khi trực tiếp cầm súng, Hồ Kan Lịch từng làm nhiệm vụ giao liên cho cách mạng. Năm 1961, bà gia nhập đội nữ du kích địa phương. Từ một nữ du kích trẻ, bà dần trưởng thành và được giao nhiệm vụ chỉ huy lực lượng du kích.
Theo Báo Quân đội nhân dân, bà đã trực tiếp chỉ huy lực lượng du kích tham gia 49 trận đánh lớn, nhỏ, với những chiến công nổi bật trên chiến trường A Lưới. Một trong những chiến công được nhắc đến nhiều nhất là việc bà sử dụng súng trường bắn rơi máy bay Mỹ tại khu vực phía Tây Thừa Thiên Huế.
Trong một trận đánh năm 1963, bà cùng 7 du kích xã lợi dụng ban đêm, khi đối phương mất cảnh giác, đột nhập vào đồn A Lưới lấy vũ khí. Sau đó, lực lượng du kích tổ chức tiến công và tiêu diệt đồn. Năm 1964, bà cùng đồng đội tiếp tục chiến đấu chống lực lượng Mỹ đổ bộ xuống khu vực A Lưới.
Với những thành tích trong chiến đấu, năm 1967, Hồ Kan Lịch được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bà được ghi nhận là nữ Anh hùng LLVTND đầu tiên của đồng bào Pa Cô.
Bà có vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần. Trong một lần ra miền Bắc chữa bệnh năm 1968, bà được Bác Hồ đến thăm và tặng một chiếc radio. Sau này, bà đã trao lại chiếc radio cho Bảo tàng Hồ Chí Minh để mọi người có thể biết đến kỷ vật gắn với những năm tháng chiến đấu của bà.
Hồ Kan Lịch là một hình ảnh tiêu biểu của người phụ nữ Pa Cô trong kháng chiến: vừa tham gia chiến đấu, vừa góp phần xây dựng phong trào cách mạng tại quê hương.
Câu chuyện của bà cũng cho thấy một nét đặc biệt của lịch sử A Lưới: nơi đây đã có những gia đình, dòng họ mà nhiều thế hệ cùng tham gia kháng chiến, trong đó có ba chú cháu Hồ Đức Vai – Hồ Kan Lịch – Hồ A Nun cùng được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.
