Nữ anh hùng kiên cường Nam Bộ với câu nói bất hủ "Còn cái lai quân cũng đánh"

Tổng quan và xuất thân Út Tịch (1931 – 1968), tên thật là Nguyễn Thị Út, quê tại quận Cầu Kè, tỉnh Cần Thơ (nay thuộc xã Tam Ngãi, tỉnh Vĩnh Long). Sinh ra trong một gia đình nghèo phải đi ở đợ cho địa chủ, bà sớm bộc lộ tính khí mạnh mẽ và tinh thần phản kháng. Bà là nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân tiêu biểu và là nguyên mẫu nhân vật chính trong tác phẩm nổi tiếng "Người mẹ cầm súng" của nhà văn Nguyễn Thi.

Chiến đấu trong Kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954) Năm 13 tuổi, bà được Việt Minh giúp chuộc thân khỏi cuộc sống nô tỳ. Khi Pháp tái chiếm Nam Bộ, với tinh thần kiên quyết "Nó đánh mình, mình đánh nó!", bà hăng hái tham gia cách mạng làm nhiệm vụ giao liên và trinh sát. Nổi bật là trong Chiến dịch Cầu Kè (cuối năm 1949), bà đã xuất sắc nắm bắt tình hình địch, giúp bộ đội hiệp đồng tác chiến đánh thắng nhiều trận. Trong giai đoạn này, bà cùng chồng tham gia du kích và đánh 8 trận công đồn.

Chiến đấu trong Kháng chiến chống Mỹ và hy sinh (1954 - 1968) Sau năm 1954, bà bám trụ ở lại miền Nam. Từ phong trào Đồng khởi (sau năm 1959), dù bận rộn chăm lo đàn con nhỏ, bà vẫn tham gia tích cực hoạt động binh vận và đánh du kích. Bà nổi tiếng với ý chí chiến đấu sắt đá qua câu nói: "Còn cái lai quần cũng đánh". Với tài mưu trí, bà đã vận động phá vỡ nhiều hàng ngũ địch, lấy đồn không tốn một viên đạn. Ngày 27/11/1968, trong một trận rải thảm bom B52 của Mỹ xuống vùng Tân Châu (An Giang), bà cùng con gái thứ ba đã bị thương nặng và anh dũng hy sinh.

Vinh danh và tri ân Với thành tích tham gia 23 trận lớn nhỏ, góp phần tiêu diệt và làm tan rã hơn 200 quân địch, ngày 5/5/1965, bà vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công Giải phóng. Hình ảnh của bà đã truyền cảm hứng mạnh mẽ, được chuyển thể thành bộ phim "Mẹ vắng nhà" và bài hát thiếu nhi "Em là con gái má Út Tịch". Hiện nay, tên bà được đặt cho một con đường tại Thành phố Hồ Chí Minh, và Khu tưởng niệm quy mô khang trang về bà đã được khánh thành tại quê nhà Vĩnh Long vào năm 2015.