Nữ anh hùng kiên trung Hoàng Thị Nghị

Chúng tôi đã được bà Hoàng Thị Nghị kể về những năm tháng hoạt động nội tuyến gian khổ, đầy hy sinh. Bà được giao nhiệm vụ tiếp cận, vận động thành công một sĩ quan ngụy cấp Trung tá theo cách mạng. Năm 1956, địch khủng bố dữ dội, một số cơ sở của ta bị vỡ, có người không chịu nổi sự tra tấn tàn khốc của kẻ thù, nên đã khai báo. Tháng 3/1956, bà bị địch bắt tại Sài Gòn.

Bà Nghị bị địch đày ra Côn Đảo lần thứ nhất ngày 2/1/1957, trong đợt 41 nữ tù đầu tiên ra đảo. Ở nơi “địa ngục trần gian” ấy, bọn cai tù mặc sức hành hạ tù nhân, đày đọa về thể xác, khủng bố về tinh thần, làm cho người tù chỉ có con đường hoặc là “ly khai cộng sản”, hoặc là chết dần chết mòn trong xà lim, chuồng cọp.

Trại tù nữ cũng không hề khác gì với các trại tù nam, mọi sinh hoạt ăn uống, vệ sinh đều tại chỗ, mỗi tuần chúng mới cho đổ thùng một lần, nửa tháng được tắm 10 phút; mỗi ngày đêm được một lon nước uống và rửa tay.

Những thương tích do địch tra tấn, đánh đập, do ghẻ lở, nhiễm trùng không có thuốc men chữa trị, khiến cho họ chỉ còn như những “hình nhân” da bọc xương. Dù vậy, địch vẫn không thể khuất phục được những nữ chiến sĩ cộng sản kiên trung. Đầu năm 1960, trước sức ép của dư luận, địch buộc phải đưa bà và các tù nhân nữ về đất liền, giam giữ tại các nhà tù Phú Lợi, Gia Định, rồi bà được thả sau cuộc đảo chính.

Ra tù, bà Nghị tiếp tục về lại Sài Gòn, hoạt động lúc hợp pháp, lúc bán hợp pháp. Thời gian đầu làm dân vận, trí vận, sau lại làm binh vận, tập trung xây dựng, phát triển cơ sở trong hàng ngũ sĩ quan địch. Năm 1969 bà bị địch bắt lần thứ hai; bị giam qua các nhà lao Thủ Đức, Tân Hiệp, địch thả ra, bà lại tiếp tục hoạt động. Đến tháng 5/1973, bà bị địch bắt lần 3 và bị đày ra Côn Đảo lần thứ hai.

Nghe tin Sài Gòn giải phóng, bà Nghị cùng các đồng chí trong Đảng ủy Nhà tù Côn Đảo đã tổ chức nổi dậy phá ngục, tự giải phóng cho mình rồi chờ tàu từ đất liền ra đón. Ghi nhận những cống hiến xuất sắc của bà, năm 1978, Đảng, Nhà nước đã phong tặng Thiếu tá Hoàng Thị Nghị danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

Kháng chiến chống Mỹ kết thúc thắng lợi, những người “tập kết ngược” ấy lại trở về với cuộc sống đời thường và tham gia xây dựng đất nước như những công dân khác. Có người tiếp tục ở lại miền Nam giúp các tỉnh, thành ủy tổng kết công tác và giải quyết chính sách; một số người quay trở lại Cục Địch vận công tác; một số sức khoẻ giảm sút do bị địch giam cầm, tra tấn dã man được trên cho nghỉ hưu; còn phần lớn đều chuyển ngành sang công tác ở các cơ quan công an, thương nghiệp, thương binh xã hội, giao thông vận tải...

Thiếu tá Hoàng Thị Nghị sau khi chuyển ngành đã tiếp tục phấn đấu lên đến chức Giám đốc Sở Lao động – Thương binh xã hội Hải Phòng; Trung tá Nguyễn Trọng Tâm trước khi nghỉ hưu là Trưởng ty Thương nghiệp tỉnh Đồng Nai…

Do quy luật nghiệt ngã của thời gian, nhiều anh hùng “tập kết ngược” năm xưa nay đều đã qua đời. Dù không được chứng kiến Lễ kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước nữa những chiến công của những anh hùng địch vận "tập kết ngược" năm xưa sẽ vẫn được thế hệ sau ghi nhớ mãi.