NỮ ANH HÙNG LLVTND TRẦN THỊ LÝ – NGƯỜI CON GÁI BÊN DÒNG NHẬT LỆ

Trong số những nữ Anh hùng LLVTND được Quốc hội tuyên dương thời kỳ chống Mỹ cứu nước, có hai người cùng mang tên Trần Thị Lý. Một là chị Trần Thị Lý (tên gọi Nhâm), sinh năm 1933 tại Quảng Nam. Người còn lại là chị Trần Thị Lý quê Quảng Bình – nhân vật mà bài viết này xin được giới thiệu.

Tuổi thơ và bước vào con đường cách mạng

Chị Trần Thị Lý sinh năm 1945 trong một gia đình nghèo ở làng Phú Thượng, xã Phú Hải, bên dòng sông Lũy – một nhánh của Nhật Lệ thơ mộng. Từ nhỏ, chị đã nổi tiếng lanh lợi, hoạt bát, có tinh thần tập thể cao. Chính vì vậy, chị được giao nhiệm vụ làm liên lạc cho Đảng ủy và Xã đội. Năm 1964, khi vừa tròn 19 tuổi, chị được kết nạp vào Đảng.

Những năm tháng chiến đấu

Tháng 2-1965, khi Mỹ mở rộng chiến tranh ra miền Bắc, Đồng Hới trở thành điểm đánh mở đầu. Phú Hải là một trong những nơi ác liệt nhất. Chị Lý được sung vào lực lượng dân quân, trở thành chiến sĩ phòng không ở trận địa nam Cầu Dài.Trong những trận đánh trả máy bay Mỹ, chị vừa làm nhiệm vụ truyền đạt mệnh lệnh, vừa trực tiếp cầm súng K44 bắn trả. Chị còn đào hầm cứu đồng đội, đồng bào bị bom vùi lấp. Đặc biệt, ngày 4-4-1965, khi hàng trăm lượt máy bay Mỹ ném bom triệt hạ Đồng Hới, chị đã mưu trí chèo đò đưa Bí thư xã Lê Viết Thuật vượt sông để chỉ đạo chiến đấu, rồi quay lại trận địa tiếp tục chiến đấu. Có lần bị bom vùi, chị bình tĩnh lấy áo khoác che đầu súng để đất đá không làm hỏng nòng, sau đó bật dậy tiếp tục bắn trả máy bay địch.

Vinh danh và sự nghiệp

Với những chiến công xuất sắc, ngày 1-1-1967, chị được Quốc hội tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVTND. Sau đó, chị chuyển sang Quân đội, làm Chính trị viên phó Thị đội Đồng Hới. Từ năm 1985, chị công tác tại Khách sạn Bạch Đằng (Đà Nẵng, Quân khu 5), giữ chức Giám đốc, Phó bí thư chi bộ. Chị từng là đại biểu Quốc hội khóa IV, V, VI; ủy viên Trung ương Hội LHPN Việt Nam và MTTQ Việt Nam. Nhà nước đã trao tặng chị nhiều Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Những lần gặp Bác Hồ. Trong cuộc đời hoạt động, chị có ba lần được gặp Bác Hồ.

• Lần đầu tiên, sau Đại hội liên hoan Anh hùng, chiến sĩ thi đua toàn quốc (1967), Bác yêu cầu chị hát “Quảng Bình quê ta ơi”. Vì xúc động, chị chưa hát được, Thủ tướng Phạm Văn Đồng liền gợi ý để cả đoàn cùng hát, và chị đã bắt nhịp cho mọi người.

Chuyện tình duyên

Một câu chuyện thú vị được nhiều người nhắc lại là mối tình của chị với Đại tá, Anh hùng Nguyễn Chơn (sau này là Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng). Trong một lần dự Đại hội, đồng chí đã “giúp” hai người có cơ hội trò chuyện riêng. Ban đầu cả hai đều ngượng ngùng, nhưng rồi Nguyễn Chơn đã thổ lộ: “Họ nói là tui ưng o!”. Và chị Lý đáp lại: “Ý Thủ trưởng răng thì em cũng rứa!”.
Không lâu sau, họ nên duyên vợ chồng. Thủ tướng Phạm Văn Đồng – người cha nuôi tinh thần của chị – gửi tặng đôi tân hôn một chai rượu và hai cây bút máy, với lời nhắn nhủ chỉ nên sinh hai con. Quả đúng như vậy, họ có hai cô con gái giỏi giang, hiện đều công tác trong cơ quan nhà nước.

Vinh danh quê hương

Chị Trần Thị Lý là một trong ba nữ Anh hùng bên dòng Nhật Lệ, cùng với Nguyễn Thị Khíu (Anh hùng Lao động) và mẹ Suốt (Anh hùng ngành Giao thông vận tải). Cả ba đều được tuyên dương trong Đại hội liên hoan Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1967, góp phần làm rạng danh Đồng Hới anh hùng.