Nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Cao Kỳ Vân
Việt Yên hôm nay đang bứt phá với những khu công nghiệp sầm uất, hiện đại. Thế nhưng, lật lại những trang sử vàng của vùng đất này vào những năm 1950, đồn Mỏ Thổ từng là một sào huyệt hiểm ác của thực dân Pháp. Và chính tại nơi đây, tên tuổi của nữ anh hùng Cao Kỳ Vân đã hóa thành bất tử.
Cao Kỳ Vân (tên thật là Nguyễn Thị Được, sinh năm 1925) là một điệp báo viên quả cảm của núi rừng Yên Thế. Tháng 5/1950, nhận được mật báo địch tổ chức một cuộc họp quan trọng gồm nhiều sĩ quan cấp cao tại Đồn Mỏ Thổ, chị nhận nhiệm vụ ám sát. Với sự mưu trí, chị cải trang thành một cô gái quê đi bắt cua đồng, giấu hai quả lựu đạn dưới đáy giỏ trấu, qua mắt mạng lưới gác xép dày đặc để lọt sâu vào sào huyệt địch. Khi thời cơ đến, chị dũng cảm rút chốt, ném thẳng hai quả lựu đạn vào giữa đám sĩ quan Pháp, tiêu diệt và làm bị thương nhiều kẻ thù.
Trên đường rút lui, chị không may sa vào tay giặc. Biết chị là một mắt xích tình báo quan trọng, kẻ thù đã dùng những cực hình tàn khốc nhất thời Trung cổ để tra tấn. Chúng bẻ gãy từng đoạn xương, nhưng người con gái 25 tuổi ấy vẫn cắn răng chịu đựng, nhất quyết không hé răng nửa lời để bảo vệ tổ chức. Bất lực trước ý chí sắt đá của chị, kẻ thù đã hèn hạ sát hại chị vào ngày 1/5/1950.
Chị ngã xuống khi tuổi đời còn rực rỡ nhất, chưa từng mặc áo cô dâu, lấy máu đào của mình để thắp lên ngọn lửa kháng chiến cháy rực khắp vùng Yên Thế - Việt Yên ngày ấy. Đóa hoa dũng liệt Cao Kỳ Vân chính là nữ liệt sĩ đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, một biểu tượng kiên trung sáng mãi trên quê hương Kinh Bắc.
