Nữ Anh hùng Mai Thị Du – Người con gái Thanh Trì kiên trung, bất khuất

Trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Thanh Trì là một trong những vành đai quan trọng ở phía Nam mặt trận Hà Nội. Từ những làng quê ven sông Hồng, người dân vừa sản xuất, vừa tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu và bảo vệ cơ sở cách mạng. Trong phong trào ấy, có một người con gái trẻ tuổi đã dành trọn tuổi xuân cho kháng chiến – liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Mai Thị Du.

Mùa đông năm 1946, khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, nhân dân Thanh Trì cùng quân dân Hà Nội bước vào những ngày tháng chiến đấu đầy gian khổ. Các đội tự vệ tham gia đánh địch ở Stai-ke, Lò Lợn; các bà, các chị phục vụ bộ đội pháo binh tại Lò Bát. Khi ấy, Mai Thị Du là một nữ thanh niên cứu quốc, tham gia đội hậu cần, phục vụ các chiến sĩ đang chiến đấu. Từ những công việc tưởng như thầm lặng ấy, người con gái trẻ đã từng bước trở thành một chiến sĩ cách mạng kiên cường.

Ngày 15-1-1947, thực dân Pháp đánh chiếm toàn bộ vành đai Vĩnh Tuy – Ngã Tư Vọng – Ngã Tư Sở – Bưởi. Đến giáp Tết Đinh Hợi, nhiều vùng ngoại thành như Vĩnh Tuy, Hoàng Mai, Giáp Bát, Tứ Hiệp, Thịnh Liệt và Thanh Trì đều bị địch chiếm đóng, lập tề.

Nhưng sự chiếm đóng của quân thù không thể khuất phục được tinh thần của người dân nơi đây. Phát huy truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm từ xa xưa, nhân dân Thanh Trì nhanh chóng trở lại quê hương và khôi phục phong trào cách mạng. Tháng 5-1947, người dân hồi cư về làng. Đến tháng 8, Ủy ban Kháng chiến hành chính tổ chức mít tinh kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám ngay tại sân đình. Một trung đội vũ trang được bố trí ém quanh đình, hai thuyền đinh ém ở bến sông Hồng để bảo vệ cuộc mít tinh.

Cuộc mít tinh diễn ra thành công, trở thành một trong những cuộc phá tề đầu tiên ở ngoại thành. Từ đó, phong trào kháng chiến của nhân dân Thanh Trì ngày càng phát triển mạnh mẽ. Nhiều gia đình tự nguyện nuôi giấu cán bộ, biến những ngôi nhà nhỏ thành cơ sở cách mạng bí mật.

Gia đình ông Mai Văn Thông và bà Trần Thị Câu ở xóm Đình là một trong những cơ sở như vậy. Ngôi nhà lá ven đê của ông bà trở thành nơi che chở an toàn cho cán bộ hoạt động bí mật. Không chỉ cha mẹ, những người con trong gia đình cũng lần lượt tham gia kháng chiến. Người con trai cả, ông Mai Văn Hợp, vốn là công nhân lái xe lửa ở ga Hà Nội, tham gia du kích xã. Người con thứ hai, ông Mai Văn Hồng, công tác tại công binh xưởng của Thành đội Hà Nội. Noi theo các anh, Mai Thị Du tham gia công tác giao thông liên lạc của Công an quận 6.

Đây là công việc vô cùng nguy hiểm. Để đưa tài liệu và nắm bắt tình hình trong nội thành, Mai Thị Du cùng đồng đội phải cải trang thành những người phụ nữ bán bánh cuốn. Từ khoảng ba giờ sáng, họ đã thức dậy chuẩn bị bánh, mặc áo nâu, quần đen, chít khăn mỏ quạ, đội thúng đi qua nhiều tuyến đường từ Lò Bát đến bốt Vĩnh Tuy, vào Bạch Mai, phố Huế, Lò Đúc…

Những tài liệu quan trọng được giấu kín dưới những lớp bánh mỏng. Khi đến các địa chỉ đã được quy định, những đĩa bánh được trao đi cũng đồng thời là lúc tài liệu được chuyển đến những “hộp thư” bí mật. Bằng sự thông minh, gan dạ và khéo léo, những nữ giao thông liên lạc đã nhiều lần đưa tài liệu từ hậu phương vào nội thành, đồng thời chuyển những tin tức quan trọng từ nội thành ra căn cứ.

Trong phong trào chiến tranh du kích, Thanh Trì dần trở thành một địa bàn điển hình của dân quân, du kích ngoại thành Hà Nội. Nhân dân đào hầm bí mật, tận tình nuôi giấu cán bộ; lực lượng tự vệ tích cực phòng gian, trừ gian, diệt địch. Khẩu hiệu “làm chủ ban đêm, tiến tới làm chủ ban ngày” thể hiện rõ khí thế đấu tranh mạnh mẽ của quân dân Thanh Trì, khiến quân địch phải dè chừng.

Thế nhưng, trong cuộc chiến đấu ấy, hiểm nguy luôn rình rập.

Sau nhiều lần đưa tài liệu và cung cấp tin tức cho Công an quận 6 an toàn, Mai Thị Du bị địch bắt trong một chuyến đi từ căn cứ vào Thanh Trì. Bà bị bắt ngay khi vừa đến bốt Vĩnh Tuy. Kẻ địch sử dụng những hình thức tra tấn vô cùng tàn bạo nhằm buộc bà phải khai báo về tổ chức và cơ sở cách mạng.

Chúng dìm bà xuống bể nước, dùng những hình thức tra khảo tàn nhẫn, nhổ móng tay, châm điện, đốt cháy cơ thể… Nhưng tất cả những cực hình ấy đều không thể khuất phục được người nữ chiến sĩ trẻ. Dù thân thể bị hành hạ đến kiệt quệ, bà vẫn quyết không tiết lộ bất cứ thông tin nào có thể gây nguy hiểm cho đồng chí, đồng đội và cơ sở cách mạng.

Một người đồng đội từng kể lại rằng khi đến thăm, bà đã yếu đến mức hai chân sưng to, mưng mủ vì bị tra tấn. Thế nhưng điều bà lo lắng không phải là bản thân mình mà là sự an toàn của những người đến thăm. Bà chỉ yếu ớt nhắn nhủ rằng mọi người đừng đến nữa, bởi bà sợ địch sẽ phát hiện và bắt thêm những người khác.

Cuối cùng, khi biết Mai Thị Du không thể sống được nữa, quân địch mới cho gia đình đón bà về. Những ngày cuối đời, bà được người thân chăm sóc trong căn nhà lá của cha mẹ ở ven đê, xóm Đình. Một cô gái mới 21 tuổi đã trở về với quê hương trong tình trạng thân thể bị giày vò bởi những đòn tra tấn của kẻ thù.

Ngày Mai Thị Du hy sinh, đám tang của bà diễn ra trong lặng lẽ. Chỉ có anh em, họ hàng đưa bà về nghĩa trang của làng. Trong hoàn cảnh địch vẫn kiểm soát địa bàn, gia đình phải âm thầm tổ chức tang lễ để bảo đảm an toàn cho cán bộ và du kích đang hoạt động bí mật trong xã.

Nhưng sự hy sinh của Mai Thị Du vẫn chưa phải là mất mát cuối cùng của gia đình. Chỉ ít ngày sau khi bà qua đời, người anh ruột Mai Văn Hợp cũng bị địch bắt, đưa lên Nhà Tiền tra tấn. Hơn một năm sau, trong thời gian bị đưa đi làm “cỏ vê” tại nhà thương Đồn Thủy, ông đã tìm cách trốn thoát và được tổ chức đón ra căn cứ.

Mai Thị Du đã nằm lại trong lòng quê hương khi tuổi đời còn rất trẻ. Chị ra đi nhưng những gì chị để lại không chỉ là nỗi tiếc thương mà còn là một tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm và ý chí kiên trung của người chiến sĩ cách mạng.

Tên tuổi Mai Thị Du được ghi lại cùng những đồng đội đã hy sinh của Công an Hà Nội. Câu chuyện về chị cũng được lưu giữ trong các tài liệu lịch sử của Công an huyện Thanh Trì, như một phần của những năm tháng chiến đấu chống thực dân Pháp, giải phóng quê hương.

Ghi nhận sự hy sinh và những cống hiến đặc biệt của người nữ chiến sĩ giao thông liên lạc Công an quận 6, ngày 1-3-2010, Chủ tịch nước đã ký Quyết định số 221QĐ/CTN truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Mai Thị Du. Ngày 18-5-2010, tại Sở Công an thành phố, lễ đón nhận danh hiệu được tổ chức trang trọng.

Từ một cô gái Thanh Trì tuổi đôi mươi, Mai Thị Du đã trở thành người chiến sĩ anh hùng của Thủ đô. Chị không cầm súng trực tiếp nơi chiến trường, nhưng từng chuyến đi giao liên, từng gánh bánh cuốn, từng tài liệu được chuyển đi trong âm thầm đều là những cuộc chiến đấu sinh tử. Khi bị bắt và đối mặt với những cực hình tàn bạo nhất, chị vẫn giữ trọn lời thề với cách mạng, bảo vệ đồng chí, đồng đội đến hơi thở cuối cùng.

Hai mươi mốt tuổi – một tuổi xuân còn quá trẻ, nhưng Mai Thị Du đã sống một cuộc đời đầy ý nghĩa. Sự hy sinh của chị góp phần làm nên truyền thống anh hùng của Thanh Trì và Công an Thủ đô, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình, độc lập và cuộc sống tự do.

Tên tuổi Mai Thị Du mãi mãi thuộc về quê hương Thanh Trì – nơi chị sinh ra, chiến đấu và nằm lại. Đó cũng là một phần máu thịt trong trang sử hào hùng của Thủ đô Hà Nội.