NỮ ANH HÙNG NGUYỄN THỊ LỢI – NGƯỜI PHỤ NỮ “TẠC HỎN NỔI” TRÊN SÓNG BIỂN SẦM SƠN

NỮ ANH HÙNG NGUYỄN THỊ LỢI – NGƯỜI PHỤ NỮ “TẠC HỎN NỔI” TRÊN SÓNG BIỂN SẦM SƠN

Một nữ điệp báo mang bí số A16 và chiến công đặc biệt trong kháng chiến chống thực dân Pháp

Nguyễn Thị Lợi không phải là cái tên thường xuyên xuất hiện trong những bài học lịch sử phổ thông. Thế nhưng, phía sau cái tên ấy là câu chuyện về một người phụ nữ đã chấp nhận đi vào nơi hiểm nguy nhất, mang theo khối thuốc nổ trên chiếc tàu của quân Pháp và vĩnh viễn nằm lại giữa biển Sầm Sơn. Sự hy sinh của bà góp phần làm nên một chiến công đặc biệt của lực lượng điệp báo Công an trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Người phụ nữ miền Nam đến với cách mạng

Nguyễn Thị Lợi sinh năm 1911, quê ở Châu Phú, Châu Đốc, An Giang. Các tư liệu của Công an tỉnh Thanh Hóa xác nhận bà là người con của miền Nam nhưng cuộc đời hoạt động cách mạng của bà sau này gắn với miền Bắc và đặc biệt là Thanh Hóa.

Khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Nguyễn Thị Lợi gửi người con gái đầu lòng mới 4 tuổi cho mẹ ở quê, rồi cùng chồng đưa người con nhỏ ra Bắc. Trên hành trình đầy bom đạn ấy, một mất mát lớn đã xảy đến: chồng và người con nhỏ của bà đã hy sinh vì chiến tranh.

Những mất mát ấy không làm người phụ nữ ấy lùi bước. Nguyễn Thị Lợi tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng và trở thành một nữ điệp báo viên của Nha Công an Trung ương, mang bí số A16.

Một nhiệm vụ đặc biệt

Đầu năm 1950, lực lượng điệp báo phát hiện thực dân Pháp có âm mưu đánh chiếm vùng tự do Thanh – Nghệ – Tĩnh. Trong bối cảnh đó, Nha Công an Trung ương phối hợp với Công an Thanh Hóa xây dựng kế hoạch đánh đắm Thông báo hạm Amiôđanhvin của Pháp đang hoạt động tại khu vực biển Sầm Sơn. Đây không phải là một nhiệm vụ thông thường. Muốn tiếp cận con tàu, các chiến sĩ phải tìm cách vượt qua sự kiểm soát của đối phương. Một phương án táo bạo được xây dựng: tổ điệp báo sẽ đóng giả thành một đoàn khách quan trọng. Trong kế hoạch ấy, đồng chí Hoàng Đạo đóng vai “Quốc vụ khanh”, Kim Sơn làm thông ngôn, Lê Mai đóng vai cần vụ. Còn Nguyễn Thị Lợi được giao đóng vai phu nhân của “Quốc vụ khanh”. Một số chiến sĩ dân quân chèo thuyền đưa nhóm điệp báo tiếp cận con tàu.

Chiếc va-li định mệnh

Đêm 26, rạng sáng 27/9/1950, kế hoạch được triển khai.

Nguyễn Thị Lợi mang theo một chiếc va-li chứa khoảng 30kg thuốc nổ, bước lên Thông báo hạm Amiôđanhvin trong vai một người phụ nữ thuộc phái đoàn “Quốc vụ khanh”. Đó là khoảnh khắc đòi hỏi lòng dũng cảm phi thường. Chỉ cần một sơ suất nhỏ, thân phận của cả tổ điệp báo có thể bị bại lộ. Nhưng Nguyễn Thị Lợi đã hoàn thành nhiệm vụ. Sau khi chiếc va-li được đặt trên tàu, bà không trở về. Vụ nổ xảy ra, Thông báo hạm Amiôđanhvin bị đánh đắm. Nguyễn Thị Lợi đã anh dũng hy sinh trong chiến công ấy. Người phụ nữ quê Châu Đốc đã gửi lại tuổi thanh xuân của mình nơi biển Sầm Sơn để góp phần bảo vệ vùng tự do và phục vụ cuộc kháng chiến.

Một chiến công được lịch sử ghi nhớ

Ngày 8/3/1995, Chủ tịch nước quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Nguyễn Thị Lợi, ghi nhận chiến công và sự hy sinh đặc biệt của bà. Ngày nay, tại Công an tỉnh Thanh Hóa có tượng đài nữ Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Thị Lợi, nơi cán bộ, chiến sĩ và các đoàn công tác đến dâng hương tưởng nhớ bà. Hình ảnh người nữ điệp báo năm xưa cũng được nhắc nhớ bên biển Sầm Sơn – nơi bà đã thực hiện nhiệm vụ cuối cùng của cuộc đời.

Người anh hùng đứng sau một chiến công thầm lặng

Điều đặc biệt trong câu chuyện Nguyễn Thị Lợi là bà không chiến đấu trên một trận địa lớn, không có những trận đánh kéo dài được ghi lại bằng những con số đồ sộ. Công việc của bà là bí mật. Một người phụ nữ bình thường đã phải hóa thân thành một người khác, vượt qua sự kiểm soát của đối phương, mang theo khối thuốc nổ và chấp nhận khả năng không thể trở về. Và bà đã không trở về thật. Nhưng chiến công ấy đã góp phần làm nên lịch sử. Đó cũng chính là đặc điểm của những người làm công tác điệp báo trong chiến tranh: nhiều chiến công không có tiếng súng vang lên trên trận địa, nhưng phía sau mỗi chiến công có thể là cả một cuộc đời hy sinh trong thầm lặng.

Bài học còn lại cho thế hệ hôm nay

Câu chuyện về Anh hùng Nguyễn Thị Lợi không chỉ để chúng ta nhớ về một chiến công trong quá khứ. Đó còn là câu chuyện về lòng yêu nước, sự can đảm, tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh vì nhiệm vụ chung. Nguyễn Thị Lợi đã từng trải qua những mất mát rất lớn của cuộc đời. Nhưng thay vì khuất phục trước đau thương, bà tiếp tục lựa chọn con đường cống hiến. Có lẽ vì thế, khi nhắc đến bà, chúng ta không chỉ nhớ đến 30kg thuốc nổ trên chiếc va-li, mà cần nhớ đến một con người bằng xương bằng thịt đã chấp nhận đánh đổi cả cuộc đời mình cho Tổ quốc.