Nữ anh hùng sông Nhật Lệ hát "Quảng Bình quê ta ơi" trước Bác Hồ
Từ cô liên lạc 19 tuổi, nữ du kích Trần Thị Lý đã dùng súng trường K44 bắn trả máy bay Mỹ, chèo đò chở Bí thư Đảng ủy vượt sông chỉ đạo chiến đấu. Bà là một trong 3 nữ anh hùng bên sông Nhật Lệ, được Bác Hồ yêu cầu “cầm càng” cho cả đoàn hát.
Chị Trần Thị Lý sinh ra bên dòng sông Lũy, một nhánh của sông Nhật Lệ, tại làng Phú Thượng, Phú Hải, Đồng Hới. Lanh lợi, hoạt bát, chị được giao làm liên lạc cho Đảng ủy, Xã đội. Năm 1964, chị được kết nạp Đảng lúc tròn 19 tuổi.
Tháng 2 năm 1965, Mỹ mở rộng chiến tranh ra miền Bắc, chọn Đồng Hới làm điểm đánh mở đầu. Chị được sung vào lực lượng dân quân, làm chiến sĩ phòng không nam Cầu Dài. Chị chạy từ trận địa này sang trận địa khác truyền mệnh lệnh, dùng súng trường K44 bắn trả máy bay Mỹ kiên cường.
Đặc biệt ngày 4-4-1965, Mỹ huy động hàng trăm lượt máy bay ném bom Cầu Dài. Chị Trần Thị Lý dũng cảm chèo đò chở Bí thư Đảng ủy xã Lê Viết Thuật vượt sông chỉ đạo chiến đấu. Trong một lần bị bom vùi, chị bình tĩnh cởi áo ngoài khoác lên đầu súng để đất đá khỏi vào làm chẹt nòng, rồi bươn ra tiếp tục nổ súng.
Với những thành tích đó, chị được Quốc hội tuyên dương anh hùng ngày 1-1-1967. Chị được vinh dự 3 lần gặp Bác Hồ. Lần thứ nhất, Bác bảo chị hát bài “Quảng Bình quê ta ơi”. Quá xúc động, chị lúng túng, Thủ tướng Phạm Văn Đồng “cứu nguy”: “Cháu Lý hãy ‘cầm càng’ cho tất cả đoàn cùng hát”. Chị đã đứng dậy bắt nhịp cho toàn đoàn Quảng Bình hát vang.
Sau này, chị làm Giám đốc khách sạn Bạch Đằng (Đà Nẵng), là Đại biểu Quốc hội khóa IV, V, VI. Chị mất ngày 7-5-2000. Anh hùng Trần Thị Lý là một trong 3 khuôn mặt nữ anh hùng bên sông Nhật Lệ, góp phần làm sáng danh lịch sử Đồng Hới anh hùng.
