Nữ anh hùng từ làng quê Thái Bình
Nguyễn Thị Chiên (1930–2016) sinh tại xóm Trại Đồng, xã Tân Tiến, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Gia đình bà từng có 5 người con nhưng 4 người qua đời trong nạn đói năm 1945. Từ nhỏ, bà đã phải làm nhiều công việc để mưu sinh.
Năm 15 tuổi, Nguyễn Thị Chiên bắt đầu tham gia hoạt động du kích tại địa phương và trở thành Trung đội trưởng Đội nữ du kích xã Tán Thuật. Trong những năm kháng chiến chống Pháp, bà tham gia xây dựng cơ sở cách mạng ở nhiều thôn, tổ chức và chỉ huy du kích chiến đấu, chống phá giao thông của địch và phá tề.
Tháng 4 năm 1950, khi đưa cán bộ về hoạt động tại địa phương, bà bị quân Pháp bắt. Bà bị dụ dỗ và tra tấn suốt khoảng 3 tháng rưỡi, nhưng vẫn không khai báo thông tin về cơ sở cách mạng.
Sau khi được giải thoát, bà tiếp tục chiến đấu. Tháng 10 năm 1951, trong một trận phục kích trên đường 39, bà bắn một quân địch, bắt sống 6 lính và thu được 4 khẩu súng. Tháng 12 cùng năm, khi quân Pháp lùng sục vào làng, bà chỉ huy du kích bất ngờ tấn công và bắt sống thêm 4 lính Pháp.
Trong đợt thi đua từ 19/5 đến 19/12/1951, đơn vị du kích do bà chỉ huy giành thắng lợi trong 10 trận; riêng bà thu được 15 khẩu súng và bắt sống 12 quân địch, trong đó có một quan chức Pháp.
Năm 1952, Nguyễn Thị Chiên được bầu là Chiến sĩ thi đua toàn quốc và trở thành người phụ nữ đầu tiên được Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau đó, bà tham gia các đoàn đại biểu Việt Nam dự các hoạt động hòa bình quốc tế tại Bắc Kinh và Áo. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng tặng bà một khẩu súng và viết bài giới thiệu về tấm gương Nguyễn Thị Chiên trên báo Nhân Dân.
Đến năm 1953, bà chính thức gia nhập Quân đội Nhân dân Việt Nam. Sau chiến tranh, bà công tác tại Cục Chính trị, Quân khu Thủ đô và được phong quân hàm Trung tá năm 1984.
Nguyễn Thị Chiên qua đời ngày 1/6/2016 tại Hà Nội, thọ 87 tuổi. Cuộc đời bà gắn với hình ảnh một nữ du kích trưởng thành từ phong trào kháng chiến ở nông thôn, sau đó trở thành nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
