Nữ anh hùng tuổi 19
Trên cơ sở những tài liệu thu thập được một cách độc lập về một nữ chiến sĩ cách mạng được tìm thấy hài cốt bằng phương pháp ngoại cảm tại ven biển phía nam thành phố Nha Trang, nhà báo Xuân Hòa đã viết bài báo Nữ anh hùng tuổi 19, đăng trên báo Thanh Niên số ra ngày 27.7.2010. Bài báo đã thực sự gây xúc động cho bạn đọc và những đồng đội của liệt sĩ Đặng Thị Kim.
Khi đó nhà thơ Giang Nam, nguyên Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa (lúc đó ông đã 82 tuổi), một người đồng chí cùng hoạt động cách mạng trên địa bàn Nha Trang với liệt sĩ Đặng Thị Kim đã phải thốt lên: “Tôi đã rơi nước mắt khi đọc những tài liệu về sự hy sinh oanh liệt của Đặng Thị Kim, người đồng chí cùng hoạt động trên một chiến trường. Tôi vô cùng khâm phục đồng chí cùng tuổi với tôi nhưng đã sống rất anh hùng, “cứng như thép, vững như đồng”.
Tim tôi như muốn vỡ ra khi được biết chị nói trước lúc hành hình: “Chúng mày coi tao là có tội thì cứ giết tao, nhưng con tao trong bụng vô tội, hãy để tao sinh con rồi hãy giết”. Một đảng viên trẻ, một bà mẹ mới 19 tuổi đang mang thai đứa con đầu lòng đã nói những lời mà trời đất quỷ thần cũng phải xúc động”.
Điều khiến nhiều người xúc động khi đọc bài viết là còn bởi ở những chi tiết “đắt giá”: Chính kẻ ra lệnh chém đầu chị, một thiếu úy Pháp đã không thể chịu nổi sự ám ảnh lúc hành hình chị bởi khí tiết oanh liệt của một phụ nữ Việt Nam, để rồi ngay đêm đó, viên sĩ quan này buộc phải viết đơn xin về nước.
Hành động hy sinh, giữ vững khí tiết của người cộng sản ở liệt sĩ Đặng Thị Kim đã bảo vệ tuyệt đối an toàn tổ chức cách mạng khi đó. Thực dân Pháp dù biết rõ chị là vợ của một Phó bí thư Tỉnh ủy lâm thời Khánh Hòa, ông Trương An, đồng thời đã từng là ủy viên BCH lâm thời Thị ủy Nha Trang, ủy viên BCH Phụ nữ cứu quốc Nha Trang kiêm tiểu đội trưởng nữ du kích, nhưng không thể khai thác được gì.
Ngay sau khi bài báo trên được đăng tải, Tổng biên tập Báo Thanh Niên đã chỉ đạo củng cố hồ sơ để gửi tới các cơ quan có trách nhiệm thuộc tỉnh Khánh Hòa và gửi văn bản trình Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam xem xét, truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND cho liệt sĩ Kim.
