Nữ bác sĩ quân y và cuốn nhật ký "đã có lửa" giữa chiến trường Đức Phổ

Không cầm súng xông pha trận mạc, Đặng Thùy Trâm chọn cách cống hiến tuổi xuân của mình bằng con đường khác: cứu chữa cho những người lính giữa lằn ranh sinh tử. Bà sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942 tại Huế, lớn lên tại Hà Nội trong một gia đình trí thức có truyền thống ngành y - cha là bác sĩ ngoại khoa, mẹ là dược sĩ giảng dạy đại học.

Tốt nghiệp Đại học Y khoa Hà Nội năm 1966, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ đang vào giai đoạn ác liệt nhất, Đặng Thùy Trâm xung phong vào chiến trường miền Nam. Sau ba tháng hành quân vượt Trường Sơn, tháng 3 năm 1967 bà đến Quảng Ngãi và được phân công phụ trách bệnh xá huyện Đức Phổ - một bệnh xá tiền phương giữa vùng bom đạn khốc liệt.

Suốt ba năm tại Đức Phổ, trong điều kiện thiếu thốn thuốc men, bà đã tận tụy cứu chữa cho hàng nghìn thương binh và người dân, có những ca mổ phải thực hiện dưới ánh đèn dầu leo lét. Bà ghi lại tất cả những gì mình trải qua - nỗi đau mất mát, tình đồng đội, nỗi nhớ gia đình - vào hai cuốn nhật ký viết tay. Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trong một chuyến công tác, bà bị địch phục kích và anh dũng hy sinh khi chưa tròn 28 tuổi.

Cuốn nhật ký của bà suýt bị quân đội Mỹ tiêu hủy, nhưng viên sĩ quan tình báo Fred Whitehurst đã giữ lại sau lời khuyên của người phiên dịch: "Đừng đốt, trong đó đã có lửa rồi." Ông cất giữ nhật ký suốt 35 năm và tìm cách trao trả cho gia đình. Năm 2005, "Nhật ký Đặng Thùy Trâm" được xuất bản, trở thành hiện tượng văn học, sau đó được dịch ra hơn hai mươi thứ tiếng và dựng thành phim "Đừng đốt". Từ một bác sĩ trẻ nơi chiến trường, Đặng Thùy Trâm đã trở thành biểu tượng của lòng nhân ái, ý chí kiên cường và sự hy sinh thầm lặng của một thế hệ.