Nữ biệt động Chín Nghĩa và chuyến xe chở chất nổ vào nội đô

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước – hoạt động của Biệt động Sài Gòn – Gia Định, giai đoạn 1965–1968 và Tổng tiến công, nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
1. Cô gái Củ Chi bước vào lòng Sài Gòn

Vũ Minh Nghĩa sinh ra tại vùng đất Củ Chi, trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Gia đình bà có chín anh chị em và nhiều người tham gia hoạt động cách mạng. Chính vì là người con thứ chín, bà thường được gọi là Chín Nghĩa.

Năm 1965, khi còn rất trẻ, Nghĩa gia nhập Đội 5 Biệt động Sài Gòn – Gia Định.

Nhưng bước chân đầu tiên của cô gái Củ Chi vào thế giới biệt động không phải là cầm súng lao vào trận đánh.

Nhiệm vụ ban đầu của Nghĩa là giao liên, trinh sát, đưa tin, vận chuyển vũ khí và thuốc nổ từ chiến khu vào nội thành.

Công việc ấy đòi hỏi sự gan dạ nhưng còn cần nhiều hơn thế: sự bình tĩnh.

Bởi một cô gái trẻ đi từ vùng căn cứ vào Sài Gòn nếu bị kiểm tra mà để lộ dấu vết thì không chỉ bản thân gặp nguy hiểm, mà cả mạng lưới hoạt động phía sau cũng có thể bị lộ.

Chín Nghĩa bắt đầu học cách trở thành một người bình thường giữa thành phố.

Một người mà không ai nghĩ rằng đang mang trong mình một nhiệm vụ đặc biệt.

2. Học cách trở thành một cô gái Sài Gòn

Hoạt động trong nội đô đòi hỏi Chín Nghĩa phải thay đổi chính mình.

Cô gái Củ Chi phải học cách ăn mặc, đi đứng và giao tiếp sao cho phù hợp với hình ảnh một thiếu nữ thành thị.

Bà từng kể về những ngày tập mặc áo dài, tập đi guốc và học chạy xe Mobylette. Có những điều tưởng rất nhỏ đối với một cô gái bình thường nhưng lại trở thành kỹ năng sống còn đối với một nữ biệt động.

Chiếc Mobylette cũng trở thành phương tiện giúp cô di chuyển giữa các địa điểm.

Bà phải học thuộc bản đồ Sài Gòn, nhớ đường phố, ngõ ngách để có thể liên lạc giữa căn cứ và nội thành.

Không lâu sau, khả năng di chuyển nhanh và chính xác của Nghĩa khiến đồng đội đặt cho bà biệt danh “Chiến sĩ tên lửa”.

Nhưng đằng sau cái tên ấy là những chuyến đi mà người ngoài hoàn toàn không biết.

Có khi là thư từ.

Có khi là thông tin.

Có khi là vũ khí.

Và cũng có khi là thuốc nổ.

5

3. Những chuyến xe vào nội đô

Trong hoạt động của biệt động, vận chuyển vũ khí và thuốc nổ là một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm.

Theo các tư liệu về Chín Nghĩa, bà được giao nhiệm vụ vận chuyển vũ khí, thuốc nổ từ chiến khu vào nội thành, khi thì bí mật, khi hợp pháp hoặc bán công khai.

Điều đáng sợ không nằm ở quãng đường dài.

Nó nằm ở những lần kiểm tra bất ngờ.

Một chiếc xe bình thường.

Một người phụ nữ bình thường.

Một chuyến đi tưởng như không có gì đáng chú ý.

Nhưng bên trong có thể là thứ được dùng để tạo nên một vụ nổ giữa trung tâm Sài Gòn.

Với Chín Nghĩa, mỗi chuyến đi là một lần thử thách thần kinh.

Cô phải giữ vẻ bình thản, không để ánh mắt, cử chỉ hay sự căng thẳng tố cáo mình.

Đó là cuộc chiến thầm lặng diễn ra trước cả khi tiếng súng vang lên.

4. Vỏ bọc “người tình” giữa lòng địch

Sau những trận đánh của Đội 5, Chín Nghĩa cùng đội trưởng Nguyễn Thanh Xuân, bí danh Bảy Bê, nhiều lần xuất hiện trên đường phố Sài Gòn dưới vỏ bọc một đôi tình nhân.

Đó là một lớp ngụy trang đầy nguy hiểm nhưng rất hiệu quả.

Một đôi nam nữ đi cùng nhau trên đường phố không dễ khiến người khác nghi ngờ.

Nhưng phía sau những lần xuất hiện ấy là công việc điều nghiên, trinh sát và chuẩn bị cho những trận đánh tiếp theo. HTV ghi nhận Chín Nghĩa và Bảy Bê từng sử dụng vỏ bọc này để hoạt động trên nhiều tuyến đường Sài Gòn.

Đội 5 sau đó thực hiện nhiều trận đánh táo bạo.

Ngày 24/12/1964, Bảy Bê cùng Nguyễn Văn Hòa lái xe chở hơn 100kg thuốc nổ trà trộn vào cư xá Brink.

Đến ngày 30/3/1965, một xe chở khoảng 150kg thuốc nổ được sử dụng trong cuộc tấn công Tòa Đại sứ Mỹ.

Những chuyến xe như vậy cho thấy hoạt động của biệt động không chỉ là những phút nổ súng.

Phía sau một vụ nổ vài phút có thể là hàng tháng trời điều nghiên, chuẩn bị và vận chuyển.

5. Từ người vận chuyển đến người trực tiếp cầm súng

Nhiều năm làm giao liên và vận chuyển vũ khí, Chín Nghĩa đã quen với nguy hiểm.

Nhưng trong lòng người nữ biệt động ấy vẫn có một mong muốn khác.

Được trực tiếp chiến đấu.

Bà từng chia sẻ rằng mình đã làm nhiều nhiệm vụ: liên lạc, vận chuyển vũ khí, đưa thư từ… nhưng chưa trực tiếp cầm súng chiến đấu. Đến Tết Mậu Thân 1968, nguyện vọng ấy cuối cùng cũng trở thành hiện thực.

Lúc này, cô gái năm nào đã trưởng thành hơn.

Không còn chỉ là người đứng ngoài trận đánh.

Chín Nghĩa trở thành chiến sĩ trực tiếp tham gia một trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất của Đội 5.

Mục tiêu lần này là Dinh Độc Lập.

Và phía trước là một trận đánh mà chính bà cũng hiểu rằng có thể sẽ không có ngày trở về.

6. Chuyến xe chở khối thuốc nổ tiến vào Dinh Độc Lập

Rạng sáng mùng 2 Tết Mậu Thân 1968, Đội 5 tiến về Dinh Độc Lập.

Theo tư liệu của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, đội có 15 người và sử dụng nhiều phương tiện để tiến vào nội thành. Kế hoạch là dùng một khối thuốc nổ khoảng 100kg, đặt trên xe vận tải nhẹ, phá cửa để mở đường cho lực lượng tiến công.

Trong đội hình ấy, Chín Nghĩa là người phụ nữ duy nhất.

Chiếc xe mang theo khối thuốc nổ tiến về phía mục tiêu.

Đó không còn là một chuyến vận chuyển bí mật thông thường.

Đó là chuyến xe đưa những người lính biệt động bước thẳng vào trận đánh lớn nhất trong cuộc đời họ.

Khi xe tiến gần mục tiêu, không khí căng thẳng đến nghẹt thở.

Chỉ cần bị phát hiện sớm, toàn bộ kế hoạch có thể tan vỡ.

Nhưng họ vẫn tiến lên.

7. Khối thuốc nổ không phá được cánh cổng

Kế hoạch không diễn ra như dự kiến.

Khối thuốc nổ được sử dụng để phá cổng nhưng không phát huy tác dụng như mong muốn. Lực lượng biệt động không thể nhanh chóng mở đường tiến vào bên trong Dinh.

Theo lời kể được ANTV và Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đăng tải, các chiến sĩ bị mắc lại ở khu vực cổng, sau đó phải chiến đấu ngay bên ngoài. Một số chiến sĩ hy sinh trong lúc tìm cách vượt qua hàng rào.

Chín Nghĩa và đồng đội rơi vào một tình thế cực kỳ nguy hiểm.

Kế hoạch ban đầu không còn thuận lợi.

Lực lượng chi viện chưa tới.

Phía trước là mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt.

Nhưng họ không bỏ vị trí.

Những người lính tiếp tục chiến đấu.

Một trận đánh được dự tính trong thời gian ngắn đã trở thành cuộc chiến đấu sinh tử.

8. Người phụ nữ ở lại sau trận đánh

Sau trận đánh Dinh Độc Lập, Chín Nghĩa bị bắt.

Những năm tháng tiếp theo là quãng đời tù đày khắc nghiệt.

Bà bị đưa qua nhiều nơi giam giữ, cuối cùng đến Côn Đảo. Dù bị tra tấn và ép cung, bà vẫn giữ kín những thông tin liên quan đến tổ chức và đồng đội.

Năm 1974, bà được trao trả cùng nhiều chiến sĩ cách mạng khác.

Nhưng câu chuyện của Chín Nghĩa chưa kết thúc.

Chưa đầy một năm sau, người nữ biệt động từng bước qua những con đường Sài Gòn dưới vỏ bọc bình thường lại trở về thành phố trong những ngày tháng Tư năm 1975.

Lần này, bà không còn phải giấu mình.

Không còn những chuyến xe bí mật.

Không còn phải giả làm một cô gái thành thị để qua mắt đối phương.

Bà trở lại Dinh Độc Lập trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác – cùng đoàn quân chiến thắng.

Lời kết

Có những chuyến xe chỉ mất vài giờ để đi từ ngoại thành vào trung tâm.

Nhưng với Chín Nghĩa, những chuyến xe ấy mang theo cả một phần sinh mạng của người lái, người đi cùng và những đồng đội đang chờ đợi phía sau.

Một cô gái trẻ ngồi trên chiếc xe giữa những con đường Sài Gòn, vẻ ngoài bình thản như bao người khác.

Không ai biết rằng cô đang mang theo vũ khí.

Không ai biết phía sau dáng vẻ của một thiếu nữ là một chiến sĩ biệt động đang làm nhiệm vụ.

Và cũng không ai biết rằng những chuyến đi tưởng như bình thường ấy đã góp phần chuẩn bị cho những trận đánh rung chuyển Sài Gòn.

Chín Nghĩa sau này trực tiếp cầm súng ở Dinh Độc Lập, bị bắt, trải qua tù đày, rồi lại trở về Sài Gòn trong ngày chiến thắng.

Câu chuyện của bà vì thế không chỉ là câu chuyện về một nữ biệt động.

Đó là câu chuyện về một tuổi trẻ đã đi qua những con đường đầy hiểm nguy mà không biết ngày mai mình còn sống hay không.

Và có lẽ, điều đáng nhớ nhất về những chuyến xe năm ấy không phải là chúng đã chở bao nhiêu vũ khí hay thuốc nổ.

Mà là chúng đã chở theo niềm tin của những người trẻ vào một ngày đất nước được hòa bình.

Nguồn tham khảo chính: HTV, Thành ủy TP.HCM, Báo Nhân Dân, VnExpress và ANTV.