NỮ BIỆT ĐỘNG SÀI GÒN TRONG MÀU ÁO NÂU

Ni trưởng Thích Nữ Diệu Thông – Người nữ tu sĩ yêu nước

Ni trưởng Thích Nữ Diệu Thông, thế danh Phạm Thị Bạch Liên, bí danh Huyền Trang, còn được đồng đội gọi là Chín Tô, là một trong những nữ tu sĩ Phật giáo tiêu biểu đã tham gia hoạt động cách mạng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Cuộc đời của Ni trưởng gắn liền với những năm tháng đấu tranh gian khổ của dân tộc và trở thành nguồn cảm hứng cho nhân vật ni cô Huyền Trang trong bộ phim nổi tiếng Biệt động Sài Gòn.

Ni trưởng sinh năm 1934 tại huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp trong một gia đình có truyền thống yêu nước, song thân cuối đời xuất gia tu học. Từ nhỏ, bà đã sớm tiếp xúc với Phật pháp và phát tâm xuất gia. Trong thời gian tu học, bà không chỉ chuyên tâm nghiên cứu giáo lý nhà Phật mà còn quan tâm đến tình hình đất nước khi chiến tranh ngày càng lan rộng ở miền Nam.

Năm 1959, sau thời gian tu học tại Huế, bà trở về miền Nam trong bối cảnh chính quyền Ngô Đình Diệm tăng cường đàn áp phong trào cách mạng thông qua Luật 10/59. Chứng kiến cảnh đồng bào bị bắt bớ, tù đày và cuộc sống khó khăn của nhân dân, bà dần tham gia vào các hoạt động yêu nước và hỗ trợ cơ sở cách mạng. Ban đầu, bà đảm nhận công tác giao liên, chuyển thư từ và giữ liên lạc giữa các cơ sở hoạt động bí mật.

Nhờ hình ảnh một ni cô Phật giáo thường xuyên đi lại giữa các địa phương, bà có điều kiện thuận lợi để thực hiện nhiều nhiệm vụ mà không gây sự chú ý của địch. Từ những nhiệm vụ đơn giản ban đầu, bà ngày càng được tổ chức tin tưởng giao những công việc quan trọng hơn trong mạng lưới hoạt động bí mật.

Năm 1965, bà chính thức tham gia lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định thuộc đơn vị F100. Đây là lực lượng hoạt động đặc biệt trong nội thành Sài Gòn với nhiệm vụ xây dựng cơ sở cách mạng, trinh sát, vận chuyển vũ khí, tài liệu và hỗ trợ các trận đánh lớn của lực lượng vũ trang cách mạng.

Trong thời gian hoạt động, bà thường cải trang thành người bán nhang, bán tương hột hoặc người đi khất thực để vận chuyển tài liệu, thuốc men và vũ khí. Nhiều ngôi chùa đã trở thành địa điểm liên lạc bí mật, nơi cất giấu tài liệu và hỗ trợ cán bộ cách mạng. Với sự mưu trí và bình tĩnh, bà nhiều lần vượt qua các cuộc kiểm tra của địch để hoàn thành nhiệm vụ.

Những năm cuối thập niên 1960 là giai đoạn hoạt động sôi nổi của lực lượng Biệt động Sài Gòn. Năm 1969, đơn vị của bà tham gia hỗ trợ nhiều trận đánh quan trọng trong nội thành. Tháng 3 năm 1969, lực lượng biệt động tiến công trụ sở Thượng Nghị viện Sài Gòn. Tháng 4 năm 1969, thực hiện trận đánh vào trạm điện cao thế tại trường đua Phú Thọ. Tháng 5 năm 1969, tiến công trạm xe buýt của quân đội Mỹ trên đường Nguyễn Văn Thoại. Đến tháng 7 năm 1969, tiếp tục đánh vào khu cư xá Hạ sĩ quan độc thân của quân đội Mỹ. Những trận đánh này đã gây tiếng vang lớn và thể hiện khả năng hoạt động ngay trong trung tâm đô thị của lực lượng cách mạng.

Trong quá trình hoạt động, Ni trưởng Thích Nữ Diệu Thông từng bị địch bắt giữ và tra khảo. Tuy nhiên, bà vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo thông tin về tổ chức hay đồng đội. Sự kiên trung của bà đã góp phần bảo vệ nhiều cơ sở cách mạng hoạt động bí mật trong nội thành Sài Gòn.

Hình ảnh người nữ tu sĩ khoác áo nâu nhưng âm thầm tham gia cách mạng đã để lại nhiều dấu ấn trong lịch sử Biệt động Sài Gòn. Sau này, cuộc đời và những hoạt động của bà trở thành nguyên mẫu để xây dựng nhân vật ni cô Huyền Trang trong bộ phim truyền hình Biệt động Sài Gòn. Khi bộ phim được công chiếu, nhân vật này đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc trong lòng khán giả bởi sự dũng cảm, mưu trí và lòng trung thành với cách mạng.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất. Sau hòa bình, Sư cô Diệu Thông tiếp tục ở lại công tác tại Phòng Tham mưu Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh và Ban Liên lạc Phật giáo yêu nước. Trong thời gian này, bà vẫn duy trì đời sống tu hành và tu tập tại tịnh thất trong khuôn viên chùa Trúc Lâm, quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh.

Sau khi nghỉ hưu, bà tiếp tục tham gia các hoạt động Phật sự và chuyên tâm tu tập. Năm 2015, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tấn phong bà lên hàng giáo phẩm Ni trưởng để ghi nhận những đóng góp đối với đạo pháp và dân tộc. Sau đó, Ni trưởng về tịnh tu tại tịnh thất Nghĩa Tình trong khuôn viên chùa Thất Bửu thuộc xã An Châu, tỉnh An Giang.

Với những đóng góp trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, Ni trưởng Thích Nữ Diệu Thông được Nhà nước trao tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Chiến công hạng Ba, Kỷ niệm chương Tình báo Quốc phòng Việt Nam, Danh hiệu “ Hiền Tài Nước Việt ” cùng nhiều phần thưởng và bằng khen cao quý khác.

Từ một cô gái trẻ ở vùng quê Đồng Tháp đến một nữ tu sĩ yêu nước, chiến sĩ Biệt động Sài Gòn và sau này là một vị Ni trưởng được nhiều người kính trọng, cuộc đời Ni trưởng Thích Nữ Diệu Thông đã gắn liền với những sự kiện quan trọng của lịch sử dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX. Những năm tháng hoạt động bí mật giữa lòng Sài Gòn, sự kiên trung trước thử thách và những đóng góp cho cách mạng đã giúp tên tuổi của bà trở thành một phần trong lịch sử hào hùng của lực lượng Biệt động Sài Gòn và Phật giáo Việt Nam đồng hành cùng dân tộc.