NỮ CÁN BỘ PHỤ VẬN – NGƯỜI GẮN BÓ VỚI PHONG TRÀO PHỤ NỮ NAM BỘ

Giữa những năm tháng chiến tranh, Lê Thị Riêng là một trong những nữ cán bộ hoạt động bền bỉ trong phong trào cách mạng ở miền Nam. Từ một phụ nữ xuất thân trong gia đình nông dân tại Bạc Liêu, bà từng bước tham gia công tác phụ nữ, xây dựng cơ sở và đảm nhiệm nhiều trọng trách trong các tổ chức phụ nữ giải phóng.

Chân dung và những hình ảnh, tư liệu gắn với cuộc đời hoạt động của Lê Thị Riêng.

1. Quê hương và tuổi thơ

Lê Thị Riêng sinh năm 1925 tại làng Vĩnh Mỹ, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu, nay thuộc tỉnh Cà Mau. Bà sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo. Từ nhỏ, bà đã chứng kiến những khó khăn trong đời sống của người dân nông thôn, đặc biệt là phụ nữ và người lao động.

Hoàn cảnh quê hương cùng những biến động của xã hội dưới chế độ thuộc địa đã ảnh hưởng đến nhận thức của bà. Những trải nghiệm thời niên thiếu góp phần hình thành mối quan tâm của Lê Thị Riêng đối với đời sống người dân và phong trào đấu tranh ở địa phương.

2. Bước đầu tham gia hoạt động cách mạng

Năm 1945, khi Cách mạng tháng Tám diễn ra, Lê Thị Riêng tham gia phong trào cách mạng tại quê nhà. Đến tháng 3 năm 1946, bà bắt đầu tham gia công tác phụ nữ tại huyện Giá Rai và hoạt động trong phong trào Phụ nữ cứu quốc ở tỉnh Rạch Giá.

Trong giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp, bà tham gia vận động phụ nữ, kết nối các cơ sở và tổ chức hoạt động tại địa phương. Công tác phụ nữ lúc này gắn liền với việc tuyên truyền, hỗ trợ đời sống cộng đồng và vận động người dân tham gia các hoạt động kháng chiến.

Năm 1948, Lê Thị Riêng được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Sau đó, bà tiếp tục đảm nhiệm các nhiệm vụ trong tổ chức phụ nữ ở Nam Bộ, từng bước tham gia công tác ở phạm vi rộng hơn.

3. Xây dựng phong trào phụ nữ Nam Bộ

Năm 1949, Lê Thị Riêng tham gia Ban Chấp hành Phụ nữ Nam Bộ. Bà đảm nhận công việc tổ chức, vận động và xây dựng phong trào phụ nữ tại các địa bàn được phân công.

Trong hoàn cảnh chiến tranh, hoạt động tại địa phương gặp nhiều trở ngại. Việc duy trì liên lạc, tổ chức sinh hoạt và phát triển cơ sở đòi hỏi cán bộ phải am hiểu đời sống người dân và thích ứng với điều kiện thực tế.

Lê Thị Riêng chú trọng việc tập hợp phụ nữ, phát triển đội ngũ cán bộ nữ và xây dựng phong trào từ cơ sở. Những hoạt động này góp phần tạo nên mạng lưới phụ nữ tham gia các công việc xã hội và cách mạng tại nhiều địa phương Nam Bộ.

4. Tiếp tục hoạt động sau Hiệp định Genève

Sau Hiệp định Genève năm 1954, tình hình chính trị và xã hội ở miền Nam có nhiều thay đổi. Lê Thị Riêng tiếp tục hoạt động trong phong trào cách mạng, tham gia công tác phụ nữ và xây dựng cơ sở tại các địa bàn được giao.

Bà tham gia tổ chức các hoạt động vận động phụ nữ, duy trì liên hệ giữa các cơ sở và góp phần củng cố phong trào trong điều kiện hoạt động ngày càng phức tạp. Công việc đòi hỏi sự kiên trì, khả năng tổ chức và hiểu biết về đời sống của phụ nữ ở cả nông thôn lẫn đô thị.

Trong thời kỳ này, Lê Thị Riêng tiếp tục phát triển kinh nghiệm hoạt động và được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng trong công tác phụ nữ ở miền Nam.

5. Vai trò trong Hội Liên hiệp Phụ nữ giải phóng miền Nam

Năm 1960, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời. Trong bối cảnh đó, các tổ chức phụ nữ giải phóng được xây dựng để tập hợp và vận động phụ nữ tham gia các hoạt động chính trị, xã hội và kháng chiến.

Lê Thị Riêng được bầu làm Phó Hội trưởng Ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ giải phóng miền Nam Việt Nam, đồng thời là Ủy viên Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Trên cương vị này, bà tham gia xây dựng tổ chức, phát triển phong trào phụ nữ và kết nối hoạt động giữa các địa phương. Công tác của bà bao gồm vận động, đào tạo cán bộ, tuyên truyền và tổ chức các hoạt động phù hợp với điều kiện từng khu vực.

Bà cũng tham gia viết xã luận cho báo Phụ nữ Giải phóng, sử dụng báo chí để truyền tải thông tin, phản ánh hoạt động và khuyến khích phụ nữ tham gia các phong trào tại địa phương.

6. Phụ trách công tác phụ vận tại Sài Gòn – Gia Định

Năm 1965, Lê Thị Riêng được phân công phụ trách Ban Phụ vận Khu ủy Sài Gòn – Gia Định. Đây là địa bàn đô thị lớn, nơi phong trào phụ nữ có sự tham gia của nhiều tầng lớp xã hội, từ công nhân, tiểu thương đến học sinh và trí thức.

Công tác phụ vận ở Sài Gòn – Gia Định có những đặc điểm riêng so với vùng nông thôn. Người làm công tác phải duy trì mối liên hệ với các nhóm phụ nữ có hoàn cảnh, nghề nghiệp và điều kiện sinh hoạt khác nhau, đồng thời tổ chức hoạt động trong môi trường đô thị chịu sự kiểm soát chặt chẽ.

Lê Thị Riêng tham gia xây dựng cơ sở phụ nữ, tổ chức mạng lưới cán bộ và kết nối phong trào giữa các khu vực. Những nhiệm vụ bà đảm nhận phản ánh vai trò của công tác phụ nữ trong các tổ chức chính trị, xã hội ở miền Nam thời kỳ đó.

7. Báo chí và công tác tuyên truyền

Bên cạnh công tác tổ chức, Lê Thị Riêng còn tham gia hoạt động báo chí. Bà là một cây bút xã luận của báo Phụ nữ Giải phóng, đóng góp nội dung tuyên truyền và phản ánh những vấn đề liên quan đến phụ nữ miền Nam.

Thông qua báo chí, các tổ chức phụ nữ có thể phổ biến thông tin, giới thiệu hoạt động và chia sẻ những vấn đề về đời sống, quyền lợi cũng như vai trò xã hội của phụ nữ. Đây cũng là một phương tiện để duy trì liên hệ giữa các cơ sở trong hoàn cảnh chiến tranh.

Việc kết hợp giữa công tác tổ chức và tuyên truyền cho thấy phạm vi hoạt động đa dạng của Lê Thị Riêng. Bà vừa tham gia xây dựng phong trào ở cơ sở, vừa đảm nhiệm các nhiệm vụ ở cấp tổ chức rộng hơn.

8. Bị bắt trong chuyến công tác

Tháng 5 năm 1967, trong một chuyến công tác, Lê Thị Riêng bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa bắt giữ. Việc bà bị bắt gây ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ sở phụ vận mà bà đang phụ trách.

Trong thời gian bị giam giữ, bà không từ bỏ lập trường và không khai báo những thông tin có thể ảnh hưởng đến tổ chức. Các tài liệu lịch sử ghi nhận bà vẫn giữ vững tinh thần trong thời gian bị giam cầm.

9. Sự kiện Tết Mậu Thân năm 1968

Ngày 31 tháng 1 năm 1968, tức đêm mồng 2 Tết Mậu Thân, Lê Thị Riêng qua đời tại Sài Gòn khi đang bị giam giữ. Bà mất ở tuổi 43, sau nhiều năm tham gia hoạt động cách mạng và công tác phụ nữ tại Nam Bộ.

Sự ra đi của bà là mất mát đối với tổ chức phụ nữ giải phóng và những người từng làm việc cùng bà. Những đóng góp của Lê Thị Riêng trong công tác xây dựng phong trào phụ nữ được ghi nhận trong các tài liệu lịch sử về phong trào cách mạng miền Nam.

10. Những ghi nhận và tưởng niệm

5

Lê Thị Riêng được công nhận là liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên bà được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và công trình tại các địa phương.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng là một địa điểm công cộng mang tên bà, góp phần gìn giữ ký ức về nhân vật lịch sử này. Những tư liệu và kỷ vật liên quan đến cuộc đời hoạt động của bà cũng được lưu giữ, giới thiệu tại các cơ sở bảo tàng.

Tên tuổi Lê Thị Riêng còn được nhắc đến trong các hoạt động giáo dục truyền thống, đặc biệt là những chương trình tìm hiểu về lịch sử phong trào phụ nữ Việt Nam và vai trò của phụ nữ Nam Bộ trong thời kỳ kháng chiến.

11. Dấu ấn trong phong trào phụ nữ miền Nam

Cuộc đời hoạt động của Lê Thị Riêng gắn với nhiều giai đoạn quan trọng của lịch sử miền Nam, từ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến thời kỳ sau Hiệp định Genève và những năm chiến tranh tiếp theo.

Bà từng đảm nhiệm công việc ở nhiều cấp tổ chức, từ công tác phụ nữ tại địa phương đến vị trí lãnh đạo trong Hội Liên hiệp Phụ nữ giải phóng miền Nam Việt Nam. Những hoạt động của bà tập trung vào việc xây dựng cơ sở, vận động phụ nữ, đào tạo cán bộ và tuyên truyền qua báo chí.