Nữ chỉ huy Khẩu đội pháo năm xưa

Năm 1965, chị vào Đội biệt động của xã Hòa Thịnh và cũng trong thời gian này, cái tên Lê Thị Tạo đã lọt vào sổ đen của bọn mật thám. Vì không thể ở lại địa phương hoạt động nên tháng 2/1966  chị thoát ly lên núi gia nhập vào quân đội. Lúc đầu được đơn vị phân công làm công tác Binh địch vận, đến tháng 1/1967, chị được chuyển về Trung đội Khởi nghĩa, Huyện đội Tuy Hòa. Công tác ở bộ phận nào, chị vẫn luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Chị đã vận động và tổ chức quần chúng nhân dân nổi dậy đấu tranh chính trị, kết hợp với các lực lượng vũ trang của huyện tiến công ngăn chặn các cuộc càn quét của Mỹ–ngụy, đấu tranh đòi quyền độc lập tự do, đấu tranh phá ấp chiến lược… Với những thành tích đạt được, tháng 12/1967 chị Lê Thị Tạo được đơn vị tuyên dương và kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam .

Tháng 2/1968, Huyện đội Tuy Hòa thành lập Khẩu đội cối 82 nữ và chị Lê Thị Tạo được cử sang làm Khẩu đội trưởng. Từ đây, chị bước sang một lĩnh vực mới, lĩnh vực mà lâu nay cánh đàn ông thường đảm nhận đó là: “Pháo thủ”. Có thể nói, chị Lê Thị Tạo là người phụ nữ đầu tiên chỉ huy pháo của tỉnh Phú Yên trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Năm 1969, Đại đội pháo binh 7 thuộc Tiểu đoàn pháo binh 561 về Phú Yên và được tỉnh bổ sung thêm Đại đội vận tải 16 để thành lập Đại đội pháo binh 167. Đại đội 167 gồm có: 1 trung đội súng cối 120ly, 1 trung đội cối 82ly, 1 trung đội súng ĐKZ 75ly. Đến tháng 10/1969, Đại đội 167 được bổ sung thêm Khẩu đội cối 82 nữ. Chị Tạo kể: “Khẩu đội có 9 chị em, tuy đến từ những đơn vị khác nhau nhưng rất đoàn kết và thương yêu nhau như chị em ruột. Khi mới thành lập, chị em nào cũng viết Quyết tâm thư xin được trực tiếp chiến đấu. Khẩu đội cũng viết Quyết tâm thư sẵn sàng nhận bất cứ nhiệm vụ nào và hứa sẽ hoàn thành xuất sắc.”

Tháng 11/1969, Đại đội pháo 167 ra quân trận đầu. Với 2 khẩu ĐKZ 75ly, họ có nhiệm vụ pháo kích vào trận địa pháo 175 của Mỹ ở Xuân Phước. Cả khẩu đội nữ đều xung phong đi để phục vụ chiến đấu, học hỏi kinh nghiệm. Theo kế hoạch, sau khi pháo kích xong là rút ngay, mà trận địa chỉ duy nhất một đường rút. Đang rút thì bị địch phản công rất ác liệt. Máy bay địch bắn rốc két, B57 dội bom, pháo tự hành bắn đạn như mưa, cối 106,7 của địch ở trận địa Hòn Cò bắn xuống… Một số anh em bị thương, có đồng chí đã hy sinh. Chị em lao vào trận địa để đưa anh em thương binh và những đồng đội đã hy sinh ra khỏi tầm pháo của địch. Sau trận đánh này, Đại đội 167 nói chung và Khẩu đội cối 82 nữ nói riêng rút ra một bài học xương  máu, nhanh chóng huấn luyện bổ sung về mặt kỹ, chiến thuật và công tác chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu.

Chị nhớ lại: “Đêm 21/12/1969, Khẩu đội cối 82 nữ ra quân trận đầu, có nhiệm vụ pháo kích vào trận địa pháo 175 của Mỹ ở Hòn Ngang, Củng Sơn, Sơn Hòa. Sau khi bắn quả đầu tiên bị lệch mục tiêu, Khẩu đội đã nhanh chóng chỉnh độ hướng… Đến quả thứ hai đã trúng mục tiêu nên ngay sau đó, chị em bắn cấp tập hàng loạt đạn. Ra quân trận đầu mà thành công như vậy nên tất cả chị em trong Khẩu đội rất phấn khởi”. Sau trận đó Khẩu đội được tỉnh tặng bằng khen, cá nhân chị Tạo cũng được tỉnh tặng bằng khen. Cả 9 chị em trong Khẩu đội được tặng Huy hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ cấp I.

Tháng 4/1972, bắt đầu chiến dịch Hè, Đại đội 167 triển khai 6 khẩu đội chia làm 2 hướng Xuân Phước và La Hai. Khẩu đội cối 82 nữ được giao nhiệm vụ pháo kích vào quận lỵ La Hai, Đồng Xuân. Trận đánh đó, Khẩu đội của chị Tạo đã chiếm lĩnh Trảng Bàng, chân Hòn Bứa, suốt một ngày đêm bám trụ chiến đấu với bọn lính Nam Triều Tiên. Địch dùng máy bay L19 trinh sát trận địa ta và bắn dẫn đường cho bộ binh địch nống ra. Vì địch chỉ cách ta khoảng 300-400m nên Khẩu đội đã luồn lách, bằng mọi cách bám sát địch và dùng cối bắn ứng dụng. Trong trận này, Khẩu đội của chị phải thay đổi trận địa đến 12 lần. Địch bắn đạn như mưa, một số chị em bị thương, chị Liễu hy sinh. Chị Tạo đã vác khẩu cối 82 đến một trận địa khác  để triển khai và tiếp tục chỉ huy khẩu đội chiến đấu. Mấy ngày sau, Khẩu đội cối 82 nữ được lệnh vượt sông ở Xuân Sơn, Đồng Xuân, chốt trên mỏm núi, cơ động di chuyển trên trận địa khoảng 10 lần trong 2 ngày đêm và liên tiếp pháo kích vào quận lỵ La Hai nhằm chi viện cho bộ binh ta tiến công địch. Địch phản kích bằng máy bay ném bom và kêu pháo từ các nơi bắn về rất ác liệt. Có lần bom thả cách Khẩu đội không xa, sức ép của bom hất cả Khẩu đội xuống vực. Trong trận này, một số chị em bị thương, trong đó có chị Lê Thị Tạo. Nhưng các chị tiếp tục bám trận địa để kịp thời chi viện cho bộ binh ta chiến đấu.

Trận đánh mà chị Tạo nhớ nhất là trận đánh địch ở cầu Ngân Sơn. Đêm 23/7/1972, phối hợp với Đại đội đặc công 201, Tiểu đoàn 13 và Tiểu đoàn 96 tập kích vào Ban chỉ huy tiểu đoàn lính bảo an của địch đóng ở phía bắc cầu Ngân Sơn, Tuy An. Khẩu đội cối 82 nữ đóng ở đồi Đá, có nhiệm vụ bắn phá mục tiêu của địch. Đến sáng hôm sau, lực lượng của ta đã chốt lại và đánh chặn lực lượng địch phản kích. Hai bên đánh nhau rất ác liệt. Chị em đào hầm rất kiên cố, địch phản pháo đến nhưng không hề hấn gì. Tiếp đó, Khẩu đội được lệnh chuyển đến đóng tại Hòn Bà và tập kích hỏa lực vào cứ điểm Núi Một, An Chấn. Trong đợt đánh này, Khẩu đội có hai đồng chí hy sinh và một đồng chí bị thương nặng nhưng đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Khẩu đội được tặng Huân chương Chiến công hạng 3, cá nhân chị Tạo và hai đồng đội khác được tặng bằng khen.

Đến cuối năm 1972, chị Tạo được điều về làm Trợ lý Tiểu ban pháo Tỉnh đội Phú Yên, nhưng vẫn thường xuyên xuống bám trận địa và chỉ đạo Trung đội cối 82 nữ trong các trận đánh sau này cho đến ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Hòa bình, vợ chồng chị mới gặp lại nhau. Chưa hết mừng vui thì tai họa lại ập xuống. Cũng trong năm 1975, chồng chị là anh Phạm Ngọc Anh, Chính trị viên phó Đại đội 4, thuộc Tiểu đoàn 96 Tỉnh đội Phú Yên, trên đường đi công tác thì gặp tai nạn và từ trần. Khi đó chị mang thai được 3 tháng. Từ đây, cuộc sống của người nữ thương binh hạng ¾ gặp nhiều khó khăn, lận đận…