Nữ công an trung kiên, thà chết không khai báo tổ chức trước sự tra tấn dã man của Pháp

Tổng quan và xuất thân Bùi Thị Cúc (1930 – 1951), tên thật là Trần Thị Lan. Bà là một nữ chiến sĩ cách mạng kiên trung của Việt Nam, đã dũng cảm chiến đấu và cống hiến trọn tuổi thanh xuân của mình trong thời kỳ chiến tranh Đông Dương.

Thực hiện Kế hoạch chỉ đạo của tổ chức Công an, sáng ngày 2/5/1950 chị Cúc đã khôn khéo dụ được tên Nhi đến nhà ông Ba, ở thôn Vân Mạc chơi theo đúng phương án đã định, việc tiêu diệt tên Nhi được hai đồng chí trong đội Việt Dũng thực hiện. Cuộc chiến đấu diễn ra bí mật, bất ngờ và nhanh chóng. Tên Nhi đã phải đền tội, ta thu được 01 súng ngắn, 01 cặp tài liệu và rút ra căn cứ, an toàn. Ngay chiều hôm đó, lính bốt Cảnh Lâm về lùng sục bắt đi 44 người, trong đó có một số là Đảng viên. Chúng đã đánh đập, tra khảo rất dã man hòng tìm ra người đã giết tên Nhi.

Sau khi hoàn thành xong nhiệm vụ, chị Cúc đã tạm lánh về quê ngoại, nhưng do bị chỉ điểm nên chị đã bị địch bắt. Chúng dùng mọi cực hình tra tấn, dụ dỗ, hăm dọa nhưng chị vẫn giữ vững khí tiết của người Đảng viên Cộng sản. Trước kẻ thù chị nhận hết việc giết tên Nhi về mình, do đó các cơ sở của ta không bị lộ, số người của quê hương bị địch bắt được tha dần.
Bất lực trước sự hiên ngang và ý chí kiên cường của chị, sáng ngày 15/5/1950, giữa phiên chợ Cảnh Lâm, bọn chúng đào 1 hố sâu 2m, đóng 2 chiếc cọc, sau đó giăng 2 tay, 2 chân chị vào cọc rồi dùng dao cứa dọc, cứa ngang các bắp thịt, cắt 2 đầu vú của chị. Chúng tra tấn chị một cách dã man trước sự chứng kiến của hàng ngàn người dân trong vùng, hòng làm lung lạc ý chí căm thù giặc của Đảng viên và nhân dân ta. Song trước mũi súng và sự dã man của quân thù chị vẫn giữ khí phách hiên ngang, kiên cường, bình thản thể hiện phẩm chất cao quý của người Đảng viên Cộng sản, người chiến sỹ Công an Cách mạng, người phụ nữ kiên trung, bất khuất. Chị Cúc đã anh dũng hy sinh vào ngày 15/5/1950 ( tức ngày 29/3 âm lịch). Gương chiến đấu, hy sinh của nữ chiến sỹ CAND Bùi Thị Cúc đã được đồng bào, đồng chí cảm phục tiếc thương. Ghi nhận công lao và sự hy sinh anh dũng của người Cộng sản trẻ tuổi, người chiến sỹ Công an cách mạng, ngày 15/1/1952 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 77/SL truy tặng đồng chí Bùi Thị Cúc Huân chương độc lập hạng III và 6 chữ vàng: “Sống anh dũng, chết vẻ vang”.

Vinh danh và tri ân Để ghi nhận những đóng góp và sự hy sinh oanh liệt của bà, ngày 15/1/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh truy tặng Bùi Thị Cúc Huân chương Độc lập hạng Ba cùng 6 chữ vàng tôn vinh: "Sống anh dũng, chết vẻ vang". Tấm gương quả cảm của bà lan tỏa mạnh mẽ và được bạn bè Liên Xô vô cùng trân trọng, ví bà như "Dôi-a của Việt Nam". Năm 1953, đích thân Bác Hồ đã tổ chức cho thân mẫu của bà sang thăm Liên Xô để gặp gỡ mẹ của nữ anh hùng liệt sĩ Zoya. Đến tháng 8/1995, bà vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân