Nụ cười chiến thắng giữa mùa hè đỏ lửa

Mùa hè năm 1972, chiến trường Thành Cổ Quảng Trị bước vào giai đoạn khốc liệt nhất. Bom B-52, pháo hạm và pháo tầm xa dội xuống ngày đêm. Mặt đất rung chuyển liên tục, những bức tường thành cổ chỉ còn là đống gạch vụn. Trong hoàn cảnh ấy, những người lính thông tin vẫn phải bám trụ để bảo đảm mệnh lệnh từ sở chỉ huy đến từng đơn vị chiến đấu.

Chiến sĩ Lê Xuân Chinh, khi ấy mới 19 tuổi, là chiến sĩ thông tin của Đại đội 18, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B. Nhiệm vụ của ông là dẫn đường, chuyển công văn và bảo đảm thông tin liên lạc cho các đơn vị đang chiến đấu trong Thành Cổ. Mỗi chuyến đi đều phải vượt qua những khu vực bị pháo kích dữ dội, nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc.

Một buổi sáng giữa tháng 8 năm 1972, sau nhiều giờ chiến đấu liên tục, đơn vị của ông có ít phút nghỉ ngơi hiếm hoi. Đúng lúc ấy, phóng viên chiến trường Đoàn Công Tính có mặt tại trận địa.

Nhà báo giơ máy ảnh lên và nói vui:

"Các đồng chí cười một cái nào!"

Những người lính trẻ nhìn nhau rồi cùng bật cười. Đó không phải là nụ cười vì chiến tranh, càng không phải vì họ không biết sợ. Đó là nụ cười của những chàng trai vừa vượt qua một trận bom, vẫn còn được sống, vẫn còn đủ quân số để tiếp tục chiến đấu.

Nhiều năm sau, khi được hỏi vì sao có thể cười giữa nơi ác liệt như vậy, ông Lê Xuân Chinh chia sẻ:

"Chúng tôi cười để động viên nhau. Nếu cứ nghĩ đến bom đạn thì không ai đủ sức bước tiếp. Chỉ có niềm tin vào chiến thắng mới giúp người lính vượt qua tất cả."

Khoảng hai mươi ngày sau khi bức ảnh được chụp, trên đường làm nhiệm vụ chuyển công văn, ông Chinh bị mảnh pháo găm vào người và bất tỉnh. Đồng đội đã đưa ông ra tuyến sau cấp cứu. Trong khi đó, nhiều người trong đơn vị tưởng ông đã hy sinh vì không còn liên lạc được.

Sau chiến tranh, bức ảnh "Nụ cười chiến thắng bên Thành Cổ Quảng Trị" trở nên nổi tiếng và được trưng bày tại nhiều nơi. Điều đặc biệt là suốt gần 30 năm, rất nhiều người tin rằng nhân vật trong bức ảnh đã ngã xuống. Mãi đến năm 2002, qua quá trình xác minh của đồng đội, nhà báo và Bảo tàng Thành Cổ Quảng Trị, mọi người mới biết ông Lê Xuân Chinh vẫn còn sống. Cuộc gặp gỡ giữa ông với tác giả bức ảnh sau gần ba thập kỷ đã trở thành một câu chuyện xúc động về tình đồng đội và ký ức chiến tranh.

Ngày nay, mỗi lần trở lại Thành Cổ Quảng Trị, ông Lê Xuân Chinh đều lặng lẽ thắp hương cho những đồng đội đã nằm lại. Ông luôn nói rằng mình chỉ là người may mắn hơn rất nhiều người khác.

Trong các buổi giao lưu với đoàn viên, thanh niên, ông thường nhắn nhủ:

"Điều quý giá nhất mà thế hệ chúng tôi để lại cho các cháu không phải là chiến tranh, mà là hòa bình. Hãy sống sao cho xứng đáng với những người đã mãi mãi nằm lại ở Thành Cổ