“Nụ cười chiến thắng” giữa Thành cổ Quảng Trị

Năm 1971, dù là con độc nhất và thuộc diện được ưu tiên không phải nhập ngũ, chàng trai quê Thái Bình Lê Xuân Chinh vẫn viết đơn tình nguyện lên đường. Trước lúc đi, ông nói với mẹ: “Con đi chết xanh cỏ, sống đỏ ngực, con hứa sẽ không bao giờ đào ngũ làm ô danh mẹ và gia đình”.

Tháng 6/1972, ông được biên chế vào Đại đội 18 Thông tin liên lạc, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị. Là chiến sĩ thông tin, ông thường xuyên phải mang công văn, truyền mệnh lệnh giữa những trận mưa bom, bão đạn. “Mỗi chuyến đi làm nhiệm vụ là một lần đối mặt với tử thần”, ông nhớ lại.

Ngày 5/9/1972, trên đường mang công văn mật từ Ban Chỉ huy Trung đoàn xuống Ái Tử, ông bị mảnh pháo găm vào sườn, trọng thương và được đồng đội đưa vào Bệnh viện Dã chiến 112. May mắn sống sót, ông tiếp tục mang trong mình những ký ức không thể nào quên về những ngày tháng chiến đấu tại Thành cổ.

Đặc biệt, ông chính là người xuất hiện trong bức ảnh “Nụ cười chiến thắng bên Thành cổ Quảng Trị” do nhà báo Đoàn Công Tính chụp. Khi ấy, ông nhận nhiệm vụ dẫn phóng viên vào Thành cổ. Tại một chốt chiến đấu phía đông, giữa lúc pháo địch vừa chuyển làn, ông được gọi vào ngồi cùng các chiến sĩ để chụp ảnh.

Giữa chiến trường mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau gang tấc, những người lính trẻ vẫn nở nụ cười. Với ông Chinh, đó không phải nụ cười vô tư mà là nụ cười của niềm tin, của bản lĩnh và khát vọng chiến thắng.

“Chỉ nghĩ đơn giản là biết đâu sẽ được đăng báo, mẹ ở quê nhà vẫn biết là con còn ổn. Sống chết có số cả, cứ cười một tí cho khí thế”, ông chia sẻ.

Năm 1974, ông rời quân ngũ trở về đời thường. Những vết thương chiến tranh để lại di chứng nặng nề, khiến sức khỏe ông suy giảm. Có thời gian gia đình ông sống trong căn nhà gỗ đơn sơ ở Điện Biên, giấy tờ thương tật cũng thất lạc.

Mãi đến năm 2002, khi người ta phát hiện nhân vật trong bức ảnh “Nụ cười chiến thắng” vẫn còn sống, câu chuyện về ông mới được nhiều người biết đến. Với ông, sự nổi tiếng không phải điều đáng tự hào nhất. “Được lên đó nói vì may mắn là người sống sót so với anh em nằm lại trên chiến trường, chứ thật ra tôi cũng chỉ như bao người bình thường khác”, ông tâm sự.

Những năm tháng sau chiến tranh, gia đình ông tiếp tục chịu nhiều mất mát do hậu quả chiến tranh để lại. Nhưng vượt lên tất cả, ông vẫn giữ một tâm thế bình thản, nhân hậu và giàu nghị lực.

Khi được hưởng chế độ thương binh và có dịp đến Làng Hữu nghị Việt Nam, ông càng thấm thía những mất mát mà chiến tranh để lại. Gặp những nạn nhân chất độc da cam/dioxin đang được chăm sóc tại đây, ông vừa xót xa vừa khâm phục nghị lực sống của họ.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, “Nụ cười chiến thắng” vẫn còn đó như một chứng nhân của lịch sử. Nụ cười của người lính trẻ năm xưa giữa Thành cổ không chỉ ghi lại một khoảnh khắc của chiến tranh, mà còn gửi đến hôm nay thông điệp về niềm tin, lòng quả cảm và khát vọng hòa bình của một thế hệ đã sẵn sàng gửi lại tuổi xuân nơi chiến trường để đất nước được độc lập, thống nhất.